pave

Pirseke aktuel;

hilbijartinn ehridary yn 28 Adara 2004

 

ROJAN HAZIM

Komara Tirkyey di 28 adar da hem li Tirkyey, hem j li Kurdistana Bakur hilbijartinn navey, anj ehridary pktne. Lewma ji ser meha adar were rojeva Tirkyey biv nev ya Kurdistana Bakur j bi giran bye hilbijartinn 28 adar. Di v hilbijartin da ji bil ehridar meclisn ehridary, meclisn git yn bajran muxtar j tne hilbijartin. L bel, ji ber ku qanna dar ya dewleta Tirkyey hind sentralst e, ku ev hilbijartin ji pratkeke formely wdatir encamek nadin. Di ser da ehridar bi xwe, herend bi rhyn bajr, bajrk navekan bne hilbijartin j, di bin fermana wal qaymeqaman da wek karmendek wezfey dikin. Heke dinya ye, ehridar py xwe ep biavjin wezr kar navn dikare ykser ehridaran ji wezfey dr bike derxe. Ji ber hind j struktur mekanzmaya dewleta Tirkyey heta hn bjin antdemokratk, sentralst burokratk e. Ev ry dewleta Tirkyey di hilbijartinn ehridary da zelaltir tte dtin. Ji ber hind j, hukumetn merkez bi rya v mekanzmay dixwazin fonksiyona xwe ya hukumet fermank bi kar bnin hilbijartinan li gorey daxwazn xwe bi encam bidin. Hukumeta evro ya Tirkyey, ya Teyp Erdogan j, ketye nav bizaveke mezin ku di hilbijartinan da encameke bi dil xwe bi dest ve bne. Bi taybet j bi hevkarya dewleta bbin!-ku ba tte zann, ev derdorn dewleta kr, beramber slamistan end rezerv j hebin, dij Kurdan dam xwn didine wan-, dixwaze li bajrn Kurdistan, ehridaryn di dest DEHAP da ne, pave bigire!.  Ji milek ve der ks parey vekirye, rehya dikire, li mil d j dar zor y pols di dest da av xelk ditirsne ku hejmara rehyn xwe zde bike. Eve tradisyoneke dewleta Tirkyey ye. Kjan hukumet be eyn tit dikin. Karaktera kolonyalst, olgark miltarst ya dewleta Tirkyey, di pratka her geh xeleka dewlet da tte dtin. Lewma j bi nav hukumet partya xwudan desthilat bi eyn mej helwest radibe pratkeke antdemokratk didomne. Nihe j v rola bym partya edalet pkevtin, anku partya Erdogan, bi cih tne.

Hilbijartin demokras

Wek dareya xelk, demokras ji gelek elementan pktt ku hilbijartin j yk ji wan elementn sereke ye. Belm hilbijartin tin bi ser xwe ne nana demokrasy ne. Heke wisa be, di gelek welatn totalter da hilbijartin pktn ku li wan welatan mirov nikare behs dya demokrasy bike. Hema nimne hilbijartinn git yn Iran ne ku di sibata bor da pkhatin. Di xuyay da partya desthilat yn opozisyon bedar bn, l encam serkevtina partya komar ya islam b ku temsla rejima kevneperest dike. Bi nav ewlehya rejima islam, raya nobedar ku xwe nobedarn ewlehya rejima islam dibnin, ev encame hj ji ser pve dzayn kirin, plan kirin, namzetn li gorey wan muxalif betal kirin encameke li gorey dil xwe pknan. Leyiza demokrasy leyistin ev encame bi rehyn xelk bi dest ve nan. Ma Seddam Huseyn seror, di dem dktetorya xwe da ev leyiza demokrasy nedileyist bi seda 99 rehyn xelk xwe dida hilbijartin! Lewma hilbijartin bi ser xwe ne nimneya demokrasy ne. Hebna gelek partyan j bi ser xwe ne nimneya demokrasy ye. Heke wisa be, li Tirkyey bi dehan part hene dikevin hilbijartinan j. L di hilbijartinn parlement da bi danana baraja seda deh adeta r li ber opozisyona rast tte girtin.

Di dewletek da heke hem xelkn piran kman, n navn li gorey rew pozisyona xwe ya objektv, xwudan soz biryar nebin, xwudan desthilat nebin, xwudann her cure rxistin partyn xwe nebin, ji jyana xwe ya rojane bigirin heta ya dar poltk, di nav sstemek poltk huqq y dadyar mirov da xwe dare nekin, li w der behs demokrasy nate kirin. Wek ku li Tirkyey divt nete kirin. Tirkye di nav reweke wisa da, bi antdemokratzmeke total die hilbijartinn ehridary. Her di ser da r li ber opozisyona etnk bi timam hatye girtin. Hejmara wan bik be, mezin be, bi gotina mode, u etnsteyn Tirkyey bi nav orjna xwe nikarin bikevin van hilbijartinan. Di nav tixbn ferm yn dewleta Tirkyey da hem maf azad yn etnsteya Tirkin! Di nav tevn sosyolojk y dewleta Tirkyey da j, yk ji nav etnsteyan kman, bi gotina wan xas be xas Tirkin! Heke vewejartineke dadyarane rast bte kirin di nav tixbn ferm yn Tirkyey da, ji nav van etnsteyan, bi nifsa xwe ve grba her mezin Kurd in, ya her km nifs j een in! L, ber xwe bidine encama pratk; Kurdek nikare bi nav orjna xwe ji cih xwe bilive, l eenek bi nav orjna xwe dikare rojenvro li nveka Stanbol bi klankofan bie serHotleke mezine navdar hem mhvanan rehn bigire pa j digel wezr asayi li hev bt bte berdan! Anj eyn een ketyeke wek iyayek di nveka Deryaya Re da dsa ve dikare rehn bigire muameleyeke terorst nebne! Vca standarda demokrasya dewleta Tirkyey ev e! hilbijartinn 28 adar di bin v standarda xas ya dewleta Tirkyey da d pk bn. Kurd, nav orjna xwe danin milek, nikarin bi navek notr j bi rehet bikevin hilbijartinan. Ji saln 90 were Kurd bi navn notr yn partyn xwe dikevin hilbijartinan, l timam mekanzmaya dewlet ya huqq, asayi dar wek mircek li ser ser wan tte bi kar nan ku nikarin bhnek werbigirin. Aqbeta HEP, DEP HADEP tte zann. ar parlementern DEP hj j girtne. Bi dehan poltkern van partyan ji mafn poltk hatine bbahr kirin. Dmahk ew r demokles ji ser ser DEHAP j nehate dr kirin doza girtina w dom dike. Dewleta Tirkyey u normn huqqa navnetewey nas nake poltka xwe ya ant Kurdty gelek bperwa didomne. ert imkann hilbijartinn 28 adar j bi timam di eleyh Kurdan da hatine dzayn plan kirin. Kurd di reweke wisa da diine hilbijartinan; ne bi nav orjna xwe, ne j bi nav notr! Ger Kurdan di nav hem ert delveyan da bo xwe ryeke xwe nandan dtine, l v car xwe ji v "jr"y dane pa! ik tda nne ku binasn sereke yn reweke wisa ji ber poltkn antdemokratk rikar yn dewleta Tirkyey derdikevin, l li mil d j, ji poltkn desatak konjonkturel yn Kurdan pktn. Kurd bi zdeh ve xwe bi ert poltkn konjonkturel ve girdidin ku eve gelek caran qabilyeta bizava wan as dike ku di encam da aroveya destkevta ku tte hv kirin, gelek teng dibe. Mixabin ku Kurd di pozisyoneke bi v reng da dikevin hilbijartinn 28 adar.

Hilbijartin tifaq

Di hilbijartinn bi rast demokratk da tte hv kirin ku radeya xelk bte dtin. L bel, di van hilbijartinn 28 adar da ne normn demokratk, ne j yn huqq nane dtin. Digel hind j sindoq tte danan ji xelk reh tte xwastin. Di kjan ertan da bi i metod eve tte kirin, bi akeray tte zann. Ji mil Kurdan ve di ser da DEHAP, ku potansyelen ji xwe wek partya Kurdan dihate qebl kirin, amadey hilbijartinan b di fa hilbijartin da nav w j heb. L bel, xwe ji nav w lstey pave ka. Nihe namzetn DEHAP ji nav lsteyn SHPy, dikevin hilbijartinan. Ber w ji xwe DEHAP digel, SHP, DP, EMEP, SDP Py tifaqeke bi nav Ykitya Hzn Demokratk pknab. Hem teorken, hem ji pratken tifaq hewcehyek e ji ber hind j prensben rast e. Belm wek her tit, divt nveka v hewcehy bte tij kirin; boi digel k tifaq! Nihe gelek konkret hilbijartineke ehridary li py ye li gorey huqqa antdemokratk ya Tirkyey ev hilbijartine d bte kirin. Tin partyn li gorey makqanna Tirkyey hatine damezrandin dikarin bedar v hilbijartin bibin. aroveya v makqann qanna part hilbijartinan j hind hn bjin fazan e. Imkann rekabeteke azad demokratk nnin. Di v rew da helbet gelek normal e ku part d li tifaqan bigerin. Di van ertan da lgern pknana tifaqan hem hewcehyek e, hem j rast e. Part di encam da aletn doza hatina desthilat ne. Ji ber hind j, ji ber v iddia xwe li hem r kolanan digerin ku hem hebn, hem j radeya xwe nan bidin bibin xwudan desthilat, anj irkn desthilat. Di v ry da prensbn etk deolojk mixabin gelek caran tne paav kirin. Titek akera ye ku bilastisna hem part, di van waran da hem oportunst, hem pragmatk hem j makyavelist hereket dikin. Lewma di pkhatina hem tifaqan da ev her s element hene. Gava berjewend armanc tifaq hewce dikin, al zehmety nakin ku bne nik hev! Tarz domnant y poltka reel, mixabin j be, evro ev e. Aktorn di sehneya poltka evro da erz- endam dikin j li gorey v konsept dibizivin. Gelo ma tifaq by oportunst, pragmatst makyavelst, pknan? Bel, l belk di sedsala 22an da! Axir, em nihe v krtka rast, drekt ronk danin milek!..

Belm, realteya jyana evro domnantya oportunzm, pragmatzm makyavelzm j dom dike. Yn ku aktorya poltk dikin ji nav v rew derketine bi v kultur gihitine li gorey v arovey di nav pratk da ne. Pkhatina Ykitya Hzn Demokratk j bik ji v kategory cudatir nne. Di nav ertn hey da partyeke potansyelen Kurd, DEHAP, hewcehy dibne hem digel partyn hevbask tifaq bike, hem j nav xwe ji fa hilbijartin pave bike di bin nav partyeke hevbask! da bikeve hilbijartinan. Di nav ertn hey da, di danana tifaqan da divt anormalyek nete dtin. L bel, pirsa giring digel k ye. Krtern tifaqan ertn objektv subjektv tayn dikin. ertn objektv, ji rewa poltk, ekonomk sosyal derdikevin. L ertn subjektv ji pozisyona aktorn poltk armanc daxwazn wan yn programatk pktn. Li gorey ertn objektv; helwesta dewleta Tirkyey ya antdemokratk, rkar fazan r mkanan li ber hz kesn demokratk azadxwaz dibire meydana manewray li ber wan teng dike. Di reweke wisa da hewceye ku hz kesn dij v konsepta dewlet, miln xwe bidin hev bi hev ra dij w antdemokratizm tkon bidin. Di ert rewn bi v reng da, divt li bik mezinahy nete geryan mutereka asgar bte tesbt kirin yn ku di w mutereka asgar da digihin hev tifaq kin. Di nav konfilkta mezin ya Tirkyey da, -ku navika v konfilkt areserya pirsa Kurdistan ye-, tezata lezn i ye divt bte dtin yn ku li ser w xal digihin hev, tifaqeke pahn bern ava bikin. Evro li Tirkyey tezata lezn demokrasyeke di standarda Ewrpay da ye. aroveya her mnmal ya v demokrasy j Krtern Kopenhag ne, ku maf azadyn etnsteyan tne qebl garant kirin, ku misqalek ji v standard li Komara Tirkyey nnin!. Ev tezata lezn dikare hem hzn Kurd, hzn demokrasxwaz yn Tirk yn kmanyn d bne nik hev. Di moblzekirina tifaqeke wisa da rola lokomotf ya hza her organze xurt e. Divt bte qebl kirin ku li nav tixbn ferm yn Tirkyey da, hza her mezin, xurt organze ya demokrasy, hza Kurdan e. Eve realteyeke gelek objektv e. Di nav Kurdan da j, hem li Kurdistana Bakur, hem ji di nav Kurdn diasporay da, ku bajrn diaspora Kurdan yn mezin Stanbol, Edene, Mrsn, Enqere, Konya, Izmr end bajrn d yn Tirkyey ne, di ertn hey da hza her organize xurt ya tradisyona PKK ye ku ev bizave, di war legal da ji dem HEP, DEP, HADEP ve dom dike nihe j temsla w tradisyon DEHAP dike. Pit tesbtkirina tezata lezn danana tifaqeke demokrasxwazan dibe hewcehyek ev rastye di pkhatina Ykitya Hzn Demokratk da j tte dtin. Li ber v formla tezata lezn danana enya demokrasxwazan, ev pkhatine, digel teng km kasyn xwe ve, gaveke poztv rast e. Belm, aroveya v tifaq hem ji aly Kurdan ve, hem j ji aly Tirk kmanyn d ve end fireh e, eve bi rast j cih riberiz ye. Her di destpk da mirov dikare bje ku hem terkb aroveya v tifaq gelek teng e, hem j naveroka programatk gelek pave ye. Heke ewil ji mil Kurdan ve ber xwe bidin, ev tengye prensben poltken ayek j derdxe meydan. DEHAP, py hewce b ku li tifaqeke navxwey geryaba bik mezin digel hzn Kurd enyek pknaba. Pa j enya Kurd bi hev ra digel hzn demokrasxwaz yn Tirk kmanyn d, tifaqek danaban. Li v der, di poltka Kurdan da mentalteyek derdikeve meydan; ez tra xwe hertit heme! Heke organzasyonek bi v haletruhy rab, rast e qet hewcehy bi yen d nabne. Ev helweste ne tin di organzasyonn mezin yn Kurdan da heye, yn ku parttya nternet dikin j di nav eyn nexwey da ne. Nihe gava organzayoneke xurt mezin ya xelk t v nexwey be, li gorey standardn hzperestya Kurdan, lojkek tda heye! L marjnaln marjnalan bi v kompleks rabin, eve tin dibe komed, ku mixabin di sehneya poltk ya Kurdistan da eve bi timam nexweyeke kronk e. Digel hind j, divyab ku, bik mezin, hem hzn Kurd li ser muterekeke asgar gihitiban hev bi hev ra j digel hzn demokrasxwaz yn Tirkyey enyeke xurttir berfirehtir pknaban. Belm mixabin ku hzn Kurd di navbeyna xwe da baryern mezin ava dikin her die j ev baryere tne astir kirin. Hzn Kurd rekabeta hember hev bi normn demokratk nakin, rekabeta hevdu birandin dikin ku eve tin bi kr poltka dewleta Tirkyey ttin. Gelek spesfk bi akeray divt bte gotin ku, li Kurdistana Bakur di war pknana tifaqa navxwey da wek hza xwudan desthilat, tradisyona PKK end a be, hzn d yn muxalif duqat gunehkar in. Li Kurdistana Bakur, du nrn helwestn ekstremst hene ku poltkayeke rikebery diafirnin. Bi ekstremya rastrev, de facto ant PKKt, tte domandin bi ekstremya eprev j zemn netewey tte teng kirin ku ev herdu tandans j xizmeta berjewendyn netewey nakin. Ev tarz poltka helweste, antdemokratk e antnasyonal e. Ev poltka antty tkilyan vediidne giriftar tezatn navxwey krtir dike. u a kmasyn tradisyona PKK nabine mazereta red, inkar tecrdkirina w. Poltka hegamonst ya tradisyona PKK end a be, helwest poltka yn d j hind hegamonst e a e. Ev herdu helwest poltka j di zemn ay da xwn didine hevdu xizmeta berjewend, xwez xwastekn netewey yn xelk Kurd nakin. Di war tifaqdann da, di tkona dij rejima dagrker kolonyalst ya Tirkyey da, ev a kmasyn evro tne kirin domandin, ev zeafn tne nan dan, ji v zemn antty xwn giyan distnin jnde dibin! Dsa gelek akera objektv divt bte gotin ku, di ertn hey da li timam seth Kurdistana Bakur, ev antst zdetir ji hz kesn ant PKK ttin. Ev tandanse, tradisyona PKK ji xwe qet wek hzeke netewey nabnin. Ev nrn helweste, avtarbne, tehrbkar ye misqalek xizmeta berjewendyn netewey nake mixabin ku xwudann v br bawery, di pratk da milm santm rskn poltk rxistin j wernagirin di cih xwe da tin demagojy patnaj dikin! Ji xwe di monoltkbna sehneya poltk ya Kurdistana Bakur da herweha nebna balansa poltk organzebn da, rola negatv ya wan alyan gelek e!. Helbet tradisyona PKK j, herend ji hem alyan zdetir bang gazya ykitya netewey dikin j, part grbn d hind bik dibnin formata xwe ya deolojk, poltk organzasyon didin domne kirin, ku ew bang gaz di pratk da bawery nadin b encam dimnin. Ev helwest poltkn tengbn, egost req hik yn van herdu tandansan, zemn demokrasy, rekabeta demokratk poltk diyaloga netewey li Kurdistana Bakur dnemt dike. Ji ber v rew ye ku li Kurdistana Bakur, di nav hzn netewey da tifaq pknat.

Li mil d, kar xebata poltk dozek e, armancek e part rxistinn d yn poltk, bi v msyon radibin. Jyan end dnamk be, jyana poltk zdetir dnamk e. Xebata organze ya poltk, tin bi axivtin nabe. Xebata organze ya poltk ji milek ve pratkbne. Organizasyonn aktv dnamk, iyana moblzekirina xelk nan didin by rawestan li r rbarn pxistina bizava poltk digerin. Gelek normal e ku hzeke aktv dnamk, heke yn d xwe nedin ber u kar xwebat rskn poltk, li hvya tifaqeke kamil namne rojeva xwe bi kar tne herweha li tifaqeke mumkun digere pktne. Mixabin ku di ertn hey yn Kurdistana Bakur da, u part grb xwe nzk tradisyona PKK nakin. Hing, tradisyona PKK j li gorey norm krtern xebata poltk yn reel aktuel bi r dikeve li gorey van ertan li tifaq digere heke partnern xwe peyda kirin j, tifaq pktne. Heke tandansa ant PKK, u r kanaln bi hev ra karkirin nehle, bi israr tradisyona PKK ji zemn netewey tecrd bike, maf jyana poltk rxistin nexwaze bid, tradisyona PKK, d i bike?! Ew j d li alternatvn d bigerin realze bikin. Di rikeberyeke wisa da, bi nav objektvy, mirov nikare van herdu tandansan wekhev berpirsiyar gunehkar bibne. Gelek objektv mirov dikare bje ku, di ertn hey da, ev tandansa ant PKK atir gunehkartir e! Heke tu maf jyan nexwaz bidye kes, ew kes, d ertn domandina jyan bo xwe bibnin biafirnin! Jyan b alternatv nne. Evn ku ji xwe pve u kes netewey nabnin, di nav hezeyaneke kr bbin da, hem xwe p dikin, hem j bi xwe pkirin zerar digihnin tkon bizava netewey. Ji ber ku bizava netewey hewceh bi wan j heye! L v tandans bi timam mekanzmaya mantiq xwe daye flas kirin. Subjektvzm avn wan tar kirine ji xwe pve u tit nabnin ku eve sendroma bi xwe nebawerbnye xwudann v nexweya kronk, roj bi roj xwe ji sehneya poltk didin zole kirin, ku ji xwe sosyalpratk j wan radimalne!

Li ber v perspektv, tifaqa ji bo hilbijartinn 28 adar pkhat ji aly DEHAP partyn d ve, hem prensben, hem j poltken u anormal tda nne. Kmasyn w tifaq hene ku aroveya xwe teng girtye. Ji aly programatk ve mutereka asgar demokrasxwaz ye. Di v tifaq da tit a neparastina huvyeta xwe ya partyet ye. Tifaqa digel SHPy ne a e, l di bin nav w da namzetbyn a e. DEHAP dikar alternatvn ku hem huvyeta xwe ya partyet hem j karekter hvyeta potansyela ku li ser avaby, bibne biparze. L eve nekir namzetn xwe di bin nav SHPy da akera kirin. SHP end demokratk e, end nne, ew j dikare bte riberiz kirin. Belm, divt bte qebl kirin ku, SHP di nav da, hem partyn sosyalst sosyaldemokrat yn Tirkyey, li gorey krtern sosyaldemokrasya enternasyonal gelek pave ne hind hn bjin konservatv in. Ji xwe di pirsa Kurdan da sosyaloven in. L dsa ve divt nete ji br kirin ku, partyn mer, l llegal, yn Kurdan, ber fazma 12 lona 1980, namzetn xwe by tifaqn programatk, di nav lsteyn CHPy da di aroveyeke gelek teng ya programatk da j, ji nav lsteyn TSIP, dane nan dan. Ger ertn ber 1980 yn evro gelek ji hev cuda ne, l axir ev tradisyona tifaqa digel partyn Tirkyey ji wan salan were heye. Di pirsa tifaqa digel part rxistinn Tirkyey da, divt rasyonel bte raman kirin hereket kirin. Aktvst poltkern Kurdistana Bakur, nikarin li ber rewa poztv ya Kurdistana Bar, ku rizgar azad bye, projeyn tifaqan bikin. ert realteya Kurdistana Bakur, xweseryek, karakterstkeke gelek taybet ya xwe heye. Li milek divt alaya aktvizm armancn maksmalst bne bilind kirin bne jnde kirin, belm li mil d j divt li alternatvn tifaqn cuda bigerin, ku armancn mnmal bi dest ve bnin garant bikin. Di lgerna tifaqan da, Kurd nikarin bi timam pita xwe bidin part rxistinn demokrasxwaz yn Tirkyey. Pratkeke bi v reng her di ser da d rya diyaloga digel demokrasxwazn Tirkyey bibire, ku eve di qazanca bizava netewey ya xelk Kurd da nne. Elementn bizava netewey ya xelk Kurd, part rxistinn poltk, krtern xwe yn azadxwaz, demokrasxwaz, humanist antkolonyalst wek denttta xwe ya rxistinya netewey divt biparzin. L hzn Kurd, di tifaqdanna digel hzn demokrasxwaz yn Tirkyey da nikarin van krtern xwe bikin mutereka asgar. Kurd helbet ne mecbr in digel hzn demokrasxwaz yn Tirkyey tifaq kin, belm hewceh bi tifaqeke wisa j hene. Mecbryet hewceh ji hev cuda ne. Di ertn evro da, di konjonktura navxwey, ya navey ya navnetewey ya evro da, heke rasyonel lojk bte raman kirin, Kurdan hewceh bi tifaqa digel hzn demokrasxwaz yn Tirkyey heye. Ber v helbet Kurdan ji hewcehy zdetir, mecbryet bi tifaqa navxwey ya netewey heye, eve sedased rast e divt pk j bt. L pknehatina v tifaqa navxwey ne mani, tifaqa dervey, anku tifaqa digel hzn Tirkyey ye. Di tifaqa digel hzn demokrasxwaz yn Tirkyey da, kill, parastina denttta xwe ya rxistin poltk partnerya wekhev ye. Divt ev krtere nete sist kirin l kirin.

Tradisyona tifaqan

Di hilbijartinn Terna 2002 da HADEP ji ber doza girtin, xwe ji hilbijartinan pave ka, l bel digel EMEP SDPya Akin Brdal DEHAP tifaqek pkna w tifaq namzetn xwe ji nav lsteya DEHAP dane nan dan. W tifaq, di hilbijartinan da nzk seda 6 nv reh nan, l ji ber binasn baraja seda deh, nikarn bikevin parlement. L w tifaq, ykdest ji bajrn stratejk yn Kurdistan nzk seda 60 reh nan. Helbet reh pkve seda 95 yn Kurdan bn, l axir du partyn demokrasxwaz yn Tirkyey j di bin ban partya potansyelen Kurd, DEHAP da ketin hilbijartina hebna wan sembolk j be, ku wisa b, helwesteke rast poztv b. Hing xeleka tifaqa digel hzn demkrasxwaz yn Tirkyey hate girtin evro j di van hilbijartinn ehridary da, bi DEHAP (Partya Demokratk ya Xelk), SHP (Partya Xelk ya Sosyaldemokrat), DP (Partya Azad Pitgiry), EMEP (Partya Renc), P (Partya Azad) SDPy, (Partya Demokrasya Sosyalst), firehtir tte domandin, ku ev encame j hem poztv, hem j rast e. Divt di tifaqn digel hzn demokrasxwaz yn Tirkyey da kompleks nete nan dan. Di nav tixbn ferm yn Tirkyey da, hza azadxwaz demokrasxwaz ya dnamk, xurt peng, bizava netewey ya xelk Kurd e. Kurd v pozisyona xwe divt bi kompleksan zef nekin. Per baskn bizava azadxwaz demokrasxwaz ya xelk Kurd fireh mezin in, ku hzn demokrasxwaz yn Tirkyey j li bin bicivnin. u tifaq bi dil tifaqdaran nnin. Her kes, her al tawzan, -helbet di tixb mumkun maql da-, dide ku tifaq pkbt. Gotina tawz, ne gelek sempatk e, l kill tifaqan j ew e! -divt "tawz" "teslmyet" nete tkilav kirin, iku di teslmyet da tifaq nne!-  Ji ber hind, tifaqa ji bo 28 adar hatye danan, divt nete zef kirin, tam berevaj bte xurt kirin. Standardek di hilbijartinn ehridary yn 1999 da hatib bi destxistin li nzk 35 bajr bajrkn Kurdistan naveyek j li diasporay, ehridar namzetn Kurdan kar kirin bn ehridarn bajrn xwe. Bi w tabloy, seda 60 nexey Kurdistan hate yk renk kirin. Hing HADEP b sembola w pelatnk b ku pit hilbijartinan ew meydana mezin ya Kurdistan bib gely pelatnkan. Di w hilbijartin da nzk seda 5 reh hatibn wergirtin, ku cara pn b, partyeke potansyelen Kurd, li Kurdistana Bakur di meydaneke hind fireh ya homojen da ehridar kar dikirin legal seda 5 reh tnan, ku ew encam wek plebistek bn. Kurdan bi w hejmar xwasteka xwe ya, welat xwe darekirin, nan yar neyaran da hem Ewrpay, hem j Amerikay ew encam wek li qedera xwe xudanderketina Kurdan mana kirin. Ji w hilbijartin were, dareya ehridarya wan bajr bajrkan di dest Kurdan da ye. Di v mideh pnc salan da i kirin, i nekirin ji bo xelk xwe, ji bo welat xwe, ji bo dealn xwe, d pit van hilbijartinn 28 adar, bi wergirtina reh ehridaryan kiv bibe. Ev pnc sal in ku Kurdn ku li denttta xwe ya netewey poltk xwudan derdikevin, li ehridaryan xwudan desthilat in. Kiryarn wan yn ba neba d di hilbijartinan da bne pvan kan fatra d wisa bte birn.-Bihakirin sengandina kar, xebat, alak kiryarn ehridarn DEHAP, mijareke bi ser xwe ye, lewma di aroveya v nivsar da li ser nate rawestan-. Ev hilbijartine, hem ji bo poltka ehridary, hem ji bo poltka xwe dare kirin, hem j ji bo poltka bi git li bihayn netewey derketin, d kaxeza turnusol be ji bo hza xwudan desthilat ku legalen DEHAP e meren j tradisyona PKK ye. Limta rehyn 1999, seda pnc, yn 2002 j seda 6 nv bn. Heke DEHAP, tradisyona PKK tifaqa Ykitya Hzn Demokratk ketin bin seda pnc, eve hing encameke ne serkevtye bo wan helbet poltken d bedel v sernekevtin bidin. Heke ji limta hilbijartinn 2002, anku ji 6 nv born, eve tte manaya serkevtin ku hem bizava netewey ya xelk me, hem j bizava demokrasxwaz ya Tirkyey d ji v encam qazanc bike. Em hv dikin ku, DEHAP, tradisyona PKK Ykitya Hzn Demokratk di van hilbijartinan da encameke gelek serkevt bi dest ve bnin ji hejmara 1999 zdetir ehridaryan kar bikin. Belm ji bo v armanc divt xebateke berfireh, xurt, aktv dnamk bte kirin.

Li v der divt pirsa SHPy dsa ve bte destnan kirin ku hejmara rehyn Kurdistan yn Kurdn diasporay, hem istatistken, hem j poltken d ji bo SHPy bne nivsn nav w mezin bikin. Kurdan ji saln 90 were, di war legal da tradisyonek dabn dest p kirin bi navn notr j be, potansyelen partyn xwe ava kiribn bi w hebn denttt ji xelk xwe legalen du milyon reh werdigirtin. Wan rehyan, di meydana navnetewey da ji bo pirsa xelk Kurd Kurdistan ya li Tirkyey, rola plebst dileyist, ku bi ser xwe destkevteke mezin b. Di v hilbijartin da, ji w tradisyon gavek pave tte avtin ku eve ji bo Kurdan hem bedelek giran e, hem j  tawzeke mezin e. Divt nete ji br kirin ku ew taybetya karakterstk, ya HADEP DEHAP, anku potansyelen Kurdbna wan, r li ber enternasyonalzebn vekir ewil HADEP, pa j dewsgira w DEHAP bne endamn Enternasyonala Sosyalst ku yk ji mezintirn bi prestjtirn klbeke sosyalst sosyaldemokratn chan ye! Heke ev karakterstka xwumal hate berze kirin, hing ev eper li meydana navnetewey, endametya Enternasyonala Sosyalst d bikeve nav tehlkey. V klb, HADEP DEHAP ji ber potansyela denttta wan ya xwumal, -anku Kurdbna wan-, hilgirtine nav xwe. Dsa divt nete ji br kirin ku CHP j, ji Tirkyey, -ku partyeke sosyalovenst e-, endama Enternasyonala Sosyalste DEHAP, anj partyeke d ya orjn Kurd, divt v sandelya li platformeke navnetewey ji dest bernedin, w destkevt biparzin. Eve j tin bi domandina denttta xwe ya xwumal dibe. Berzekirina w stat pozisyon, gelek akera d bberpirsiyaryeke mezin be.

Di encam da; ji nav lsteya SHPy, bi nav denttta SHPy ketina hilbijartinan ya namzetn DEHAP, a b. L gav hatye avtin ji ber berjewendyn netewey, ji bo parastina destkevtan, ji bo rnedana tkvedan, divt bte destek kirin. Pknana tifaqa Ykitya Hzn Demokratk gaveke rast e divt digel w aya ku di nav lsteya SHPy da ketina hilbijartina j, ev hevkarye bte xurt mezin kirin, ku ji hejmara ehridaryn ber zdetir ehridar bne bi destxistin, anj qet nebe yn hey bne parastin!

ROJAN HAZIM

Adar 2004

ser