pave

 

Xwebn, xwenebn byern xan

 

ROJAN HAZIM

 

Bi byern li naveya zidyan, li xana Kurdistana Federal qewim, li 14 heta 16y Sibat, careke d kiv b ku xwebn di nav civata Kurd da di dereceya her km da ye. [xan arkek dr qibleya zidya, persgeha Heca wan, Lali ye.]. Binasn nebn anj kmtya xwebny di nav civatan da, ji bask sosyokultur, sosyoekonomk, sosyopoltk heta rew poziyona dnan, gelek faktor hene. Civatn ji aly ekonomk, sosyal kultur ve pvey tekamilya xwe ber bi moderny ve bilind kir, rzkoyn ji kann kevnare dizn mnmalze dikin. Belm civatn pavemay, ji aly xurafe tradisyonn kevnare ve mit tij ne adeta hatine dorp kirin. Ji xwe heke tevn sosyolojk y civatek hj j, bi giranah ve, bi re mreyn er feodal dnpersy ve hatibe raandin, kevnepersya git adeta hakimyeta xwe ava dike. Di v sstem kevnare da rola zihnyeta mrah j ekstra dibe hzeke negatv di encam da byern kadastrofal derdikevin meydan. Mixabin ku ev zemn negatv bi zdeh ve heye di nav civata Kurd da. Ji ber statya kolonyalzm, rikarya dijminn aral tkona bi git netewey ya dij dijmin derve, Kurd pirs pirsgirkn nava civata xwe bi krah nabnin, li gorey normn rastya zanyarya modern bi objektv analz nakin. Kurd wek xelkek mexdr, mixabin ku di nav xwe da j dibin binas gelek mexdryetan. Ji ber pragmatzma negatv ya poltk organzasyon, sstemn kevnare yn civat bi avek zanyarane rasyonel nane dtin ji ber hind j tesrn van kann negatv nane p kirin anj km kirin. av l girtin peinna bn byeran adeta bye tarzek eve j dibe binas mezinbna pirsgirkn nava civat roj tt ew hmala bi zanyar hatye kirin, wek varl gaza givat dipeqe!. Di byera xan da j ev bberpirsiyarya civat berpirsiyaran gelek akera tte dtin. Tengbn teessbya dn, erbaz, zihnyeta mrah serreqya tradisyonel ya mr Kurd bberpirsiyarya sstem dar, bne binas byern gelek trajk li xan.

Di v byer da tin faktor dn derkete p hema em j li ser w rawestin: slam di nav slam da j mezheb Sunn serdest e di nav civata Kurd da. Kurd musulman xwebny nan Kurd nemusulman, bo nimne Kurd zid, nade. Kurd musulman y sunn xwebny nan Kurd nesunn, bo nimne, Elew, nade. Hem Kurdn bawery bi dnek esman tnin j xwebny nan Kurdn atest xwezabawer nadin. Kurdn musulman xwebny nan hevwelatyn xwe yn Kurdistan yn File, Cih Bdst nadin. Helbet em generalze nakin, belm zihnyeta piranya hakim wisa ye droka dr nezk ya civata Kurd Kurdistan bi van nimneyan ve tij ye.

Tengbn, tin xwe hizirn, hzpers, statkopers, berjewendpers, keyspers desthilatpers dibe merkez kana negatvyeta mirov di encam da j ji bo parastina v sstem neheq, mrah bdad, iddet tte bi kar nan. Mrek Kurd musulman, bi kevnepersya dn, bi serreqya mrah er, heq di xwe da dibne ku iddet li ser jina xwe, kia xwe bi kar bne, heq di xwe da dibne ku w bikuje!.. Ev byera xan, ji bil kevnepers xwenebnya slam ya beramber zidty, divt ji aly serdestya zihnyeta mrah edetn kirt kevnare yn di nav civat da j bte riberiz biha kirin. Helbet bi taybet di v dem gelek nazik da, ku Tirkye, ran Srye dixwazin bhn li xelk Kurd ik bikin, wek faktorn derve yn negatv, roleke bym dileyizin ku civata Kurd tkvedin, provakasyona pkbnin ykitya xelk Kurd jar lawaz bikin. Belm tin ji v al ve lnrn bi gotina her sade, kem e. Rast e xelk Kurd mexdr van dewletn cran e, belm civata Kurd di nav xwe da j xwudan mexdr e. Tovn xwenebny, antdemokratzm, mrahy hind hn bjin zde ne di nav civata Kurd ya evro da. Di byera xan da j derkete meydan ku kevnepersya slam serreq zihnyeta mrahy bi hev ra civata Kurd tkveda, serbin kir ykitya netewey j adeta dnemt kir. Du mexdr bne armanca v zihnyeta kevnepersya slam zihnyeta mrahy: Kurdn zid jina Kurd. Bager pleke iddet teroreke nedt li ser zidyan jina Kurd hate rakirin. Ser jina Kurd hate birn, mal, avah mabedn zidyan hatin kavil wran kirin. Eve encameke gelek trajk e. Vca Kurd divt di ser da mexdryeta di nav xwe da areser bikin, xwe demokratze bikin, kultura xwebny di nav xwe da serdest bikin. Kurd divt civata xwe bi zihnyeta demokratk xwebny ve tij, ji n ve ava bikin. Hakimyeta mutleq ya pirany ya ant demokratk di her war da civat birndar dike, pave dihle. Xwenebnya beramber kmanyn dn, etnk, cins baweryn zanyar di nav civata me da mixabin ku domnant e. Dij v btehemmuly, v xwenebny divt xebat tkoneke zanyarane ya hevray bte kirin. Heke ji seferberyek bte behs kirin, divt dij xwenebn, zihnyeta mrah, fanatzm, dogmatzm tabzma dn sosyotradisyonel ya bi git ya di nav civat da, seferberya perwerdekirin, hiyarkirin, serwextkirin agahdarkirin bte dest p kirin.

ROJAN HAZIM

25 Sibat 2007

ser