pave

 

ilename - 2006

 

ROJAN HAZIM

 

Ji dawya sala 2005an, ji meha kann byer mesaja her giring may ji aly xelk Kurd bi git bizava netewey ya Kurd ve hilbijartinn li Iraq Kurdistana Bar mesaja serokkomar Tirkyey Ehmed Necdet Sezer ya di derheq sala n da b. Hilbijartinn Kurdistana Bar herweha yn Iraq, ji aly cephey Kurda ve km zde di aroveyeke ba da cereyan kir. Kurd bi piran ve, di ser da du partyn desthilatdar PDK YNK partyn d, wek yk lste ketin nav hilbijartinan. Eve hem ji aly rnitandina prosesa avakirina dewleta Kurdistan hewce b, hem j ji aly Iraq ve j daku giranahya Kurdan bi tesr be, giring b. Tin Hereketa Islam Partya areserya Demokratk bi lsteyn ser xwe ketin hilbijartinan ku ew j nana plralst demokratk ya Kurdistan dikare bte hejmartin dtin Di zemn tehisok y bi git Iraq da, heke Kurda hetta mumkun bi tifaqeke piran hereket nekiriban, ik tda nne ku giranahya wan di leyiza nav Iraq da j da sivik b encam biba. Ji ber hind hr gir part rxistinn Kurda di nav koalsyoneke netewey da gihitin hev ku eve pkhatineke bi xr b ji bo paeroja xelk Kurd mayndekirina destkevtn netewey. Partyn desthilatdar yn opozisyon yn Kurda, di v yk da bi berpirsiyarya netewey rabn ku divyab wisa j kiriban. Ji ber hind hewcey pesindayneke zde nne, eve wezfeya netewey b, wan j km zde, bi kem kur j be nan cih. Part rxistin kesayetyn bi xizmet karbarn xelk netewey ve raby divt li hvya metih senay nebin, iku binasn hebna wan ji xwe ev zemn xwastekn netewey ne

Mesaja serokkomar TCy

Pit ku serokwezr TCy [Komara Tirkyey] Teyb Erdoxan li 9 Tebaxa 2005 li Diyarbekir dev xwe sot got Em pirsa Kurd qebl dikin, mekanzmayn tradisyonel yn TCy ketin bizav ev gotina Erdoxan p dane xwarin Erdoxan pit axivtina xwe ya Diyarbekir, ji ber fiara van derdorn Tirkst gotina xwe zivirande ser qaydey ber w j dest p kir got Hem hevwelatyn li Tirkyey dijn b ferq cudah Tirk in. Em yk milet, yk dewlet yk ziman in Ev axivtina dawy ya Erdoxan dihate manaya ku gotina xwe ya li Diyarbekir bi krah alst, ya rast lekery p da alstin

Ji xwe di encama daxuyanya MGKya [wra Ewlekarya Mill] dawya kann da j, bi israr hate gotin ku dewleta TCy, yk netewe ye, yk ziman ye Di pitra j serokkomar Ehmed Nejdet Sezer daxuyanya xwe ya prozya sala n belav kir w j dubare kir ku TC yk dewlet, yk milet, yk ziman e Eve d b nakarata mezinn TCy. Kjan rab ev nakarata ji ber kir, wek bent c Sezer bin hindek maddeyn makqanna TCy j x kirin bi hik got ku kes nikare v hebna ykparey ya TCy xirab bike Sezer wisa got: Li gorey makqanna me, TC bi welat netewey xwe ve ykityek e ku nate pare kirin dewleteke ykparey ye. Nav netewey, di v gotina zelal ya rber mezin da wisa hatye fade kirin: Ji bo xelk Tirkyey ku Komara Tirkyey [TC] damezrandye, netewey Tirk tte gotin Tirkbyn huvyetn etnk inkar nake. [01 ile 2006, Radikal]

Serokkomar Sezer bi v proznameya xwe ya ser sal berdevkya TCya tradisyonel hem kes dezgehn Tirkst dikir. Li gorey wan, Kurd j b, erkez j b, Laz, Ereb an Rm Ermen j b, heke hevwelaty TCy b, Tirk, xilas wesselam!.. Bi v ikl riberiza li ser huvyeta serek binek j dihate birn!.. Ji xwe li gorey formlasyona wan Kurdbyn, Lazbyn, filan huvyeta binek ye, Tirkbyn j huvyeta serek ye. Mezinn TCy medyaya statkopers hind ji xwe bawer ev zaha n dubare dikirin ku li gorey wan bi dtina v forml, pirsa huvyetan j dihate areser kirin!. Bo wan gelek sanah b, ma i p ketye, bila yn bi huvyetn binek, rehet bjin em Kurd in, Laz in, erkez in l gava dor hate fadekirina huvyeta serek, divt herkes bi dengek bilind bje em Tirk in!.. Maallah!!! end areyeke orjnal peyda kirin bo v pirsa mezin ya Tirkyey. Ya ji wan ve heke wan ev formlasyona n!, anku bi huvyeta binek ve Kurd, bi huvyeta serek ve Tirk da qebl kirin, pirs ji bin ve hel kir!.. Ew bi xwe ji v yk wisa avneh in, ya ji wan ve herkes j avneh e, xilas !.. Li v der d mantiq flas kirye van mezinn TCy bi rast j mejy xwe xwarine, aqil xwe berze kirine!.. Xwelseran, gelo yk Kurd, ji bil yn sp, d v gotina wan qebl bike!.. TC mezinn w, xwe j, xelk xwe j dixapnin paeroja xwe ya welat xwe re tar dikin TC mezinn w, bi van br hizrn p li ser koreryeke bi tehlke da ne D ser wan bi zinar Ber ine bikeve bi xusareke mezin hiyar bin, l dyar e dixwazin biceribnin Herend Kurd dibjine wan j, hiyar bin li pya we zinar Ber ine heye, hn d qo l bikevin mejy xwe belav bikin, l mixabin ku xema wan nne Bae, bi keyfa xwe ne Dyar e ku guhn xwe li neshetan girtine dixwazin musbet bi ser wan bt!.. Musbeteke ecb wranker li pya wan e Hj korer bi daw nehat, disa ve guh bidine Kurdan d bo wan j silamet be

Hilbijartinn Kurdistana Bar Iraq

Di dawya meha ile da, encamn hilbijartinn Kurdistan Iraq fermyen kiv bn. Li gorey v ecam lsteya Kurda ya ykgirt 53 sandel bi des xistin. Ykitya Islam j 5 sandel Heke Kurd bi tifaq bin, hing di parlementa Bexday da 58 sandelyn wan dibin Ev encama ku Kurda stand, li gorey encama hilbijartinn 30 ileya 2005an qederek ketye. Kurdan di hilbijartinn dmahka ileya 2005an da 77 parlementer derxistibn V car 58. Ferq 18 ye eve j ne km e. Binas helbet gelek in. Hema di ser da, v car nikarn tifaqa xwe ya ewil biparzin Ykitya Islam ji nav tifaq derket Biv nev tifaqa Kurda ji nav ve birndar b v yk hejmara rehyan ka xwar Binasn admnstratv j divt bne hejmartin Axir di encam da Kurd disa ve di bazara danana hukmeta merkez da xwudan nsyatv in by Kurdan danana hukmetek zor xuya dike. Herend trafka danana hukmet ma ji bo meha Sibat j, belm bi ihtimaleke mezin Kurd Erebn i d koalisyonek kin, l dibe ku post sandelyn di hukmet da nikarin wek ber biparzin Serokkomarya Celal Talaban di ertn evro da li gorey konjonktra meha ile di ser ihtimalan da ye Celal Talaban ji xwe namzet hevpik y Kurdan e ji bo serokkomarya Iraq Di encam da, leyiza satranca Kurdan Ereban dom dike d pkhatinek be ku Kurd rew pozisyona xwe saxlemtir bikin

Ykitya Kurdan

Di meha ile da, yk ji byern d yn giring j, pkhatina ykkirina herdu hukmetn Kurdan b. Biryar hate dan serok mezinn PDK YNKy j tesdq kirin ku hukmeteke hevpik pkbt Eve belk phatineke her mezin giring b di nav meydana poltk ya Kurdn bar da, ku xelk Kurd bi tevah, li hem pareyan li hvya v encam bn Ji ber hind, ev phatin b binas abna Kurda bi git helbet pozisyona Kurda ya di bazara digel Ereban da j xurt kir Tte hv kirin ku ev reftara ykgirtin bte parastin domandin

Xemsarya TCy grba firindeyan

Di meha ile da yk ji byern bi xem, kul keser ya bi ser xelk Kurd hat, a mirka nisaxya firindeya grba firindeyan b. Nisaxy ji bajrk Kurdistana Bakur, ji Bazd dest p kir li gelek bajr bajrkn Kurdistan belav b. Gava nisaxy li Bazd dest p kir, hukmeta Tirk, xemsaryeke mezin nanda li ser nesekin Nisax sivik girt, xem nexwar. Ji maleke Bazd ar xwk bira bi v ketin rakirin xestexaneya Wan. L bel, wek ev zarokn Kurd hatine rkirin, d direng hatib man Nisaxy ser ji wan standib Li Wan j texsn di cih da rast nehatin kirin, di ser da hate gotin ku ev zarok bi sarmay ketine zatre bne. Hem texsn a hatin danan, hem j dermankirineke rast durust nehate kirin. Zarok b sexbr man ji wan s mirin Pit mirin byer di medyay da deng veda, hukmet berpirsiyarn d ji n ve bi pirs ve mijl bn L helbet direng mabn Ev direngmayna wan bi zanah b, bi mexsed b Gava zarokn binemala Koyiitan li Bazd bi v ket, hem daybabn zarokan, hem j ehridarya Bazd, ku di dest Kurdan da ye, bal ka ser dijwarya nexwey gaz li hukmet kir ku tedbran bistne Belm, wezr saxy Recep Akda di beyanata xwe ya py da got ku u rskeke Grba firindeyan nne zarokn nexweby j zatre bne end medyay bal ka ser grba firindeyan j, wezr serokwezr ri medyay kirin ku goya medya pank derdxe li nav welat L keng mirinan dest p kir, hing d guhn wan or bn v car j bi rir wisa got wezr saxy Recep Akda: Risk mezin e. L pit ku ji wan nisaxa s xk bira mirin, pa wezr bi xwe hesya ku bi rast j rsk mezin e!.. Ev reftara wezr bi git hukmet bi timam xemsaryeke bi zanah b beramber xelk Kurd. iku serkanya nisaxy Kurdistan b, tedbr nehatin standin, sexbryeke rkpk nehate kirin. Di encam da j ar zarokn Kurd bi v a bym mirin Ya her dilsoj j, ji van ar miryan, s ji binemala Koyigit bn. Bab bika Zek Koyigit, hj bikn w ne mir, di xestexaneya Wan da, hawar dikir ku sexbryeke ba li bikn w bte kirin Zek Koyigit jina w digotin ku, ar zarokn wan di xestexaney da razand ne, l hj j u doktoran negotye wan ku werin em we j kontrol muayene bikin Zek Koyigit jina w, mixabin s zarokn xwe gor dane v a bym, l ya rast gor dan sstem nemirov y rejima Tirkyey. Heke hj di ser da hukmet xemsar nekiriba, nisax rskn w neveartiban, ev encama xemgn j dernediket Zek Koyigit s bikn xwe berze nedikirin Pit Zek Koyiit s bikn xwe gor dan, zarokek d j ji Bazd, Fatma zcan, dsa ji v nisaxya grba firindeyan mir

Hukmeta Tirk, ya Erdogan [AKP], dezgehn d yn ferm giring nedane bajr, bajrk gundn Kurdistan. Reftara wan poltk b. Di zivistana dijwar da, Kurdistan, bi taybet j bajrk gund mane di bin befreke giran da, belm r rbar nehate vekirin, ji befr nehate paqij kirin. Gelek nisax ji ber girtina r nikarn nisaxn xwe bigihnin xestexaneya [nexwexaneya]. Direng mayna nisaxa hem ji ber girtina r rbar, hem j ji ber neandin, anj direng andina amblansan b... Zek Koyiit s bikn xwe ji ber v xemsarya hukmet berpirsiyarn ferm, bi taybet wal, qaymeqam, iku ev berpirsiyarn mezin yn bajr bajrkan, ykser girday wezr kar navn ne, dane axa sar... Dayre dezgehn hukmet bi xelk bare ra mijl nebn... ehridara Bazd Muqeddes  Kublay j drekt bal ka ser v xemsary got ku binas sereke ew e ku ji ber Kurdbyna naveya me, hukmet guh xwe nade van deran... Eve destnankirineke giring b. Hukmet bi taybet bi reftareke poltk zanyarane kar hevkarya hewce nekir bo navey ku r li ber v nisaxy bte girtin. Xelk agahdar serwext nekir. Xelk xwecih seda 90 Tirkya nivisk nizanin. Seda 70-80 j bi Tirk axivtin nizanin. Xelk divya b ku bi Kurd bne agahdar serwext kirin, bi Kurd bror materyaln d hatiban hazir kirin belav kirin herweha bi rya radyo televizyona bi ziman Kurd xelk hatiba hiyar kirin beramber v nisaxya dijwar. Li ser v yk, ehridara Bazd Muqeddes Kublay wisa gotib: Di demn wisa da batirn r ew e ku xelk agahdar bikin. Ji nvy pitir ji 130 hizar xelk xwecih bi Tirk nizanin. Heke ew bi Kurd nene agahdar kirin, d awa bi wan bidin zann ku rew gelek dijwar e?.. [15 ile 2006, Politiken, ney Pola Rojan, ji Bazd]. Li mil d v nisaxy derb mezin li xelk feqr reben da. Xelk navey ji bo hewcehyn xwe mirk, qaz, sone eleloka xwudan dikin ji got hkn wan istifade dikin, an difiroin, anj bi xwe dixwin p debara xwe dikin. Pit nisaxy, tit ku hukmet kir, rakirina fermana firindeyan b. na ku tedbrn tibb bistnin, mal bi mal geryan i heywann bi per bask yn xelk hene hem j standin bi awayn hov qir kirin. Helbet heke nisaxyeke vegir hebe, komkirin serjkirina mirk heywann d j dibe, belm axir bo v j divt metodn sihh bne bi kar nan herweha zerar zyana xelk bte raz kirin... L hukmet rya her sanah da berxwe tin heywann bi per bask qir kirin, hem j wehyane... Li ser v yk j ehridara Bazd Muqeddes Kublay wisa digot: Di navey da bi giran b kar heye xelk mirk hka difiroe ji bo hewcehyn xwe. Ji ber hind j xelk nabje wezfedarn ferm ku heywann wan yn firinde hene teslm wan nakin... [15 ile 2006, Politiken, ney Pola Rojan, ji Bazd].

Di encama feqr, Kurdbyn xemsarya bi zanah ya hukmeta Tirk, Zek Koyigit jina w Marfet s bikn xwe yn gihit gor dan. Ewil Mehemet El [14 sal], pit w ar roja xwka w ya mezin Fatma [15 sal] rojek pit Fatmay j xwka bik Hulya [11 sal] li xestexaneya Wan ji ber v a mirka [grba firindeyan] mirin. Bik wan y ar El Hesen [6 sal] j pit razan dermankirineke dirj ya di xestexaneya Wan da gihite saxya xwe wek zarokek kane ma di destn daybabn xwe Zek Marfet Koyigit da... El Hesen bi ans b, sax ma l mixabin ku du xwk birayek yn ji xwe mezintir berze kirin, by wan ma bi tek tin Pit mirina s bikan xema wan ya giran, serokwezr hukmeta Tirk ji n ve bi xwe dihese, ku hevkarya Zek Marfeta daybabn wan s zarokn mir, bike. Mal dinyay ne zarokn wan pave tne, nej xem, kul kesera wan km dike, ji hal radike. L bel, mixabin ku can feqr heke ew can j y Kurd be, dest nagihin, hevkar digel nate kirin. Pit xemsar nesexbrya bi zanaha dana bedeln giran, dirjkirina dest hevkaryeke reklam gelo end ehlaq ye divt riberiz li ser bte kirin...

Bazd hj j ji teref hukmet ve bi ba nate sexbr kirin, tedbrn rgirtina li ber v nisaxya vegir nane girtin. Chaz, alet hewcehyn ji bo saxkirina v nisaxy nane rkirin bo xestexaneya Bazd. Pit mirina s bikn mala Koyigita, bi mirina Fatma zcana 12 sal, Bazd ar gor dane v nisaxya xedar xemsarya sstem bdad nemirov y dewleta Tirkyey. Ji ber ku xelk Bazd li xwe, li huvyeta xwe ya Kurdty derdikeve, ku ji hilbijartinn 1999 were ehridar di dest Kurdan bi xwe da ye Muqeddes Kublay ji refn Partya Civak ya Demokratk ehridar e, Bazd xelk Bazd ji aly dewlet ve tne ciza kirin ji hem mkan hewcehyn dewlet tne bbahr kirin. Ev e ry nemirov ant Kurd y rejima kolonyalst ya dewleta Tirkyey beramber xelk Kurd Kurdistan... Belm ik tda nne ku jy [emr] zulm dirj nne ev rejim xwudann v rejima nemirov d di demek ne dr da bedel van kiryarn xwe yn hovane bidin ji Kurdistan bne derxistin...

Di dawya meha ile da, ev pirsa a mirka, nisaxya firindeyan, anj grba firindeyan mixabin ketib bin rza rojeva dewleta Tirkyey... Yn mir ji ks xwe bn!.. erxa dewlet dizivir...

Di rojn dmahk da deng ji Kurdistana Bar hat ku li w der j du kes li bajrn Ranya [Tjan Evdilqadir, 15 sal, 17 ile] Silmany [Hama Sur Evdila, mam kiika mir, Tjan Evdilqadir, 27 ile] bi v nisaxy ketine mirine... Li gorey apemenya Kurdistana Bar, hukmeta Kurdistan mkann xwe seferber kirine i hewceye tte kirin ku nisax belav nebe...

Meha ile bi byer, qewimn, phatin pkevtinn ba, neba, bi xr xezeb timam b. Ji aly Kurda ve tay terazy y bi ba, xr qencyan ve tij, girantir b eve j qazanceke mezin b ji bo roja tte jyan paeroja xelk Kurd... Hv dikin ku rojn bn j bi xr br bidomin...

 

ROJAN HAZIM

ile 2006

ser