pave

 

Makqann zihnyet

 

ROJAN HAZIM

 

Gelo li Tirkyey ji pveneke maql rasyonel, rast durust dikare bte behs kirin? Heke bi avek objektv li prosesa ro tte jyan bte nrn, bersiveke poztv mumkun xuya nake. Ger ji ber tkona bizava netewey ya xelk Kurd presa Ykitya Ewrpay bi taybet di van pnc saln dawy da hindek livnn kselek [ks] pkhatin, belm guhornn bi krah nehatin dtin. Guhorn[ok]n by j, ji ber ku dekoratv vtrnal bn, di aroveya reklamasyon da man her hind!. Ji xwe edet dewleta Tirkyey ye; guhorn anj guhornokn dike j gelek ravk dike lewma j di pratk da u encamn poztv nade. Zihnyeta xwe guhorneke esas di hal hazir da nne di ser rbern dewleta Tirk da. Dewlet bi v tengbnya kronk, di statkopersya xwe da bi israr e. Naneyn v reftara paver di amadekirina Makqanna sivl da tne dtin. Teyb Erdogan pit hilbijartinn 22 Trmeh bi morala hejmara bilind ya rehyan, -ku nzk seda 47an b-, hazirkirina Makqanna sivl hilgirte ser rojeva xwe sparia teksteke makqann da end akademsyenn bispor. Nimneya ku bisporan amade kir v gav di nav rper malpern medyay di programn TVyan da dizivire. Partya Erdogan j digel van bisporan d reng dawy bidine v nimneya di dest da d pk br rehya git bikin ku li ser riberiz bte kirin. Analz komentaran dest p kirye, belm esas tekst d pit xebata hevray ya AKPy bisporan derkeve meydan riberiza berfireh d li ser w tekst dawy bte kirin. Di nav xelk da gotineke qedm heye; hatina pncemb ji aremb xuya ye!. Vca hema hj nimneya dawy derneket j, ji v metin ji ber dest profesoran derket j xuya dibe ku makqanneke ku bersiva xwez daxwazn xelk Kurd kmanyn d yn li Tirkyey bide, di hesy [aso] da xuya nake. Ji muqeddmeya tekst profesoran j kiv e ku titek di xera xelk Kurd da ji v hazirya makqann dernakeve. ik tda nne ku lgernn ber bi pve, nvekirinn her bik, guhornn misqal j xizmeta pvena civatan dikin poztv in. Li ber v rastya relatv hewildann li ser makqanneke n helbet ba in. L bel, her di v tekst nimne da j xuya dibe ku di zihnyeta ovenst ya Tirk da guhorneke ber bi av nay dtin. Li ser gotin terman tte leyistin, li dor gotinan tte zivirn, hevokn girovir tne rz kirin, belm ji rastya ro ya civat problema ku tte jyan tte revn. Hakimyeta gotinn nijadpers, bi hlebazya termnolojk tte domandin. Zihnyeta hakim dsa ve ya ber ye; Yk dewlet, yk netewe, yk ziman, yk ala, yk mar!. Ji xwe Erdogan j di her keys da van gotinan dubare dike dixwaze xwe li ber dil ert irn bike!. Di tekst akademsyenan da ablona semboln dewleta nter ya Tirk tte parastin. Ji bo v makqanna n gotina popler tte bi kar nan; sivl!. Hukmeta sivl spari daye bisporn sivl amade kirine, l di rasty da zihnyeta leker dewam dike. Nimneya ji bo AKPy hatye andin ev e pit reng dawy j d bte riberiz kirin. AKP bi pragmatzm pratka xwe ya van end salan, newre metinek ku ert aciz bike derxe ber br rehya git meydana riberiz. Di riberizan da j guhornn ku bersiva rastya ro bidin pknayn, iku hza domnant dsa ve ert e dar desteyn ert ne. Xelk Tirk j bi giran ve d hessasyeta xwe ya qedm nan bide, guh nade hessasyeta xelkn d hem Tirk pkve ji quma ber d kirasek goya n li komara xwe bikin raz raz jyana xwe bidomnin!.

Dewleta Tirk, hukmeta Tirk, poltkern Tirk, xelk Tirk, ronakbrn Tirk, gelo bi Kurdan dileyizin? Anku bi rast dihizirin ku Kurd d bo v duaya wan bjin amn!. Makqanna ku ro tte hazir kirin, mumkun e ku hindek rotn bik j l bne kirin, belm kiv e ku di zihnyeta hakim da, ku ew j di manaya git da parastina nasyonalzma Tirk e, guhornn hvdar nayne kirin. Ji ber hind divt Kurd v yk qebl nekin. Li gorey normn pvena relatv, tekst makqanna n, ji makqanna 12 lon dikare pvetir be, belm ji aly problematka xelk Kurd ve ev pven nay dtin. Bo Kurdan krtera pven, Bo Kurdan i tne ye. u mecbryeta Kurda nne ku di navbeyna du nimneyn negatv da bibin teref li beramber tekst er y makqann, destek bidine tekst ehven er y makqann. Ehvener ku dadinin ber Kurdan j esasen er e. Bi metin makqann y ro di dest da, [ku ihtimala guhorneke trker j nay dtin], end gotina sivl danin p pa j, zihnyeta ert, ya monst monoltk, ya Tirkst tte domandin sstem dewleta kolonyalst tte tehkm kirin. Makqanna ku rastya ro ya Tirkyey daxwaz, pozisyon statya xelk Kurd fade neke, formle neke, ji aly xelk Kurd ve nayte qebl kirin divt neyte qebl kirin j. Helbet metin dawy dem referandm hj ne kiv e, l axir ji axivtin reftara mezinn dewleta Tirk nimneyn makqanna sivl yn di bazara poltk da tne dtin, bo xelk Kurd u aretn hvy xuya nakin. Heke metin dawy y makqanna n digel Kurdan neyte hazir kirin -[Paradoksa Kurdan j ew e ku heta ro j amadekaryek ji bo makqanneke demokratk nekirine eve j qusra Kurdan e!.]- xwastekn Kurdan -qet nebe yn mnmal- tda cih negirin, hing Kurd divt reftar, pozisyon reng rehya xwe ji nihe ve zelal kiv bikin: Bel an No!.

ROJAN HAZIM

12 lon 2007

            ser