paşve

 

 

Ziman b zimana

(Axivtina di civna amadekirina konferansa ziman Kurd da li Berln)

 ROJAN HAZIM 

Yk ji jryn her sereke giring yn mirovahy yn di v war pşxistin qenckirina jyana xwe da, afirander danana sstem di hev gihiştin, anku ziman da ye. Mirovan bi danana v sstem danstandin, di hev gihiştin tkil danan da karek her bi xr baş kirine bo mirovahy timam xwezaya jnde. Heke chana mirovahy xweza gihiştibe v gaza evro ya pşkevt, eve di ser da bi rya ziman pkhatye. Helbet ziman tin ne ew ziman e ku mirov bi deng gotinan di hevdu bigihe. Di gaza pşkevt ya chan ya evro da, gelek rengn zimana pkhatine. Ziman lala, ku wek ziman nşan tte bi nav kirin, di nav mirovn lal da herweha digel mirovn ku v ziman dizanin da, alet tkil dann ye.

Prosesa ziman bi qedera mirovahy ve girdayye. Mirovan keng dest bi jyana kolektv kirine, hing aletek di hevdu gihiştin j pknane ew alet di nav dem salan da bye sstemek komple y di hev gihiştin organzekirina jyan. Mirovah hind di v organzekirina jyan da, metodn pşkevtin afirandibin ji n ve dtibin, hind j ziman pşkevtye d bye pareyek ji giyan mirov. Mirovahy dsa di nav dem salan da rengn cuda yn jyan peyda kirine li gorey van şerta xwe rkpk kirye. Bi zdebna nifş mirov, cih warn n yn jyan hatine dtin jyan ber bi wan cih waran ve herikye. Bi v away li cihn cuda yn xwezay kolonyn serbixwe yn mirova peydabne di v evolusyon pşkevtina mirovahy da, zimann ji hev cuda derketine her grb komn mirova, bi zimann xwe axivtine di v proses da, ziman ji bil fonksiyona di hevdu gihiştin tkil dann, rola denttta w komika mirova j naye cih. Pişt ku ziman gihişte v dereceya bilind, d ji rola alet derket digel w fonksiyon herweha b nşana huvyeta mirovan j. Kolektvn mirova, digel gelek elementn d yn grb, d di ser da bi zimann xwe hatin nas kirin ew ziman bn navn dentttn wan yn grb carna j bn navn cih warn wan. Di v ravekirin da, rol giringya ziman di dereceya sereke da derdikeve pş. Eve j rastya jyana mirovahy ye. Mirovahy, bi danana v sistem alet sihr, adeta di jyana xwe da şoreşa her mezin daye dest p kirin. Rol mezinahya ziman, ya di jyana mirovahy da, evro baştir tte dtin. Evro (ro) gelek xelkn ku di droka mirovahy da bajrvanyn mezin dayne dest p kirin, herend wek grb nemabin j, bi kiryarn xwe yn krhat yn ji bo miorvahy ziman xwe tne nas kirin. Li v der ziman wan bye kill denttta wan. Bi taybet xelkn Mezopotamyay nimne ne ji bo v yk. Sumeryan (Semiryan), bi dtina nivs awa xizmeta her mezin kirin bo mirovahy, belm w xizmeta mezin bihadar j nikar wan ji nav didann erxa chana bbext ya birandin xilas bike mixabin l ew ketin nav rpern drok. Ji ber hind, ne tin li ser pya man, herwisa boşbna xelkan j giring e, di nav jyana mirovahy da. Di demn berya ber da, bi talan, kuştin qirkirinan, xelk dihatin birandin ji ry erd dihatin rakirin bi v yk hem heyyn wan yn kultur ziman j dihatin binax kirin. Hind di van sedsaln dmahk yn pşkevt da, xelk digel awayn qirkirin, herweha bi metodn n j, di ser da ziman heyyn d yn kultur dihatin helandin bi v yk xelk dihatin birandin. Bi van sstem metodn dij mirov, gelek xelk li cih warn cuda yn chan ji aly xelk welatn serdest ve hatin birandin, anj ew niyet poltka hate rvebirin. Bi van kiryara, gelek xelk di ser da ji aly ziman heyyn d yn kultur ve hatin jar qels kirin. Ev sistem dij mirov bi taybet di demn kolonyalya mezin da gelek hovane bi kar hat. Gelek xelkan bi berxwedann mezin ev rişe belav kirin şiyan xwe ji v bbexty xilas bikin. Belm hj j, hindek dewletn serdest hene ku van kiryarn dij mirov didomnin dixwazin hindek xelkan, di ser da ziman hem heyyn wan yn kultur pkve bihelnin bibirnin.

Xelkek nimne bo v yke, xelk me ye. Sedsala bsta xilas b, mirovah bi gelek destkevtn modern kete sedsala bst yk herweha dest bi mlenyma sy j kir, belm hj j xelk me bindest e di ser da ziman me bi taybet li parey her mezin y welat, li bakur, di bin tehlkeyeke dijwar mezin da ye. Hewce nne ku li ser binasn v yk bi krah bisekinin, ji ber ku km zde eve tte zann. Belm tişt ku divt li ser bte rawestan, xemsarya xelk me, bi taybet j yn li bajran metropoln dasporay bi giran j pşengn xelk me, ya di v war da ye. Gelek objektv em dikarin bjin ku xemsar bxemyeke nedt heye di pirsa tkn helandina ziman aparata asmlasyon da. Divt di ser da bal li ser v xemsarya xelk me bi xwe bte kşan tin bi v balkşan j nemnin, tedbrn v tehlkey bne wergirtin. Evro di nav tehlkeya bi gişt ya li ser ziman da, ya her giran ji v xemsary derdikeve eve dibe binas otoasmlasyon, anku asmlekirina xwe bi xwe. Sistkirina disiplna karnana ziman ya di pratk da, r li ber otoasmlasyon fireh dike. Divt ber her tişt, bi berpirsiyaryeke xurt li ser v pirs bte sekinn r li ber sist xemsarya li ser axivtin karnana ziman, bte girtin.

Li v der, ji ber ku ez gelek direng hatim agahdarkirin, mijareke xweser ji bo min nehatye vebirn. Lewma, ez d li v der li ser pratka bi gişt ziman, bireke nivsara xwe ya ku bo kovara Huner nivis, pşkş we bikim.

Belm dsa ve bi destura we, ez dixwazim li ser zelalkirina gotina kjan ziman j gelek bi kurt, yk-du hevoka bjim. Cara pşn, heta niha j gotina ziman sereke bi newln gelek şaş bi kar tt. Hindek ziman d, ziman day, ziman dayk, anj ziman zikmak dibjin. Ev binavkirine hem j cih riberiz ne. Ji ber ku mexsed ne ziman day ye, ziman sereke, anj ziman destpk, ziman bingehn, ziman xm ye. Ew dibe ku ji bab j be, anj ji day be. Hind xelk me bi xwe ye, nav danaya ser; ew dibjin ziman bab bapra, anj ziman bab kala. Belm daku em j wek hem xelk neteweyn d, termnolojya di v war da zelal ron bikin, divt em j gotineke ku ziman bingehn, ziman xm, ziman sereke, anj ziman destpk, rave dike, bibnin bi kar bnin. Li v der, divt em ser li xezneya ziman xwe bidin. Ji bo bingeh, anj xm, anj kana afirandr, ji kevin were mak tte gotin. Belm ji ber v gotin, kar nana zikmak j şaş e. u zimann chan bi zik mak nane nav kirin! Term ziman xm, ji gotina mak tte kirin hewce nne ku bi zikve bte girdan! (Wek di frans da Langue maternelle, di ingilz da native language, mother tongue, di elman da muttersprache, ku di van zimanan da j mexsed mak e). Lewma ev gotina zikmak, bi hem ryn xwe ve destkir e ji mana naveroka xwezay ya ziman dr e gotineke naylon e. L bel, term, bi bjeya mak ve dikare bte kirin. Ew j divt li gorey termnolojya ziman, makziman be. Bi karhatina makziman, mexsed dsa ve ne dayke, belm maka afirandr e. Ji ber hind, li ber zelal sanahkirina termnolojya ziman, ev form makziman gotineke di cih da ye, rast e lojk e. Helbet her pşniyar hewcey axivtin riberiz ne. Divt li ser v j bte axivtin, bte rawestan encameke bikr bte wergirtin. Em d di demn pşya me da, li paşeroj, li ser v yk rawestin. Niha j ez w navnivsarka ji nivsara xwe ya ku d bi timam di kovara Huner da bte weşandin, pşkş we bikim.

Ber hertişt ziman

Afirandina folklor edebiyat by ziman nabe. Kill ziman e. Digel ku ev herdu baske by hev nabin, hevdu xwudan tr timam dikin j, belm dsa ve ziman ser hertişt ye. Ji bil danana xm tradisyon pşvenn kultur, ya her giring hebna xelkek anj neteweyek, ziman e. Heke xelk me, -ya rast bahra pitir ya xelk me-, heta evro hebna xwe parasti be gihişti be qonaxa evro ya chan, di ser da bi rika axivtina ziman xwe ye. Piranya xelk me tin bi v rika req hişk j nemaye, herweha ziman xwe wek organzmayeke bigiyan, bi nazdar xwudan kirye, rkpk kirye, xurt kirye, xemilandye, tr tij kirye. Di nav jyana dl da, ziman wek bhna bijn, bi her away ji bedena xwe dr nekirye jyana xwe pve risandye. Wek dagrker talankern welat me, xwastin ku xelk me j bi timam bibirnin bihelnin, jyana dl wek toka mirin kirin stuy xelk me. Belm pişka her mezin ya xelk me, di nav v rewşa hinde sar jahr da j, ziman xwe wek garantya paşeroja xwe parastye. Ev parastina xelkl me ya gelek bi biryar ya di war ziman da, evro baştir tte zann. Heke em rewşa xelkn cografyaya me timam Mezopotamyay raxin ber avn xwe, d baş bte dtin ku xelk me end heq mafdar bye ku di parastina ziman xwe da gelek bi rik xwudan biryar be. Heke xelk me, li ser ziman xwe hinde bi zanah ne lerizba bi hez evneke mezin l xwudan derneketiba, dr neb ku digel ziman me, hebna xelk me j, da wek xelkn d yn Mezopotamyay tin di nav rpern drok da maba. Belm xelk me nekete v tor dav şaşya drok bi hem hz, şiyan hebna xwe, li ziman xwe xwudan derket. Di v war da kjan xwanda, anj zanayek Kurd rabibe, ber hertişt bala xelk xwe kşaye ser parastina ziman. Bi taybet gav helwesta Ehmed Xan ji bo parastina ziman me bi awayek zanyar, roleke giring bingehn pkna. Ger zana helbestvann ber Xan j, bo nimne Şx Ehmed Cizr, El Herr, Feqy Teyra Melay Batey (Mela Huseyn Batey) gelekn d, helbest tekstn xwe yn edeb, bi ziman Kurd nivsne. Hetta ber wan j, wek Ereba bi hem hovtya xwe riş Kurdistan dikirin ku dn dyaneta xwe bi zordar bidin qebl kirin, welat wran kirin ew hovt wrankerya wan li ser erm bi reng helbestk hatye teswr kirin ku eve di lgern lkolnan da hatye dtin. Eve j nşan dide ku droka edebyata nivsk heta sedsala 7an die eve byern dem mlenyma yk ne. Belm, Xan bi nivsna Mem Zn gelek drekt bala xelk xwe kşa ser helwesta xwudan derketina ziman hem heyyn xwe yn xelk. Ev rist bendn li jr v dilpakya Xan gelek baş nşan didin:

Xan, ji kemal bkamal

Meydana kemal dt xal

                      Yan ne ji qabil-w xebr

                      Belk bi teessub eşr

Hasil, ji nad, eger ji bdad

Ev bdete kir xilaf mutad

                      Saf şemirand, vexwar durd

                      Manend dur lsan Kurd

naye nzam ntzam

Kşaye cefa ji boy am

                      Da xelk nebjtin ku Kurd

                      B marfet in, besl binyad

Enwa mlel xwudan kitb in

Kirmanc tin bhisab in

                      Hem ehl nezer nebn ku: Kirmanc

                      Eşq nekirin amanc 

Helbet destan bi v reng dirj kr dibe. Me tin end rist ji bira şeşan pşkş kirin. Bel, xelk me ew eşq xwezya Xany nemir ya ziman hebna netewey, bo xwe kire amanc. Xan hind qedr qmet ziman xwe bilind digire ku, ziman Kurd wek miraryek bi nav dike. Aşkera ye ku Xan gelek bi zanah destana Mem Zn bi ziman xwe y wek mirary nivsye ev yke dsa bi zanah di nav teksta xwe ya payebilind da gotye, ku wek mesajek bi xelk nifşn paşeroj ra bigihne ku xelk w pkve bi evndar hezyeke bilind li ziman xwe xwudan derkeve, biparze di jyana xwe ya rojane da bi kar bne. Ev mesaje, herweha daye xwanda zanayn xelk xwe j, ku ew j by kompleks bi serbilind bi ziman xwe binivsin di kar xebatn xwe yn nivskar perwerdey da bi kar bnin. Ji ber ku, di wan demn ku Xan tda jyay da, zimann faris ereb, di war edebyat, zanyar bi gişt perwerdey da bi kar dihatin bi taybet di nav zana xwandayan da, ev zimane di rewac da bn karnana wan zimana adeta statyek b. Belm Xan, ew rewac stat bi dest xwe paş dan ziman xwe bi kar na ev xwez hvya xwe j di nav rpern şahesera xwe da belav kirin. Eve terchek b, li ziman huvyeta xwe ya orjnal xwudan derketin b, ku Xan ew biryar da di pratka xwe da j bi cih na. Dsa wek flozofek bi per bask, baş dizan ku paşeroja xelkek, bik, anku zarok in, lewma wek bo wan Nbara Bika nivis j wisa got:

Ji paş hemd selawata

Ev end kelme ne ji luxata

                      Vkxistin Ehmed Xan

                      Nav Nbara Bika l dan

Ne ji bo sahibrewaca

Belk ji bo bikd Kirmanca

                      Wek ji Quran xilas bin

                      Lazim e li sewad avnas bin

Da bi van end reşbeleka

Li wan tebet meleka

                      Der zhn vebtin

                      He bixwnit, zehmet nebtin

Pişt Xan, van şretn w cih girt end zana, xwanda nivskarn pişt w derket j, hejmara wan km j be, li ser wan şret daxwazn w man dewsa w ajotin.

Byer serphatyn kevine drok, bingehek mezin y folklor edebyata xelk me ne. Xan destana xwe ya mezin, Mem Zn, awa li ser van serphat evndarya Mem Alan ava kir bi naverokeke tr mesaj br baweryn welatperwer xelk raand hunand, xwe j mezin kir di av xelk xwe da, xwe kire hz hebnek afirandr giyan netewey. Ew hem ji aly dn diyanet, hem j ji aly welatperwer neteweperwery ve b hzek hind mezin bilind ku di dil xelk xwe da cihek kel germ girt.

Li ser giringiya ziman, kjan zanayn welat netewe perwer yn Kurd rabibin, li ser dewsa Xan n ew şretn w bi dengek bilind nan bra xelk xwe. Ev mesaja Xan, bo xwudan derketina ziman b parola gihişte hem nifşan. Wek birayn Bedir Xan, Mkdat Evdirehman, di navbeyna saln 1898 1902an da bi kar weşana rojnameya pşne Kurd, Kurdistan, raby, her di ser da şreta wan j bo xelk xwe, xwudan derketina ziman perwerdey b. Mkdat Bedir Xan, di hejmara pşn ya rojnamey da wisa digot: Nav v min kirye Kurdistan. V rojnamey da ez d behs qencya ilm marfeta bikim; li kuder mirov dielime, li kuder medrese mektebn qenc hene ez d nşa Kurda bikim... Ez v rojnamey sebeb w dinivsim, da ez Kurda bielimnim xwendin, da Kurd bizanin feyd xwendin i qas gelek e...

Li v der aşkera ye ku Mkdat Bedir Xan, bang xelk xwe dike ku bi ziman xwe bixwnin binivsin. Ji xwe bi v armanc nav rojnamey kirye Kurdistan bi piran j Kurd nivsye. Dsa rojnamey ji ber giringya naverok ziman, destana mezin ya Ehmed xan, Mem Zn, bir bir weşandye.

Di saln 1918 1919an da j refek ronakbrn Kurd wek kovara Jn weşand, wan j Mem Zn her bi w armanc endşeya rojnameya Kurdistan, ji n ve weşandin. Ronakbrn Kurd, keng dem keys peyda kiribin, bala xelk xwe kşane ser xwudan derketina ziman xwe hind ji wan j hatye, weşann xwe bi ziman Kurd kirine.

Di v war da, kar xebata sedsala bsta, ku sedsala dawy ya mlenyma duy ye, gelek bi zanah disiplneke mezin, dsa du birayn ji binemala Mr Bedir Xan Bot, Mr Celadet Mr Kamuran, di navbeyna saln 1932 1943an da, bi kar weşana Hawar rabn bi w kar, hem ked hza xwe dane ser ziman di v war da şoreşa ku Xan daye destpkirin, bi gavn n yn şoreşger domandin. Lez, heyecan endşeya wan j giringya ziman b, ku wan dizan heke ztirn dem li ser ziman nete sekinn xebatn weşangery bi ziman Kurd nen kirin, d ziman di navbeyna dem salan da jar qels bibe ber bi windabn ve bie. Wan ev tehlkeye didt paş ji serborya berxwedana binemala xwe j dizann ku, bi taybet dewleta Tirkyey d makneya asmlasyon li ser ziman Kurd gelek hovane bi kar bne ku ziman Kurd tk bibe, hza ziman bişkne bide ji br kirin. Lewma her di destpk da, bi hem hz, şiyan heyya xwe, ketin ser pirs pirsgirkn ziman bi rya weşan xwastin reng ryek n bidin ziman di war nivsn da xurt bi hz bikin. Mr Celadet wek hejmara pşn ya Hawar weşand, w j bal kşa ser ziman wisa got: Heyna me ber her tişt heyna ziman me d bide nas kirin. Lewma ku ziman şert heyn y pşn e... Miletek dl ku ziman xwe winda nekirye, wek girtyek e ku mifta zndana xwe bi xwe re hilanye... Ber her tişt divt em hn ziman xwe bibin daku bikarin w nas bikin bidin nas kirin.

Disa Mr Celadet j Mem Zna Ehmed Xan di hejmarn cuda yn Hawar da weşandye, ku wan mesaj şretn Xan bi xelk xwe ra bigihne wan zana hişyar bike, ku di ser da li ziman xwe xwudan derkevin.

Sedsala bsta xilas dibe, belm ew endşeya Xan paş j ya Mr Celadet hj j ji hal ranebye. Evro j bi taybet dagrkern Tirk, aparata asmlasyon bi hem zordar dijmirovya xwe, li ser xelk me bi kar tnin, ku di ser da ziman me bihelnin, di danstandin tkilyn xelk yn rojane da jar qels bikin hd hd wek zimann kevne xelkn Mezopotamyay di nav rper arşvn drok da veşrin!

Mixabin ku, hem hejmareke km j be xelk me, hem j birek xwanda ronakbrn me, hj j di van leyiz plann dijmin negihiştine ca an bi zanah, anj ji nezan, di kar xebatn xwe yn weşangery da, hindek bi timam, hindek j bi giran ziman Tirk bi kar tnin, ku eve nyet i dibe bila bibe, bi kr pratka asmlasyona dewleta Tirkyey tt bi van kiryarn xwe, av dikşin ser aş dewleta Tirkyey, ku nyet armanca v dewleta hov aşkera ye dixwaze ziman me di nav beraşan da bihre bike hevr ziman kultura xwe ya serdest, şoven rasst.

Evro gelek niviskar hunermendn binyad Kurd hene, ku byer heyyn civata Kurd, bi Tirk dinivsin bi kar tnin ev kar xebatn wan bi objektv, li nav kultur, huner edebyata Tirk tne hejmartin. Eve bi ser xwe perşan tradejyek e. Bi hizaran berhemn folklora xelk me, dsa bi dest hunermendn binyad Kurd, bi ziman Tirk tne belav kirin eve j li nav folklora Tirk tne qebl kirin Tirk j van heyyn xelk me dikin mal xwe. Evro tin di bazara muzk da tişt hey seda 75 stran, lawje loryn Kurd ne ji aly hindek hunermendn bbext bbabn binyad Kurd ve tne dizn talan kirin bi Tirk tne xwandin, -ku ew di rasty da dizn hunera xelk xwe ne, anku hunerdiz in-. Gelo ma ji v xirabtir dijminahya xelk xwe kirin heye? Helwesta van niviskar hunermenda, ku bi objektv xizmeta ziman, folklor, edebyat, huner bi gişt kultura Tirk dikin, d ji tixbn kmas şaşy derdikevin, xizmeta poltka asmlasyonst ya dewleta Tirkyey dikin. iku di dereceya duy da  karnana ziman Tirk cuda ye, bi nav Kurdayety di timam xebata weşanger ronakbry da bi tin karnana ziman Tirk cuda ye. Ji ber rewşa awarte ya bakura Kurdistan Kurdn Tirkyey -ji ber ku u dema wek li Tirkyey pirsa axivtina bi ziman Kurd li başr rojhilata Kurdistan nebye-, heta evro karnana ziman Tirk mazeretek heb heta derek t dihate gihiştin. Karnana ziman Tirk, wek alet ragihandin agahdarkirina li ser xebatn dij rejim dewleta dagrker, dsa ve dibe ev yke heta midehek dirj j xuya ye d dom bike; l bel, di karnaneke bi v reng da j, heta dest bide, divt bi newl wergr bi kar bt.

Belm d di sedsala n ya bst yk da, meydana karnana ziman Tirk ya li nav Kurda, divt bte tixb kirin. Di timam jyan da, divt domnantya ziman Tirk bte şkandin paşxistin li gorey hewcedary, tin wek ziman duy bi kar bt digel v j, divt ziman Tirk di pratk da bikeve kategorya ziman byan bi v av bte dtin v yk bi xelk bidin zann. Ger xelk sade, digel hem zor zehmetyan j, Kurd axivtina xwe didomne. Belm heke r li ber rewşa evro ya bi tehlke nete girtin, axivtina xelk j hd hd d tk bie, ku werar nşann v yk j kivş bne di bazara abor arsy, bi taybet j ayxaneyan da, ziman Tirk tkil ziman Kurd bye. ayxaneyn adet yn kevin, ku xelk me xwudan kar be, anj b ş kar be, piranya dem xwe li van dera dibornin, cihn nimne ne. Heke xelk sade di van cihan da suhbeta xwe bi nv Tirk nv Kurd kir herweha kart, domno tawle bi ziman Tirk leyist, eve d alarmeke sor e, ku ziman di dereceya tehlkey da ye. Lewma pirsa ziman divt sist sivik nete girtin. Di ser da ronakbrn me, ku pşengn enya bizava bi timam jyana kultur ne, divt berpirsiyarya xwe bnin cih ew bi xwe ziman Kurd, anku ziman xwe biaxivin bi kar bnin, ku bawerya xelk xwe bi xwe bnin bibin nimneyn bijare daku bikarin bi v bawery, xelk xwe li ser karnana ziman netewey, makziman xwe, agahdar, hişyar motve bikin. Lewma ji evro pve, di dereceya yk da bi giran karnana ziman Tirk ya di xebata ronakbr, perwerde hem baskn weşangery da, şaş e d xizmeta asmlasyona dewleta Tirkyey bike. Helbet mexsed ne ew e ku ziman Tirk bte boykot kirin, anj qet bi kar net. Bi gotina her tahl giran, divt mirov ziman dijmin xwe j baş bizane dij wan bi hostah bi kar bne. Belm pratka ku evro tte domandin tiştek d ye şaş e meyla xwandin karnana ziman Tirk ya rojane, teşwk zdetir dike ew hbna bi dehan sala dide dom kirin xelk wek tiryak bi ziman Tirk ve dide girdan. Bi taybet hzn poltk yn bakura Kurdistan, hem xebatn xwe yn ajtatf propagandatf yn nivsk devk, bi ziman Tirk dikin xwe li paş argumenta ku goya xelk tir rehettir tdigihe, vedişrin. Eve hem ne rast e, hem j mal paşeroja xwe, bi dest xwe xirab kirine. Ev nrn, helwest pratke, divt ztirn dem bte terk kirin. Li aly d, eve asmlekirina xwe bi xwe ye, anku otoasmlasyon e dsa eve di war ziman heyyn kultur da, tte manaya xwe hilawstin.

Di v xal da, balkşana tehlkeya li ser ziman dsa ve giring e, ku evro dtinn gelek şaş tne gotin ku, heku ziman tin alet komunkasyon ye. Yn ku bi taybet ziman Tirk bi kar tnin, xwe li paş v argumenta qels şaş vedişrin. Heke ziman tin alet tkily be, hing ziman Tirk ji bo Kurdn Tirkaxv yn bakura Kurdistan Tirkyey, tra dike! Belm xwudann v dtin, ji br dikin ku ew argumenta wan ji aly teork ve j şaş e. Ziman ne tin alet komunkasyon, anku tkily ye, herweha kill denttt, anku huvyet ye. Netewey Kurd, bi ziman xwe, anku bi Kurd netewey Kurd e. Element her giring sereke ziman e ji bo neteweyek. Hela ku neteweyek wek Kurda, ku hj di dawya sedsala bsta da j, bi nav orjna xwe ya etnk li Tirkyey nate qebl kirin, hj giringtir e. Heke Kurdistaneke by ziman Kurd tte xiyal kirin, bi rast j ew dtina şaş di pratk da d bibe xewn xiyal! Ji ber ku hing ne Kurd, ne j Kurdistan d bimne! Belm heke tte xwastin hv kirin ku xewn xiyala Kurdistan bibe rastya jyan, hing divt hem Kurd pkve gelek bi evndar enerjyeke mezin li şretn Xan Mr Celadet xwudan derkevin ziman Kurd, di her geh xeleka jyana xwe da bi kar bnin, biparzin pşve bibin... (Ji nivsara kovara Huner, hejmara heyva ile ya 2000 )

spas! 

ROJAN HAZIM / Şemb Ykşemb, 8 9 ile 2000, Berln

ser