pave

Li ser ronakbrya Kurd digel ROJAN HAZIM

nterv

 

MEDEN FERHO 

 

 

Kek ROJAN HAZIM,

Pirsn yekem mijar li jr in.

1-Her dem li ser rewenbr rewenbran genge heye. Di demn daw de ji bo rewenbrn Kurd  t gotin ku di hejmara rewenbran de zdebn bye, l v zdebn di aliy nehz  qels de di nirxnin. Yan dibjin qalte qem bye, rewenbr di wateya hi raman de nizim qels e. Di aliy hi raman afirgeriy de hezeyanek, reweke nekar, nekes waweyl ya felcbn heye. Li gor min ev yek ji destpka Bizara Rizgarxwaz heya weke roja ro berdewam dike. destpk n b kes li rewenbran nedigirt. L di demn daw de ku hinek pe bi saya tevgera gel Kurd  Bizava Rizgarxwaz a Kurdistan ketin helwesta profesyonel rew guher. Gelek peknok, ji r ketin bn, lewra rewenbriya Kurd bi awayek kor, seqet, felcoy meiya kirasek li gora xwe pketinan qaz ne kir. Tu i sdibje?

2-Pirraniya rewenbran ji nava klk grubn siyas derketine. V yek di hest raman de ikestk, dijber, kna kronk derxistiye hol. Lewra 2 alternatf derketin bber wan. Yek: Dibin nav baltiy de algir ku b sedema hebana pifday... Du: Kna kronk ku hember hinek part, kes  gruban dikin. Bguman sedemn tolhildan desp p kir... Ev j bu sedema ku rove nirxandinn ewt a bne kirin. Hinek derdor van rewenbran weke -bermayiyn r- dinirxnin. Li gor min  ev helwest, ew rew teva ji bo paerojan w bibin bingeha rkpkiya bi encam.  Bguman drok w moxila xwe bi kar bne. Tu j dizane ku moxila drok gelek hur e. Lewra dijber dijminatiya kronk w berteref bibe, Tu i dibje?

3-Rewenbriya Kurd, ji berheman, ji afirgeriya -ttr-n binbar, ramyar, zanist bhtir di wateya dijberiya part gruban de pdikeve. Gelek malper hene ku ten ev naxeya neyn didine xuya kirin. Ev teva bi hestn -ez-ve girday ye. Vekirina malpern zde weke reweke ern ronbn xuya bike j, ji sedeme nabna exlak weanger kontrola binbariya hest toreya civak, simbiln dexla p kork derdikevin hol. Tu i dje?

4- Di rojn daw de helwesta hinek rewenbrn Kurd weke -avsorn oryantalst- tne nirxandin. Li gor min ev gotin her iqas ji derdorn Bizava Rizgarxwaz a Kurdistan derketibe j, rastiyek tede heye. Li gor min rewenbrn ji grub klkan pekiyane xwe ji helwesta dijber, neyart hemberiya kronk xelas ne kirine aiyn gelek mezin dikin dubendiyn mezin dikine nava Kurdan. Gelo ev nabe arikariya  dijmin? Rol binbariya ern zanist ya rewenbriy dikujin. Ji ber ku ten sixf dijun di nivsn wan de hene. Gelo ev kes nikarin xwe biguherinj? Tu i dibje?

5-Rewenbr vijdan gel in, berdevk komn xelk ne. Pwiste argumantn xwe yn rzant, zanist bnin cih. Di aliy edeb, felsef, drok, lkolm de, zanyar afirgeriya xwed helswest de binbariya xwe bnin cih. Mixabin rewenbriya Kurd ketiye wateyeke ku ten bi kinc cilan bi gotinn dijminatiya kronk ku encamn komplowar j derdikevin derketiye p. Ziman wan j biyan ye berhemeke wan hjay nirxanidn tune ye. V yek rewenbr ji gel, ji komn xelk dur kirine. Hun i dibjin.

6-Gotina ku layik rewenbriya Kurd hatiye dtin -rewenbrn dewirme- ye. Gelo ev gotin, ji sedemn ku navenda entelektueliya Kurd saz nebye derdikeve, yan j rewenbrn Kurd ev gotin heq kirine?  Tu ava kirina navenda entelektueliya Kurd de i di rame? By dewlet hebe, yan j azadiya di aroveya demokratk de ku bi destur hm bte er kirin komn xelk di nava xwe de sazbna xwe temam bikin, ev yek dikare p were yan na?

Meden Ferho

21 Sibat 2006

 ***

Kek Meden,

Ezben, spas, pirsn te hatin ez j hema wisa kurt bersiva wan didim, iku dizanim hind ku bersiv kurt bin ihtimala pejinandina [budama] hevokan ewqas km dibe di rojnameyeke rojane da!..

  1. Ber ku ykser derbaz bersivdan bibim, py dixwazim li ser gotina rewenbr j gelek bi kurt rawestim. Term Rewenbr form xirabby y gotina roenbr anj roinbr e ku di zaravay soran da bi kar tt. Faris j roenfikr anj renfikr dibjin. Piranya Kurdn kurmancaxv bireke mezin yn soranaxv j ronakbr dibjin. Helbete ev dere ne cih riberiza li ser v gotin ye, belm min hewce dt ku destnanyek li ser bikim: Roenbr, roinbr ronakbr formn rast in, belm rewenbr form xirabby ye d di cih da be ku bte terk kirin. Tercha min li ser form ronakbr e Heke em bne ser pirsa we; di xwezaya chana ronakbr da riberiz [munaqee] heye. Ronakbrya by riberiz divt nete hizirn. Riberiza bi kalte dnamzma giyan ronakbry ye kar bizava ronakbry berwer berdr dike. Hind kalte ye, ji xwe ronakbr bi xwe byneke bi kalte ye. Ronakbr encameke hi bra bi kalte ye. Cih kalte l ney, li w der ronakbr nne nabe j, anj divt nebe Li gorey pirsa we ez dikarim bjim ku xwez hejmara ronakbran di nav civata Kurd da zde biba. Belm mixabin ku di ertn ro da hejmar ne zde ye, gelek bi tixb e. L bel, di nav v hejmara gelek bik da, kakil kaltey heye divt em optmst bin ku ev kakil bi kalte d mezin bibe. Di v der da kar giring ew e ku, bi hejmareke bik j be, ronakbrn Kurd v kaltey bi baldaryeke mezin biparzin, bigihnin mezintir bikin. Li aly d, binasn km lawazya ronakbrya Kurd gelek in piral ne, l di aroveya teng ya v ntervy da dest nade ku bi fireh li ser bisekinin. Xwanda byn, xwudan dploma byn, akademker byn, anj nivskar byn nate manaya ronakbr byn. Di nav krtern ronakbr bn da, di ser her tit da divt kes xwudan br ramaneke tr tij ya ronahker be v hebna xwe ya ronakbr di pratka xwe da j azadane b tixb bi kar bne. Anku ronakbr divt hem ji aly zanahy ve tr tij be, hem j ji aly pratk ve aktvst be. Gotina ku te bi kar nay, anku felcbn di v enk da derdikeve meydan. Heke bi qeyd bend bte fikirn hereketkirin, eve felcbyne gelek akera ye ku eve j dr ronakbry ye.

  1. Poltk organzasyonn poltk ji hewcehyn civat derdikevin di manaya git da poltk xizmeta xelk ye eve j ry poztv y chana poltk e. Poltk organzasyonn poltk ne aletn tetmna kesan e. L yn ku poltk organzasyonn poltk bo xwe dikin nav nan j hene di meydana poltk ya Kurd da eve j ry negatv y poltk ye. Li aly d, bik mezin hem organzasyonn poltk bi arove ne xwudan statko ne km zde hindek tabyan j di nav xwe da disitirnin. Lewma j terkba organzasyonn poltk hebna ronakbry bi timam nakevin ser hev. Kes ku xwe di nav organzasyoneke poltk da gihand, heke xwe ji labrentn statko tabyn organzasyona poltk rizgar nekiribe, nikare hilkeve chana ronakbry. Ji ber ku chana ronakbry ant statko ant tab ye. Kesn ku bi kn xereza poltk, anj zikre dexesya ronakbr radibin ji xwe ne di nav hisaba ronakbry da ne ew tarkbr in. Wek te j got, moxila drok wan dike berma.

 

  1. Chana poltk ronakbr ya Kurd, hj n r bi ry modernzasyon ye. Lewma j di nav demek jandar da dibore. Rikeberya di pyaseya poltk ronakbrya Kurd da ji xeta normal etk dr e. Hj j rekabeteke prmtv tte domandin ev tandansa negatv mixabin ku domnant e. Eve proseseke dirj e di encam da hem bizava poltk, hem j hza ronakbry d li gorey qanna dyalektk ya pkevtina civat kanaln xwe yn xwezay rast bibnin tda biherikin.

  1. Ronakbr hebneke dnamk e. Hevr ronakbry br ramana azad e. Br raman ji ber v dnamizm, berdr e, aktv e. Ronakbr ji v serkanya dnamk aktv xwe tr dike digihne. Lewma j ronakbr li hember hem kar bizavn re tar, hza ge ronahy ye. Ronakbr ronakbr / ronakbra ku bi van elementn poztv biek [mucehhez] neby, li ser maseya riberiz ye, anku bi ik e. Chan hesya ronakbry ya ronakbr fireh mezin e. Bi kar kiryarn bik nizim ve mijlbn ne kar ronakbran e. Kesn ku ji bo armanc mexsedn xwe yn kirt, ji bo fitne fesady dilreya xwe qelem bi kar tnin, bi klometreyan ji ronakbry dr in. Ji xwe yn ku chana wan tin nav, nan ar dwar ne ronakbr in.

 

  1. Rast e, ronakbr wijdana xelk ne. Ronakbr deng garantya heqy, dady, wekhevy azadya kamil in. Ronakbr hem br raman diafirnin, hem j di pratk da ronah gey diteyisnin. Ronakbr di war br raman da, di hem baskn edebyat zanyarya poztv da afirandr berdr in, anj divt wisa be. L ronakbr herweha objektv in by hisabn bik li pya bizava heq huqq ne. Ronakbr bi br ramana xwe ve, bi pratka xwe ve peng e di v pozisyona xwe da, xwe berjewendyn xwe nafikire, ne egost e, kolektvst e. Li k der doza heqy, dady, wekhev azady hebe ronakbr divt li w der be. Ronakbr tin nabje, herweha j dike, anj divt wisa be.

 

  1. Divt em qebl bikin ku xelk Kurd di nav prosesa avabna bi git netewey da ye. Ev prosese bi niv evraz e, bi laep e bi astengn dijwar ve tij ye. Ji nav v prosesa bi alozyan ve mit tij derketin ykgirtinyeke netewey dixwaze. Ev milmilanya netewey nebe, di derheq dijwar astengan da derketin j nabe. Di proseseke bi v reng da element her saxlem rnanr j hza ronakbry ye. Di gotin pratka ronakbran da rekabet hisabn bik yn kes organzatv nnin, anj divt nebin. Ji ber hind j hza her ku berbelavy mnmalize bike, hza ronakbr ye. Lewma divt ev hebna poztv bte parastin r nedin ku bte birndar kirin. Yn ku xelk Kurd layiq u tit ba bi xr nebnin, i term gotinn negatv hebin wan bi kar tnin. Hem dnamkn jnde aktv yn xelk Kurd divt ji hucreya biuk pve civata xwe organze bikin. Dewlet serban e, divt avah bte avakirin ku serban li ser bte danan. Ronakbr parey her hiyar, tgihit serwext yn civat ne. Ronakbr j divt organze bin bi organzebn enerjy bidine heza bi git netewey, daku welat xelk rizagar azad bibe. Li v der xeleka giring ew e ku, organzebna ronakbr, ji ya poltk meslek cuda ye. Ronakbr wek hebna br ramana xwe ya azad, divt di maksmm derecey da, l bi awayek kamilen demokratk ant sentralst, organze bin, daku xizmeta xwe ya ronakbr bi hev ra di nav etk normn ronakbr da layiqen bi kar bnin.

Hv dikim ku bersivn min wek xwe bne parastin weandin.

Digel silavn dostane careke d spas.

ROJAN HAZIM

22 Sibat 2006

***

                                                  Not:

                                                  Ev ntervye ji bo Yeni zgr Politikay hatye kirin.

ser