pave

 

Li ser Necmettin Buyukkaya

ROJAN HAZIM

Komteya Brnana ehd Necmettn Bykkaya ji bo 25 salya ehadeta w, di 23 ileya 2009 da, amadekaryeke brnan dike. Li gorey v program pirtkeke brnan tte amade kirin. Ji bo v pirtk s pirs ji dostn Necmettn hatine kirin. Ev daxwaz, wek dostek Necmettn, ji min j hate kirin. Bersivn min li jr in.

RH

Pirs: 1- Breweryn we yn taybet digel ehd Necmettin de i ne?

ROJAN HAZIM: 1. Min Necmettn Buyukkaya giyaben ji Doza DDKOy dizan, ku 1969-1970 serokatya DDKOya Stanbol kirib. Belm cara ewil min Necmettn li sala 1975 li Ankaray dt. Fert Uzun, [Ew Necmettn ji Swerek, hemehry hev bn.], em bi hev dan naskirin ku w sal ji Swd vegeryab. [Fert, digel ku ji aly pozisyona deolojk politk ya w dem ve em dr hev j bn, (ew Pro-n b di cudahyn deolojk poltk yn di DDKDya Ankaray da, li ber avan nebe j, rberya grba Kawa w dikir.), l dostayetyeke germ di navbeyna me da heb. Fert mirovek tengbn neb di nav polemkn dijwar yn w dem da j ferq cudahya deolojk poltk bi rengek negatv srayet tkilyn sosyal nedikir. Ew j ro di nav rza ehdn Kurdistan da ye 22y v meh, -22 Tern-Mijdar 2008-, (22 Tern-Mijdar 1978), 30 salya kutina w ye ez v dost xwe y hja j bi rz vneke mezin bi br tnim.] Hing me xwandekarn Kurd yn li zanngehn Ankaray komeleya bi nav DDKD [Devrimci Demokratik Kltr Dernei Komeleya oreger Demokratk ya Kultur] damezrandib. [DDKDya ku me cara ewil damezrand, sala 1976 ji teref DGMya (Dadgeha Ewlekarya Dewlet) Ankaray ve hate girtin. Pa PDK-Tyyan (T-KDP-KIP), DDKD li Diyarbekir ava kirin digel DDKDya Stanbol di meydana poltk da bi nav v komeley hatin nas kirin. (DDKDya Izmr serek cuda dika.)- Anku ferqa DDKDya ewil ya li Ankaray DDKDyn d heye. DDKD ewil car li Ankaray veb, yn Stanbol Izmr pa vebn, l pit wra digel DDKDya Ankaray ev nav wergirtin. Di nav wan da tkilyn rxistin yn organk yn bi reng merkez, federasyon anj otonom nebn, bi pozisyoneke serbixwe tkil hebn.]

Saln pit fazma 12 Adara 1971 bn. 74 hukmeta Bulent Ecevt [CHP Partya Xelk ya Komar] bi koalisyona digel Necmettin Erbakan [MSP Partya Selamet ya Mill] li ser kar b. Efya git derketib xebatn oreger demokratk wek kullkan dibikivn li Tirkye Kurdistan. Di wan ertan da, me refek xwandekarn Kurd yn li zanngehn cuda yn Ankaray ew komele vekirib. Gava me di dawya sala 1974 da komele li Cebecya Ankaray, li muqabil Faklteya Zanyaryn Poltk [SBF] Faklteya Huqq vekir, baleke germ bilind kab, dengek mezin vedab. Ji xwandekarn zaningehan heta yn lsey ciwan dihatin komeley. Ciwann Kurd yn ku di nav jyana kar da j ref ref dihatin, din. Kurdn Ankaray, bik mezin, jin mr dihatin komeley. Welatparzn Kurd yn ku ji Kurdistan dihatin Ankaray j, di gava ewil da serek li komeley didan. Komeleya me bib wirgeha Kurdan li Ankaray. Bawerya ku em hem xwandekar gihandibn hev, Kurdbyn Kurdistanbyn b, bi doza Kurdistan ve girdayn b.

W dem hj grbn deolojk poltk bi hem rengn xwe ve zelal nebibn. Ji 75 pve hd hd rengn grb derketin, xetn deolojk poltk ji hev ferq bn. Riberizeke berfireh kr ya deolojk poltk heb di navbeyna xwandekarn Kurd da. Komele bib platformeke van riberizan. Kampa sosyalzma chan, Sovyet n, tesreke taynker heb li ser van riberizan. Herwisa fikira nasyonalzma Kurd j dihate riberiz kirin. Pit tkna orea Kurdistana Bar ya pit Peymana Bym ya Cezayr ya 6 Adara 1975, ji xeta poltk ya PDK-Iraq drketineke ber bi av heb. Fikira epty, ya Ant-Emperyalst, Ant- Emperyalzma Amerka sosyalzm xurt b di nav xwandekar endamn komeley da. Riberiza di navbeyna sosyalst nasyonalstye da herdi zdetir dib. Rz bi bay bez ji hev cuda dibn. Di nav wan riberizan da herkes rza xwe kiv dikir. Bteref nemab. Pro-Sovyet, Pro-n Nasyonalzma Kurd s xetn sereke bn di nav Kurdan da. Pro-Sovyet di wan ertn chan yn er Sar da li ptir bi hztir b, belm xeta Pro-n [Maost], -ku wan Ykitya Sovyetan wek Sosyal Emperyalst bi nav dikirin-, li gorey xetn d zef b. Tandansa Ne Sovyet, ne n j heb l lawaz b. Xeta Nasyonalzma Kurd bi hem nansn xwe ve tandansa Ne Sovyet, Ne n j, di hindek waran da, nzktir hev bn. Di nav van riberizn dijwar da kadroyn ku pit 12 Adara 1971 derketye dervey welat yn ku pit efya 74 ji hefs derket j bne terefek van riberizan. Kadroyn ji dervey welat hat yn ji hefs derket roleke peng dileyistin di van riberizan da digel kadroyn dem n grb hatin danan, kovar hatin derxistin. Sala 1975 sala her xurt dijwar ya van riberizan b. Trafka li ser DDKDya Ankaray zde bib. Hem kadroyn me behs kir, bi gotineke amyane, ingal xwe avtibn DDKDya Ankaray ku bo xwe dorberek kin, tesrek li ser bikin. [Di destpka avakirina DDKDya Ankaray da, tesra dorber ku pa kovara Rizgar derxistin zdetir b.] W dem DDKDya Ankaray bi msyonek peng merkez dihate dtin di pratk da j wisa b ji ber v yk j bib cih semner riberizn deolojk poltk. Necmettn j yk ji wan kesan b ku dixwast di DDKDya Ankaray da ji bo xeta xwe, dorberek bike. [Piran wek Neco ji w dihate behs kirin]. Necmettn ji tradisyona Dr. ivan [T-KDP/PDK-T] b bo w xet dixebit ku pa bne KIP [Kurdistan Ii Partisi Partya Karkern Kurdistan (Ne PKKya ro)]. Necmettn mirovek gelek bi hereket b, digerya, lewma tkilyn xwe zdetir ji ser DDKDya Stanbol ra didomandin. Di wan ertan da me hevdu dt, l ryn me yn poltk, gelek kr nebe j, [Ew j di nav kategorya Pro-Sovyet da b], axir dr hev bn. Rya w kiv b, bo tradisyona Dr. ivan [T-KDP] dixebit, em j li ser xeta Pro-Sovyet li dor kovara zgrlk Yolu [Rya Azad] kom bn, ku pit girtina DDKDya Ankaray [1976], li zivistana 1977 me li Ankaray DHKD [Devrimci Halk Kltr Dernei Komeleya oreger ya Xelk ya Kultur] vekir.

Necmettn di suhbet axivtinan da mirovek bi sebir b, l herwisa j dihate his kirin ku bi rik j b. Ji bo qanikirin bi israr b. L u cara y li hember xwe nediand, nedikand, kubar nazikya xwe ji dest bernedida ya her giring j pit hind riberizan j xwe sil nedikir, nedixeyid, tkilyn xwe yn sosyal di eyn germahy da didomandin. Necmettn di pirsa kampn deolojk da, xwe wek sosyalst-komnst [bi jargona w dem, Marksst-Lennst] bi nav dikir, ev deoloj bi aktv diparast armanca w j organzekirina rxistineke Marksst-Lennst b. L bi taybet saln 77-82 ku tkilyn w yn pratk bi giran digel YNKy [Ykitya Nitiman ya Kurdistan] Mam Celal bn, lewma j ji aly deolojk ve gelek as neb, hetta mirov dikare bje ku Necmettn li ser pirsa Kurd Kurdistan, di cephegirya li meydana netewey navnetewey da reel poltk j dihizir ji ber hind pragmatstek poztv j b. Ger ­teorken meyla w zdetir li ser Bloka Sovyet b, [ku w dem Sstem Sosyalzm y di pengya Ykitya Sovyetan da dihate gotin], belm di pratk da, di navbeyna kampn deolojk da xeta berjewendyn Kurd li ber avan digirt bi v reftara xwe ve j nezk tandansa Ne Sovyet, Ne n j b. Kurdistan b, l li hember nasyonalzma klask tradisyonel ya Kurd j bi mesafe b. Heta cuntaya fast ya lona 1980, end caran li Diyarbekir, Hekar, Wan Ankaray j em rast hev hatin. Hevdtin rasthatinn me di hewayek germ dostane da diborn. Pit ku w rya xwe ji hevaln xwe yn KIP cuda kir [1977], trafka hevdtinan zdetir bib. Di payza 1978 da li Swerek digel Ezz Bayram li mala bab w em bne mhvan w. Di nav hewek da xanyek mutevazi adet y Swerek b. Di nveka dergeh mezin da derokek bik heb hewcehyeke mezin neba dergeh mezin venedikirin, ji w derok bik hatya hewa mal dikirin. Necmettn j bi w bejn bala xwe ya bilind bil xwe diemand ji w derok hatya hew dikir. Me mhvandaryeke gelek germ dtib ji Necmettn hem malbata w. Hing gelek aktv destek dida YNKy. Li mala bab w digel gelek mhvann YNKy j suhbetn me bn. Di w dem da sefereke me ya bi hev ra b bo binxet [Bo bararojavaya Kurdistan, ya Sryey, binxet dihate gotin.]. Kontakn Necmettn gelek xurt bn. Em bi hev ra ji ser gundek Ceylanpinar [Ser Kany ya serxet] derbaz jr bn ne Ser Kany ya binxet. Wek em ji tixb derbaz dibn, Necmettn gelek p sivik b, di zevya maynan da ub xezalek dipeyik. Direng ev em gihitin gundek ku qonaxa ewil b li mala dostek Kak Selah bne mhvan. Roja d spd z qonaxa me b mala Xale Remo [Necmettn Ap Rem digot, l Ykityan Xale Remo digotin] Husn Swerek li Ser Kany ya binxet. Ew li binxet di nav Ykityan da Kak Selah b. Di w sefer da me Salar, yk ji berpirsiyarn YNKy b [Herwisa ji rvebirya Komeley j b] Dr. Kemal Xonav dtin. Pa j ew bi Salar ra ma, ez Dr. Kemal Xonav bi cba [Jeep] Kak Behzat YNKy ne Qamilo ez bme mhvan Dr. Kemal Xonav. Dr. Kemal berpirsiyar YNKy b li Qamilo. Cigerxwn Hemd Derw digel end hevaln xwe bo seradan prozkirina cejna musulmanan Cejna Gory hatin mala Dr. Kemal. ntervuya digel Cigerxwn j min hing di mala Dr. Kemal Xonav da kir bo Roja Welat ku di hejmara 12 ya Kanna [15 iley Pn] 1978 da bi mzaya Z. Elk hate weandin. Kak Emer [Mustefa] Debabe, xwarzay w Lawa ku ofrya w j dikir, Mela Nash, Dr. Fuat Masm, Adil Mrad, Kak emal, du kurn El Esker ore alaw [Kak emal, Mela Nash Emer Debabe, rojek em li mala El Esker bo v mhvan kirin, du xanimn El Esker xwarinn gelek xwe kiribn ku ji nav wan xwarinan bo me ya her balk Kiftey Silmanye bn ku ji pirteqalek (Appelsn) mezintir bn.] gelek kadroyn YNKy j li am me dtin hing. end carn d j rya me digel Necmettn bi  binxet ket. Di van seferan da xortek jr hiyar, Serdar j digel Necmettn b ku Necmettn baweryeke mezin p dina. Serdar pismam Necmettn b di w jy xwe y xortny da adeta mil rast y Necmettn b di van seyr seferan da ji bo dostn Necmettn j di dereceya her bilind da rzgir b. Necmettn di van reng tkilyan da heta hn bjin hevkar b, pitevan dikir, destek dida. Tkilyn xwe tin bo xwe nevediartin, mkann xwe digel hem welatparzn Kurd parve dikirin. Di 79 da pit ku Riza ah ket Ayetullah Xumeyn hate ran, di trafka Mahabad da j rasthatineke me b. Her dawy me pit cuntaya fast ya 12 lona 1980 li am hev dt. 1982 ber ku vegere welat end cara hevdtina me pkhat. Gava biryara xwe day ku vegere j, li mala xwe em gaz xwarin kirin. Digel Mamosta Xell Xetb [Xell Xoce] diman. Cihn me nzk hev bn li am. Mhvanek w j heb, Sendkac Zek, Kurd Agiry b, Necmettn ew d rkiriba Ewrpay. Heta direng ev axivtin suhbeta me li ser rewa welat b li bersiva pirsa bi hev ra em dikarin i bikin? digeryan. i Kfteyeke bi tam lezzet bo me kir. Gotina me ya w ev bo Necmettn lez neke bo veger, sebir bike, em dikarin bi hev ra li zemn bi hev ra xebat bigerin b. L Necmettn biryara xwe dab. Vegerya mixabin hate girtin [Nsana 1982] di berxwedana mezin ya Hefsa Diyarbekir da [23 ile 1984] eht ket.

Pirs: 2- Hn keseyat ya ehd Necmettin wek meriv dostek awa dinirxnin (dibnin)?

ROJAN HAZIM: 2. Necmettn bi gotineke kurt sade, mirovek ba, camr, paqij, tkoer fedakar b. Necmettn Kurd Kurdistanyek xas b. Ji doza Kurd Kurdistan pve rojeveke w neb. W timam jyana xwe li ser v armanc organze kirib. Ew oregerek profesyonel b. Timam kar xebat lgernn w li ser v br bawerya w bn. Mirovek zana tgihit b, belm zdetir j pratkal b. Di tkilyn xwe yn dostayet da j bi yk gotin durust b. Xwe ji hevkary qet dr nedikir. i mkan heban didan xizmeta xebata oreger mirovn oreger. Pit cuntaya fast ya 12 lona 1980, derketina dehan welatparzan bo binxet, bi hevkar desteka w bye. Hetta ber cuntaya fast ya 12 lona 1980 j tkoern Kurd derbaz binxete kirin, ku yk ji wan j [1977] Mehmed Uzun b. Necmettn, di v hevkar destek da u cara nekete egozma poltk. Der xwe bo u rxistin kesn oreger negirt. K dery w qutaba, vedikir i j hatiba dikir. Necmettn dost b, dostek bi kalte b mirov rojn teng b. Ew di hawara hem oregeran. Necmettn ji v al ve nimne b.

Pirs: 3- Hn rola (dewra) ehd Necmettin di nav tevgera rizgarxwaza gel Kurdistan de awa dinirxnin (dibnin)?

ROJAN HAZIM: 3. ehtbna Necmettn ji bo bizava netewey ya xelk Kurd berzebneke mezin b. Necmettn bi pozisyona xwe ve, zann tgihitina xwe ve, bi pratka xwe ve kadroyek bijare y doza Kurdistan b. Wesfn ldery hebn exsyetek balk karzmatk b. Di saln 75 heta 82 da bi enerjyeke mezin destek da orea Bar. Ger bi giranah angajey xeta YNKy b, l ertn wan salan, karekterstka tkilyn w dem bi w reng bn. W dem baskan heb. Hindekan j destek didan PDKy. L ji aly objektv ve armanca hemyan hevkar pitevanya ji bo orea Kurdistana Bar b. Necmettn di aroveya tkona pareyn Kurdistan da, bi manaya oreger Kurdistan, oregerek Internasyonalst b. Di wan salan da er ekdar li bar heb li gorey analza xwe, bar di er dij kolonyalstan da, di tkona dij rejima Seddam da xeleka zef didt lewma j destek diday. orea bar di ajandaya w da li ser rojev b. Herwisa di berxwedana xelk Kurd ya dij rejima Xumeyn ya li 79 destpkir da j, pitevanya er ekdar y li Rojhilat j dikir. Bawerya Necmettn ji bo bakur j bi er ekdar heb. Bi v armanc xebata w ya organzebn j heb.

Di encam da Necmettn, netewey difikir, deala w Kurdistana Mezin b ji ber hind j xwe bi pareyek ve girnedida, seranser dihizir oreger Kurdistan b li k der bizavek heba hevkarya xwe digihand. Necmettn ro fizken jyaba, ji bo Ykitya Netewey d roleke gelek poztv ker leyistiba, ku br hizirn w yn ji bo Ykitya Netewey ro j jnde ne rnan in. Bizava rizgarxwaz ya Kurdistan mirovek bi cesaret netirs, oregerek tkoer, kadroyek bijare lder berze kir ku cih w ro vala ye tij nabe. Ji nrn pratka w ya wan saln ku me hev naskir, ez gelek rehet ro dikarim bjim ku Necmettn ro sax ba, me d mil bi mil hev ji bo Ykitya Netewey xebat kiriba. Necmettn ev reftara xwe ya Her tit bo ykitya netewey di Hefsa Diyarbekir da j nan da. W bi zanah teref berxwedan, teref tkon hilbijart. W teref teslmyet red kir. W ser xwe y ezz di v ry da li Hefsa Diyarbekir da. Necmettn xwe bi pratka xwe nemir kir. Gelek kesan di wan deman da xwe ji xeta berxwedan dr kirin. L w ew nekir, ser xwe or nekir bi serbilind can xwe feday doza mezin, doza Kurd Kurdistan kir. Kurd Kurdistan divt Necmettn Necmettnan ji br neke nake j. Ez dost xwe y hja Necmettn, anku Kak Selah, bi rz vneke mezin kr ji dil bi br tnim.

ROJAN HAZIM

10 Tern [Mijdar] / [November] 2008

**

Rzdar  Rojan Hazim

Pa silavn germ dawa xwe serketina we.

Komteya amadekirina r resmn brewer ya 25-salya ehid Necmettin Bykkaya, ko li Swed dest bi kar xwe kir ye, w pir ad bextewer be eger cenab we karibin di r resmn brewer de ko w li Swd, Tirkiye Kurdistana raq bne kirin de bedar bin.

Ew j b rya hevpeyvnek vdeo (2-3 deqqe) nivsandina 3-4 rpelan bi kurd li ser pirsn jr ko w di roja brewer de (23/1-2009) di kitbek de b belav kirin.

Em hvdar in ko bersvn we heta 15-30/11-2008 amade be bikeve ber dest me.

Pirsiyar ev in:

1-Breweryn we yn taybet digel ehd Necmettin de i ne?

2-Hn keseyat ya ehd Necmettin wek meriv dostek awa dinirxnin (dibnin)?

3- Hn rola (dewra) ehd Necmettin di nav tevgera rizgarxwaza gel Kurdistan de awa dinirxnin (dibnin)?

ehid Necmettin Bykkaya tkoerek bi nav deng rzdar hem pereyn Kurdistan b,  lewre em pwist dizanin ko r resmn brewer ya 25 salya w bi rengek nitiman ji bo tkon xebata w merasmn laiq bn kirin

Ji ber w, em pir bi rz hurmet bang we dikin reca ji we dikin ko hn amade bin karibin di van r resman de cih xwe bibnin.

R resmn brewer y w wek li jr e;

23/1/2009 li Swereg Goristana bajr

24/1-2009 li Stockholm ABF Huset

31/1/2009 li Diyarbekir

9/2/2009 li Kurdistana Iraq

Zanyar yn din w dvre bne belav kirin.

Her serfraz bin digel rzek bsinor

Ji dvla Komteya Amadekar

Biray we y dilsoz

Umer xms (Omar Sheikhmous)

Sten Bergmans Vg, 59

121 46 Johanneshov Sweden

E-mail: omar.sheikhmous@bredband.net

Yan: omsheikh@gmail.com

Tel. Mob. +46-76-7651 652

Herwiha:

1-     Abdul-Razzaq Mirza: razaq96@hotmail.com

2-     Keya Izol: keya_izol@bredband.net

3-     Nemrud Buyukkaya: nemrudb@gmail.com

4-     Pasa Uzun: pasa.uzun@hotmail.com

Stockholm, 7/10-2008                            

 **

ser