pave

               

Germav, kana sax xwey

 

[Esman di navbeyna du Katoyn Elkya Hekarya da, -Katoy Geznex Katoy Elki-, bahra pitir ya sal n sah ye li hindava germava Germav. Ew esman di navbeyna du Katoyan da, tij strkn ji gerllayn eht yn welat ne. Strkn ji arnikar Kurdistan li v esman dibiriqin, ku di nav wan strkan da gelek law ciwann egd yn ji Elk timam gely Hekarya j hene. Strkn esman di navbeyna herdu Katoyan da, temsla hizaran gerllayn bnav, ehdn doza Kurdistan dikin. 15 Tebaxa 2004, bst salya er wan gerllayn bnav b. Bi nav wan hem ehdan:

Bo strkn esman Katoy Geznex Katoy Elkya Hekarya.]

 

ROJAN HAZIM

 

Gava di nveka heyva tebax da, byer bynn bi ser gund Germav y Elkya Hekarya hat, di apemeny da belav bn, zengiloka tnla zeman lda ilta br aktve b. Brhatinn li ser Germav wek her caran dsa ve hatin nve kirin, hatin taze kirin, hatin brnan. Bi sebr, girnijn xemgiryeke tr, bi van hisn tkilav digel heval dem salan, suhbeteke germ li ser Germav germava Germav hate kirin. Mixabin dsa ve ewrn re tar li ser esman gund Germav dihatin grandin! Ji xwe ji ser saln 1980 were Germav bi ber xezeba dewleta Tirkyey ketib. Mal milk ya her giring, dil xelk welatperwer neteweperwer y Germav, ax, erd, iya, dol nihal keftn Germav, cihn sitirna erkern azadya Kurdistan bn. Di dawya saln 1970y da, pmergeyn Kurdistana Bar (yn PDK-Komteya Bornde YNKy, anj bi gotina belav ya di nav xelk da, pmergeyn Barzanyan Celalyan) j carna erxa ger geryann xwe heta ber hes baskn Germav dirj fireh dikirin. Ji pit Tebaxa 1984 were j gerllayn Kurdistana Bakur yn PKKy, Germav bo xwe kirine eperek germ saxlem. Xelk Germav bi hem germahya xwe ya welatperwer neteweperwer ve koa xwe her dem ji bo van erkern azadya Kurdistan vekir. Pary nan xwe bahr ve kirin, fira ava xwe dan, ya her giring can xwe dan. Ji nav ciwann gund Germav gelek eht hatine dan di nav refn gerllayn PKKy da. Gund Germav wek serkahnya ava xwe ya kelegerm ya termal, xwe kire eperek germ xurt y doza Kurdistan. Nifsa Germav ji ber v terora dewleta Tirkyey ji xwe km bib nihe j hejmar ketib end sedan. Maln may j, v car ji ser war xwe y bab bapran dihatin rakirin, bi zora leker dihatin bar kirin. Bi danebarkirina van maln dmahk j, Germav dihate xal kirin, dihate ol kirin. V drama xelk Germav deng veda, bal ka wijdana kes hzn humanter gur ge kir, reaksyoneke dijwar hate nan dan beramber v zulma dewleta Tirkyey. Byer bynn heyva tebax, serphat brn li ser Germav, yn li ser germava Germav ji n ve germ kirin, suhbetn li ser Germava Gewdan, li ser Germava Elkya Hekarya kr bn.

Portreya Germav

Germav dikeve rojavaya Elkya Hekarya qeder deh klometreyan ji nveka bajrk Elky dr e bi peyat seetek dike. Germav, anj bi gotina xwecihn xwe, Gel, gund hizarsal y Kurdan, sedansal y Gewdan e. Serkahnya ava termal e ku tra grandina deh aan ava kelegerm ji bin kefta Gel diz. Di tenita ava germ da emek bo, em Gel dibore ev ava germe saxker tev v em dibe. Xelk xwecih, pkve ji era Gewdan e. Gewdan era her bo ya serera Ertoyan e. S babikn Gewdan l dijn. Babik mezin, Mala Xaz ne mezin wan Dirbaz El ye. Babik duy, Mala Mistefa ye mezin wan Hacy Eyb b, l mixabin hj di ciwanya xwe da bi ber nisaxyeke dijwar ket jyana xwe berze kir. Babik sy j Malwel ne mezin wan j Yaqb Xalid e. Ev babik hem j nav xwe ji bab xwe y py wergirtine didomnin, ku eve tradisyoneke sosyolojk ya civata Kurdan e. Ber 1980 nifsa Germav nzk sed malan b. Belm pit cuntaya 12 lona 1980 nifsa w her bo her km b di dem er ekdar y pit 15 Tebaxa 1984 da j hejmara gund kete bin pnc malan. Xelk Germav bahra pitir n merkeza Hekarya, olemrg Wan. Navdarn Germav, li gorey jyan adetn er reng werdigirtin. Germav herend ji s babikn Gewdan pkdihat j, l mezin temslkar y gund ji mala Ely Miho b ku ji Mala Xaz bn nifsa wan j zdetir b. Di fermyet da j muxtar gund Ely Miho b. Pa j kur w y mezin Dirbaz, hem b muxtar ferm, hem j mezin timam Germav, ku herweha di nav hyerarya era Gewdan da j li ser pramd cih digirt wek Dirbaz Axa dihate bi nav kirin. Dirbaz Axa, pit cuntaya fast ya 12 lona 1980 digel bi dehan oregern Elky hate girtin qeder heyvek li merkeza Hekarya, li olemrg, di bin kencey da ma, ku nihe j li Wan xwecih bye. Hacy Eyb hem mezin Mala Mistefa b, hem j yk ji egd rihspyn gund Germav b ku xwudan rz siyanet b. Kazim El j yk ji ciwann bil egd y gund b biray Dirbaz El b ku sed mixabin ew j hj di jyek ciwan da ber sing ber xwezay. Yaqb Xalid j hem mezin Malwelyn Lotanis ye, hem j yk ji rihspyn Germav ye hj j li ser milk xwe dij, ku nihe bi ber ria dewlet ketine ku gund xwe terk bikin. Mehemed Mrza j yk ji rihspyn Germav b bi simbln xwe yn boq baday herweha el epikn Tyar gelek balk bil b. Mehemed Mrza bi v la xwe gava dihate nav arsya Elky baleke germ dika nihe li Wan xwecih e. siv Son j yk ji rihspyn Germav b ku di dahwet govendan da sergovend b reqseke balk dikir, belm ew j mixabin z vegerya koa xwezay. Mela Sso, suhbetxwe stranbj koika, yarker nuktedan Germav li timam Elky j navdar b cih, koik, dwan dahwetn Mela Sso l, ah, ken keyfxwe di dereceya her bilind da dibor ku nihe ew j li Wan xwecih e. Red Xelef biray w Msay Xelef j li nav rihspyn Germav dihatin hejmartin. Digel destteng feqrya xwe j bin, Meta Mom Mam Heyran di mala xwe da, xwe ji bo mhvana dikirin ax av. Law wan Felt j yk ji egdn Germav b ku li ber dil Mom gelek nazdar b. Dsa yk ji navdarn Germav j Arif Xalid Hevind b ku bi xiyalpers macerapersya xwe navdar b li Germav herweha li Elky j. Gotina ne di ferhenga w da neb digel ku bi sozdayna ji taqeta xwe zdetir dihate niyasn j, l mirovek xrxwaz b, lewma j j dihate hez kirin. W j barkir li Wan bicih b kurek w j di nav refn gerllayn PKKy da ehd b. Germav anj bi gotina wan, Gelvaney, li olemrg Wan bi zdeh ve di nav rzn welatperwery da cih girtine, bi dehan law zeryn Germav ketine nav refn gerlla ji bo doza netewey tkon didin. Ji xwe ji nav Germavyan hejmareke gelek km ceh derketine. Yk ji binasn xezeba dewlet j eve ye. Portreya Germav kiv dike ka boi bi ber xezeb rin dewleta Tirkyey dikeve.

Germava sax xwey

Germava Germav, kahnya saxy, ifay di navbeyna du Katoyn, -Katoy Geznex Katoy Elki- welat Hekarya da bi hlmeke tr bijn esman Elky germ dike. Ji nav w axa bi xr br, i xezneyeke sax xwey diz! Xwecihn Germav era her mezin ya Ertoyan, Gewdan, bo v gund xwe y zrn Gel dibjin. Li hindava Gel, Katoy Geznex bi w ezameta xwe hildikie ber per esman. em di nveka Gel da dibore, v gund Gewdan dike du taxn ji ykdu spehtir. Tax mezin herwek Gel tte bi nav kirin. Tax bin em j Lotanis e. Xwecihn Lotanis j Malwel ne babikek Gewdan e. em bo, ku wek em Gel, bi nav e, ji nav wan zozann bilind yn Mamxuran, ku ereke bira ne ji ertoyan e, diz timam gely Mamxuran Gewdan mit tij dike ber xwe dide Gely Jrkyan ku ew j ereke birayn Gewdan e ji Ertoyan. em Gel li Gely oaney, di enka em Spndar da bi em Meydan ve dibe yk ber bi emana Jrkyan ve diherike. em Meydan ji nav w zozana bi nav deng, ji nav zozann Feran, ji baskn Meydan Dawd ji dehan av deravn zozann Gewdan kom dibe, li hember Kelere Elky, li bin Serspk Mla bi em Singever ve xwe dike yk Gely oaney dihejne. Ev em bo bi hem av deravn Elky ve mezin dibe di sryanka emana Jrkyan da ber bi Komatey Gely Qeran ve, -ku Qeran j babikek Ertoyan e, anku birayn Gewdann Germav ne-, diherike dsa xwe bi dehan av robaran ve xurt dike li tangn Gely Qeran dibe du eq. eq mezin ber bi det ve die bi gelek av deravan ve bo dibe Xabr pktne pit ku Ava Hzil j hilgirte nav xwe li bin deta Silopya tev Dicley dibe. eq d y bik j, ber bi Gely Berwarya ve diherike li jr dol nihaln Kahnmasy ew Zy Mezin xwe diavjin ser sty hevdu Ava Z mezintir botir dikin gelyn kr as yn Bahdna adeta bi giyan txin. Di nav v ka em robarn Elky da zyeke ava kelegerme hekm ya gund Germav j heye ku thna xwe li rojhilat dide Ava Z, li rojavay j dide Xabr Dicley.

Germav, gund war Gewdan, belm germava l j adeta hem serok, hem j derman hekma timam Elkya Hekarya. Kesn ku bi ber nisaxyn ba, pit erm diketin, bi rojan din li ser w ava hekm diman sax dibn. Gelek kes j fzken nebe j ruhen baby dizivirn maln xwe. u rojan germav xal nedima, her dem ji mirovan mit b. Serkahnya w, li bin kefta ber mezin b her li ber serkahny j gerek heb cih l nedima ku mirov xwe tda bizivirnin. Ew kefta serkahny, adeta loceya her luks ya germav b. Ser spd k z ba, ew l dima. Belm rzikek j heb dewrdameke mirovan spontan j be pkdihat. Rojeke ku tin ji bo jinan kivkir neb, l gava jin bi boah li ber der keft, anku loceya luks kom biban, mrn tda hema z derdiketin loce ji bo jinan xal dikirin ew din gerikn ber keft anj nav gern em li tenita germav, ku ji xwe ew ava kelegerm dihate nav ew cihn ku ava germ tkilav dib, gerikn sargerm pktnan bik mezin, mran di wan gerikan da melevan dikirin. Di saln hefty da dewlet li pit kefta ber mezin avahyek kirib ku goya d biba otl. Li tenita avah j du gerik (hewz) j kiribn bi boryan ava germ ji serkahny kabne van geran avah. Li bin avah end locekn bik kiribn di tebeqeya ser da j end mezeln (odeyn) nivistin hebn. L bel, xelk xwecih yn Elky, adet ber didomandin u kes nedi wan loceyn avah. Ger keft dsa ve di rewac da bn ji bo Gelvaney timam Elkyyan. Bajryn Elky roja ykemb adeta bo xwe kiribn roja germav. Her ykemb bik, mezin, jin, mr Elky ref ref din germava Germav. Ji xwe ji bo wan germav dihate gotin. Ser spd xelk digot, germav n. var, dem vegera wan j, germav hatin digotin. Xelk, roja ykemb bi hazir ratiba pknk ber xwe didan germava hekm. Heta dmahka saln st j na Germav, peyat anj bi suwarya dewaran b. L pit ser saln hefty rya makn hate kirin d carna sefern bi tirimplan j dibn. Di saln hefty da ji xelk  Elky, belk end kesan tirimpl hebn wan j zdetir sefern prvat dikirin. Kamyon anj tirimpln dezgehn ferm gava dihatin Elky, sefereke Germav dikirin hing j bi taybet karosern kamyonan ji xelk, belm bi zdeh ve j ji bikan ve tij dibn tra Germav dest p dikir. Di sefern Germav da, na peyat dsa ve ya her bi zewq macera b. Rya seetek b lewma bi gelek ve xelk ykbhn di. Belm bi taybet grbn hevaldar ji bo keyfxwey, rya xwe dikirin get seyran bi du-s bhnvedanan xwe digihandin Germav. Herend seetek kaba j, ryeke bi evraz niv vrajan ve tij b. Bhna ewil Kahnya Meydan b. aya ewil li ser v kahny dihate kirin. aydann bafon yn ji dkla agir ya hizar caran re by li ser kuik dihate danan agirek gur li bin dihate hil kirin. Ratib j li gorey rewa mal dihate guhorn. Heyyan belk kifte tnan, l neyyan j nan shl jaj dikirin balolik digel aya kel zik xwe p tr dikirin. Digel firn aya xwe, yk ji axivtinn suhbet j Gay ehbaz b di nav firn aya aydank bafon da.  Li bin rya Meydan xanyek tin heb ew j mala ehbaz b. Ger herend mala ehbaz li bin Meydan j b, belm ew li ser nifsa Germav dihate hejmartin ji xwe ji era Gewdan babik Malwelyan b. ehbaz bi gay xwe y re navdar b di w Gel timam Elky da. Gay Re hesp tirimpla ehbaz b. Gay Re nan keda helal y ehbaz b. ehbaz hewcehyn mala xwe ji ser pita v Gay Re qazanc dikirin. Ji ber hind j ehbaz wek ronahya av xwe sexbrya gay xwe dikir, l gelek xwudan b. ehbaz, r be mast be penr anj jaj be, hem spyatya xwe, sebze meyweyn bi xwe and gihand, tiryn rez xwe, dikirin bar v gay xwe y re tnan bajrk Elky difirotin bi bay beza gay xwe y re dsa ve dizivir mala xwe ya li bin Meydan! Hizreta herkes b ku ehbaz li nav bajr piek raweste, bhnek vede, anj li ayxaneya oly Ehmed Misto rne ayek vexwe. Belm ew hizret di gewrya wan da dima, destn ehbaz nedin berka w anj nav ksik w ehbaz awa titn xwe difirotin, heke hewcehyek heba ji dikana x Sirr Tilloy dikir gay xwe y kane dsa ve dida pya xwe ber xwe dida mala xwe ya li bin Meydan. Rewa ehbaz, ev tarz jyana ehbaz neku suhbeta yaryan b, bi rast li ser v ked renca w ya helal rncberya w, bi keneke zikdirn dihate axivtin, her hind!.. Nihe pit ehbaz, heke ji "qehreman"ek d y Germav nete behs kirin, d neheq be! Lotanisyek d y navdar y hem Germav, hem j Elky, Mrzay Leng b. -(Xelk, Mrzoy Qop digot, ku rast j ji p xwe ve bi handkap b).- Mrza j ji babik Malwelyan b. Kar w rej (komir) kirin b. Mrzay bi tonan darn rhl Lotanis dibirn, disotin rej j dikir. Bazara Mrzay ya her mezin j Elk b. Bikirn w yn sereke j asinger (Hedad) Sedq Rzo Nr Terz bn. Sedq xelk xwecih y Elk b, l Nr Terz ji Erebn Srt b. Krheya atolyeya asinger Sedq tya Nr Terz, -heta ser saln hefty ku elektrk hat-, bi rejya Mrzay Lotanis kel, germ gur dibn. Bi gotineke d, cil berg akt pantoln bajryn Elki bi rejya Mrzay Leng, wek jild dihatin t kirin!

Pit mila Meydan rhl Lotanisyan dest p dikir heke havn anj  payz ba, xelk berk paxiln xwe bi tir rhlnkn tamxwe yn nivy Goristana Lotanis, anj Mexber, tij dikirin. Li Germav cih her xwe y l man, cih ay kirin xwarin xwarin, bin ber mezin b ku serkahnya ava germ j li bin w ber mezin b. Pala ber mezin stareke xwe b bo pknk. K z ba ew l bi cih dibn. Tra germav, rehetya li nav w ava kelegerm, melevan, xwe utin veutin balav heta var dom dikir. Ber xwe kom kirin hazirya vegera mal, adet xelk b, ku biin seradanya kefta ehdan bikin. Li ry d y bar y ber mezin kefteke kr heb tda zyaret (gora) du kesn neniyas heb ew keft gora wan b. keft li bilindahya ber mezin b ji kuneke gelek teng din nav keft. Ew ziyaretgeh, ji ber bawerya manew mstk, ji aly xelk ve cihek proz dihate qebl kirin. Perok kesk li ser cendek wan heb ku ew kesk j li nik xelk gelek proz b. K ba ser gora wan, pareyek w kesk jve dikir bi ber sing xwe ve dikir, anj li mala xwe vediart. Baweryeke d ya belav j ew b ku, he kes neiyaba bi w kuna keft ve bie jor, wisa dihate qebl kirin ku ew kes gunehkar e! Lewma herkes di xwe ra nedidt ku di w kun ra biin. Yn din bi pareyek kesk ve dizivirn xwe adeta hec didtin! Jin, mr bik diketin rz seradanya wan herdu ehdan dikirin. Gava kesk ser wan xilas dib j, x Sirr Tilloy, -dikandar her hey b li Elki ji Erebn Tilloya Srt b,- tobek perok kesk dina bi ser wan ehdn bnav da radixa. roka wan ehdn bnav j bi eseh nedihate zann. Ser sedan salan b ku tevatr xurafeyn ji yk cuda dihatin gotin. Gotina her belav ew b ku du bira di erek dij dijmin da birndar bne revne hatine li v keft sitirne, avika mezin ya keft bi beran nijinandine tin ew kunik vekir hlane. -Helbet gotina dijmin j ji aly xelk ve cuda dihate mana kirin. Bo xelk dndar dijmin alyn dij Islam bn, l ji bo welatperwer neteweperweran j dijmin, dijminn xelk Kurd bn-. Axir pit midehek j ji ber wan birnn giran neiyane xwe sax bikin di w keft da mirine. Ber ku bimirin goya gotine hev ku xwe li tenita yk dirj bikin, pozisyona mirin wergirin, destn xwe li ser navika xwe bigihnin yk avn xwe biniqnin. Di w pozisyon da j mirine. skelet wan hj j km zde li gorey v teswr di w keft da ye. Hest, geh girkn skelet wan ji hev belav nebne wek xwe dimnin. Ji ber v yk ye ku ji bo xelk sade goreke proz tte qebl kirin. Ji ber hakimyeta mstszm xurafetya dn, bahra mezin ya xelk ehadeta wan prozyeke mezin herweha lah qebl dikirin gava seradanya wan dikirin, xwe ruhen sivik sax manewyata xwe j bilind didtin. Li ber der keft dareke mezin heb xelk ji ber xwez, daxwaz miradn xwe, pateyn rengareng pve dikirin, ku d naw dar bib "Dara bi kincir" anj Dara mirad, Dara xwezy. ehdn keft ji bo herkes manayeke cuda fade dikir. Xelk sade dndar, ehadeta wan di rya dn dyanet da didtin, belm ji aly welatperwer neteweperweran ve j ew ehdn rya azady dihatin qebl kirin. Belm axir her bi i reng be, van ehdan rz siyaneteke mezin ji xelk didtin.

Germava gund Germav, ber mezin, kefta ehdan, serkahnya ava kelegerm, anku kefta serkahny, anj loceya luks, em Gel, pkve kana brhatinn Gelvaney timam xelk Elky, anj bi gotina otantk ya xwecihn Elkya Hekarya, Elki ye.

Di dawya saln hefty da fgurek d j y Germav heb ku nav w germava Germav d pkve dihate bilvkirin. Ew j Tcir b. Tcir bi mal eyaln xwe ve ji aly Qaymeqamya Elki ve bi mea hatib wezfedar kirin ku sexbr serguhya Otla Germav bike. L bel, Qaymeqamy pita xwe dab Tcir, ne mea, nej hevkaryek dihate dan, anku ji teref dewlet ve hatib lhbandin! Tcir j bi dyar bexn seradanrn germav ve dareya xwe dikir. Tcir ferq cudah nedikir di v xizmeta xwe da, belm mirovek rken reftar xwe j neb. L bel, divt bte gotin ku ev kmasya Tcir, di tkilyn digel oregeran da dihate guhorn. Gava refa hevalan di Germav, Tcir u qusr ji xizmet nedikir heta ku heval ji Germav din w serwsa ay km nedikir! Helbet heqdestek j dihate dan ku v yk Tcir a keyfxwe dikir!

Germav, ava sax ifay, hekma dehan nisaxyan, seroka xwe utin paqij kirin, balav ciloka xelk xwecih, zyaretgeha ehdan, tin xizmet nedida Gelvaneyyan, gundn dorber timam Elkyyan. Ji sentrala Botan, ji Cizr irnex heta Silopya koeran, ji Wan bigirin heta Elbaka bijn, Gever emdnaya n, ji ela kana meywe sebzeyn tamdar bigirin heta navenda Hekarya, olemrg, bi sedan xelk dihatin ser v kana sax ifay, ava hekm proz, germava Germav.         

Gely Gewdan

Germav, di ser da bi ava xwe ya germe bijn saxker ve navdar e. Belm herweha Germav anj bi gotina Gewdan, Gel, bi nkatya xwe ve j bi xemil xubr e. Germav bi rhl, dar devyan ve adeta hatye dorp kirin. Hem cure  meywe l n dibin. Ji tiry re zer bigirin heta, girsk hirmyan, rhlnk tyan, ji kezwan beryan heta gz hilkan bi dehan reng d fqyn bi tam lezet Gely Gewdan irn balk dikin. end cure genim genimok, garis tahle wan zev betenn Germav wek rmaseyeke guln radipin. Ava vexwarin heku ji nav heft tebeqe cemeda ser Rekoy Gever diz, hind sar hind sarya xwe, hind j bi tam e. Gotineke belav e li naveya Elky; "berxek bixwe fireke w ava sar bi ser da bike, heku te titek nexwar, hind z dimehne"! Esas ev gotine ji bo hem av, em, robar kahnyn zozan, dol nihaln Elky tte gotin. Ji xwe Ava Singever (em Singever), -ku serkahnya w nveka bajrk Elk ye ji bin Katoy Elki, li ser zevyn Mehemed Feq diz-, ristika zrn ya v gotin ye. Ev gotin ewil bo Ava Singever hatye gotin. Gotinek j serxwen mudawm, -gava bi w ava sar ya ub cemed ereq, anj bi gotina wan r ran pda dikirin-, l zde kirye; "zebeek, xiyarek biavjin nav Ava Singever, di sanyeya xwe da ker dibin"! Ava kahnyn Germav j herwisa. Gely Gewda end bi ans talih e. Li milek kahnyn ava sar, li mil d ava kelegerm ya xwezay. Reya serkahnya avn sar yn Gely Gewda, ji erd ter tez y Geznex ttin. Geznex j adeta bi sebreke nedt hatye ava kirin xemilandin. Gund xwe speh y Fileyn Elky. Fileyn Geznex Kildan ne ji qedm were xwecihn Geznex ne. Geznex wan bi dest tiln xwe avadan kirine, bi serber kirine, xemilandine, n kirine. Fileyn Kildan bi w ked renca xwe ya helal Geznex adeta kirine koeyek behet li w naveya Elkya Hekarya. Mezinn wan mala Mam Xemo hem xelk Geznex, herend carna neheq, bdad ji hejmareke gelek km ya xelk dorber dtibin j, ji bahra pitir ya xelk navey rz siyanet dtine. Mam Xemo gava bi wan el epikn xwe yn Tiyar bi gopal xwe y heyzeran dihate nav arsya Elky, xelk xwezan bi ber ve radibn, cih didan, qedr siyaneta w digirtin. Silava w, hergav xwer bi Kurd b; spde ba, Sibe bixr - Siba hewe bixr, nvro ba; Navroj bixr - Navroja hewe bixr, var ba; varya hewe bixr b! Ev silava xwer Kurd ya Mam Xemo mirovn w, ya hem Kildanyn Geznex, end fanatkn busulmann xwenezan tne (li Hekarya bi zdeh ve li na musulman, gotina busulman bi kar tt), ji aly xelk ve gelek bi germ, bi ah baldar dihate qebl kirin... Avn sare bijn paqij yn axa Geznex, ji nav xwezahya erd be, ji ser erd wek cok be, kahnyn Gely Gewdan tr tij dikirin.

Gely Gewdan, bi nav belav Germav bi jyana pez dewar xwudankirin ve j dihate zann. Yn hey bahra pitir pez sp, yn piek destteng reeke anku bizin xwudan dikirin debara xwe p dikirin. Biharan gava sezona zozanan dest p dikir, keryn pez Gelvaneyyan ji nav dol nihaln Elky derbaz dibn ber bi baskn zozann Meydan Zengil ve din. Zozann n, bijn trav heta nveka havn j bi kevbelekeyn befr ve xemilandbn heta payzeke direng j dibn warn Gelvaneyyan.  

Gel, anj Germav, ku ji aly dewlet ve nav w wek hizaran gundn Kurdistan hatye guhorn fermyen kirine Ilcak, evro dubare tte ciza kirin, zulm li xelk xwecih tte kirin. Ji xwe nifsa gund gelek bi zanah sstematk hatye km kirin, l nihe j dixwazin wan maln may j bi dar zor bidine bar kirin, gund Germav kavil wran bikin, serkahnya v ava kelegerm, termala sax xwey, hekma dehan nisaxyan, seroka paqij bijnahya xelk dorber, cih tek tin y trstk y Elkya Hekarya bikin ol olistan. ro zor zulm hind bperwa li Gelvaneyyan tte kirin ku, muxtar gund say ji Mala Mistefa, ji ber tirs, tehdt gefn lekern dewlet newra li ser byern heyva Tebax  digel heyetn parzer aktvstn organzasyona mafn mirov biaxive. Li nav derve reaksyona hz kesn humanter organzasyonn Kurd herweha balkana apemeny pve mijlbna dezgehn Ykitya Ewrpay, v gav ev operasyona dewlet daye rawestandin. Belm u garant j nne ku berpirsiyarn dewlet yn Elki garnzona leker ya navey pit midehek dsa ve rikaryn xwe yn li ser Germav anj Gelvaneyyan xurt bikin gundyan ji ser xan axa wan rakin bi zor bidine bar kirin. Aqbeta Germavyan, Gelvaneyyan, ji ber v terora dewlet adeta ketye nav mij moraneke re tar. Salih Aslan Kerm Acar Gelvaney, Elmas Acara dayka kiika bike nisax Leylay, bi akeray by ku ji gefn garnzon bitirsin, behs rin lekeran kirin ji bo heyeta Komeleya Mafn Mirov ya Diyarbekir. Belm ma xema serleker Albay Cengiz Eryilmaz Albay Recep Onur herweha Qaymeqam Elki Cihan Demirhan e ku, gundyn Germav b mal avah mane, b xan zev mane, ji ser milk xwe hatine rakirin, birs thn mane, peran derbeder bne! Argumentn van zewatn dewlet j wek hergav dsa ve hevkarya terorstan dikin b! Di ferhenga wan da gerlla, erkern doza azadya Kurdistan, parzer alakgern maf berjewendyn xelk Kurd, terorst in! Ev binavkirina wan li nik xelk Kurd, di wijdana azadxwaz, demokrasxwaz humanteran da b biha ye, b mana ye! Pit v operasyon ria nobedarn TCy ya li ser xelk Germav pkhat, deng azadxwazan, demokrasxwazan gur derket ev kirt, qirj dijmirovya dewlet dubare derkete meydan. Belm li mil d rik berxwedana xelk Germav j kiv b ku ew ser xwe li ber zulma dewlet naemnin. end maln may di etaba pn da encama rika xwe bi dest ve nan dsa ve vegern ser avah zevyn xwe. Vegerna wan bi hejmareke gelek km, bi end malan j be, giring e. Bi end malan j be vegera Gelvaneyyan, Germavyan bi mana ye. Ew temsla avadanya Germav, jyana domdirj ya Gely Gewdan, germahya serkahnya ava termal ya sax ifay, ava hekm dikin. Mana wan ya li gund, d germava Germav keltir, botir hekmtir bike. Ew d bimnin, divt bimnin divt yn y j vegerin, bizivirin ser xan zevyn xwe, Germav, Gely n jndar xwetir getir bikin. Eve d bibe nimneya li axa xwe, li welat xwe, li azad mafn xwe yn netewey derketin.

Germav du brhatin

Germava Elkya Hekarya, Gely Gewdan, di ser da Geznexa n Fileyn camr bi nan xw. Ew j pit cuntaya fast ya leker ya 12 lona 1980 pda hd hd ji gund xwe y sedan sal miext dibn. Ewil din nav Suryanyn Midyata Mrdn, pa Stanbol li dv ra j ber xwe dan Ewrpaya mezin. Gava dem hatye dawya saln 90 tin Berxoy Hosta mab li Geznex. Ew j pa li Stanbol ji axa xwe dr di xerby da b ber sing xwezaya proz. Gel, Germav Elki mabn b Mensr Xemo, b Merhey Berxo, by Kiro, by Ewro, Dikran, Binoy hostay dwara, Yewno, Mam Sto gelekn d. Geznex by wan sw mab. Xalbna Geznex herend kamn hindek kes derdorn axxwer rakiribin j, dil kes nedigirt ku biin li ser kaviln Geznexya rnin xwe bikin xwudan mal, milk brhatinn Fileyn Geznex. Ji destpka saln 2000 pve, salmezin prn Geznex yn li welatn cuda yn Ewrpay bi brkirin xerbyeke kr ya salan ber xwe dan Geznexa xwe dsa. Nihe end malekn ji wan salmezin pran hatine, kavil kolikn xwe yn qedm ava kirine bi ked gendana xwe ya salan ve mijl in. Geznexa ku ji n ve ava dibe, divt bi tin nemne, Germav, Gelvaneyyn cran, dost destebira divt xwe ji crann xwe yn sedansal, ji Geznexyan dr nekin. Jy zulm dirj nne divt berxwe bidin mal, zev avahyn xwe nehlin, li reyn xwe yn jndar xwudan derkevin li ser xm xwe y saxlem jyaneke n xwetir ava bikin

Di bhna dmahka v suhbeta hem germ, hem bi xem, kul keser, hem j bi hvyn paeroj ve tij da, tempoya axivtina heval bi axnn kr yn xerb brkirina welat daketib. Gava ev xwez hvyn li ser Germav, Geznex xelk xwecih, di nav labrentn mej da xwe dilivandin, heval behs du brhatinn balk hind j bihadar kir ku ji xwe her demn li wan dern zrn hatne jyan, wek ilta flmek ji ber avan derbaz dibn: Ber bi dawya saln 70y, trafka kar xebatn oreger yn li ser doza welat azadya xelk hejare bindest, xurt bib. Ne ev, nej roj rawestan neb. Peyat be, bi tirimpl be, geryan, axivtin, riberiz kombnn bi seetan dirj, d bibn rtna jyana rojane. Bhna xeweke demkurt tne, roj bi dnamzmeke nedt diborn. Ew kar xebata b rawestan, na ku westan bne, taqet hz bikne, tam berevaj w, enerj hz taqeteke bilind btixb dida mirov. Axivtin, r rbar, riberiz ew kombnn di nav dkla cigareyan da mijn dibn, adeta dibne motvasyoneke n ji bo kar xebatn rojn d. Germav j ahida endn geryan kombnn ji wan e. Cih her tena, her ewle saxlem ji bo bhnvedann wan geryan kombnan, germava Germav b. Ew kefta serkahnya ava termal, loceyn Otla Tcir, gerikn li pit ber mezin, gelek kesn tkoer mhvan kirin. Ji Msa Star bigirin heta ahn Y. Mamre, Xredn Mela, Set siv, Nredn Mehemed Ferq Omer, ji Prms Prosan bigirin heta Eshed Bilbs, sa Metir, Birahm Xell, Yaqb Aso, Fikret Baq, Msa Nevmir, Cell Hemt, Fikret Gam, Fihad Bes helbet gelekn d, endek ji w refa hevaln xwecih yn Elki bn. Heval dostn cihn dr j carna erxa sefern xwe fireh dikirin serek li per baskn Elkya Hekarya helbet germava Germav didan. Rken F. j yk ji mhvann ji dr b ku carek li ser germava Germav hate mhvan kirin. -Ger ew ji xwe li Elki hatib dinyay byanya van deran neb, l hje bik mala wan barkirib b-. Polay nazdar hing bi drbna Rken F.y seyra wan dol nihal, iya zozann welat xwe dikir, digel dayka xwe di nav w ava kelegerm hlma bijn ya germav da, di loceyn Otla Tcir kefta serkahnya ava termal, anj loceya luks da, melevanya xwezay dikir. Ew di nav zirhek xwezay da bedar w sefera dayka xwe bib. Y her di nav ewlehy da ew b. Ez bjim Hetav hetavn j, di nveka dil dayka xwe Rken F. da bicih b digel w biray xwe y delal, bi mil d y drbn, seyra spehtyn welat xwe, cih bab baprn xwe dikir... Ew rojn digel Rken F. yn li nav germahya germava Germav hatine jyan, rojn her taybet ne di jyana hevaly da. Ji xwe ew sefer, di Hezrana 1980 da, -du heyva ber cuntaya fast ya leker ya 12 lona 1980-, ya dawy b li w germava zrn ya Germav! Sefera mhvan duy j, salek ber w cuntaya fast, di havna 1979 da pkhatib, ya Ezz Bayram b. Ezz, bo seradany hatib nav heval dostn Elkya Hekarya. Demek kurt b. Divyab ku ew dem kurt gelek tr, tij germ hatiba jyan. Pit suhbet axivtinn dr dirj, di nveka eva tar da kamyona dostek hate amade kirin karosera kamyon ji hevalan mit tij b. Ezz heval dem saln xebat tkona dijwar j, bi israra hevalan li mehela ofr ya kamyon suwar bn. Msa Star, bi w heyecan hiddeta xwe ya niyas, ji bo ewleh silametya v sefer adeta agir li ser ser hevalan dibarand. Belm u kes ji v hiddeta Msa Star aciz nedib. Ji ber ku w bi dilpaqijya xwe ji ber disiplna hevalty wisa dikir herweha j gelek perfektyonst b, lewma j kes l nedigirt. Kamyon, bi komta Msa Star ya timam, bi r ket pit nv seet germava Germav ya sihr bi w bhna xwe ya kifrt li ber w boahya hevalan b. Tcir dergevan nobedar otl i hewce b ew kir, ji xizmet qusr nekir helbet ber w xizmeta xwe j wergirt. Ji xwe i gava refa hevalan di Germav, keyf keyfa Tcir b. Camr hem xizmet dikir, hem j heqdestek ba werdigirt! Ew ev digel hem dost hevalan mhvan ezz xwe bor. Ezz, cara ewil b ku dihate ser v ava termal, ava kelegerm, germava gund Germav. Efsn bib ji ber v ava hekme sihr. Hlm kelegermya ava termal ya Germav, hem fizken hem j ruhen mirov adeta relaks dikir, rehet sivikahyeke jnde dida mirov. Bi wan serphatinn xwe, nveka ev me germava Germav li pa xwe hla hatin Elki. Roja patir berber nvro Ezz Bayram bi wan serphatyn xwe yn eva germava Germav, hate rkirin.

Germava Germav, heta cuntaya fast ya 12 lona 1984 bu cih gelek hevdtinan. Digel dehan hevaln tkoer, ji Elbak heta Gever emdna, ji olemrg heta Gely el heta Gely Goyan, yn naveya fireh ya Hekarya, ku endek ji wan ev bn; Ceml Elbak, Ehmed Agir, Muft Gulre, Lezgn Girav, Birahm erf, aban Merzan, Bilind Gever, Hesen Mrza, Hisn Goy, Set Mihemed, Azad Casim hj gelekn d, li ber pitn ber mezin y germava Germav, li nav w ava kelegerm ya sax xwey, li serkahnya w ava termal endn caran gihitine hev, xewn xiyaln xwe yn li ser rizgarya maka Germav, maka mezin, welat bab bapra, Kurdistan, di nav w ava saxker kelegerm ya ji bin ber mezin, ji kefta w ber ezamet diz da, germ gur kirine, bawerya bi paerojeke ronah dila, dubare teyd kirine.

Bel, Germav germava w ya kelegerm hlmn ya hekm, di dil tkoern bizava netewey yn ku ji w navey, anj yn ku ji bo wan dealan dihatin wan deran da, hergav cihek taybet digire. Germav divt ava bimne, d ava bimne. Hes paeroja Germav herwek ya welat, ya Kurdistan ronah ye ew hes ne dr e, nzk e! Germav, germava Germav, ava kelegerm bi hlmeke tr hekm ya bin kefta ber mezin, serkahnya bijn saxy d di rojn xwe azad da dsa ve wan heval dostan mhvan bike ew roj ne dr in!

ROJAN HAZIM

20 Tebax 2004

ser