pave

 

Intervya digel ROJAN HAZIM

[Endam Konseya Rvebir ya KNKy

Serok Komisyona Ziman Perwerdey ya KNKy]

 

[Ev nterv bi nav rojnameya Yeni zgr Politikay ji aly rojnamevan Yeko Ardil ve digel ROJAN HAZIM hatye kirin.]

 

YEKO ARDIL: Kongreya Netewey di destpk de btir bi rengn xwe yn piral cuda
xwe da nan, gelo sedem i ye ku ro ev tengbn hatiye himat?

ROJAN HAZIM:

Kongreya Netewey ya Kurdistan ji ber hewcehya ykitya netewey hatye damezrandin. KNK ne organzasyoneke deolojk ne part anj rxistineke d ye ku bi armanca desthilata poltk derketye sehneya poltk ya Kurdistan. Di meydana poltk ya Kurdistan da bik mezin gelek rxistin hene hem j di programn xwe da li ser giring hewcehya ykitya netewey radiwestin, l mixabin ku di pratk da bi cih nanin. KNK ji v hewcehy derketye ku di navbeyna van hem rexistinan da tkil dyalogek pkbne heke mumkun be hemyan, nebe j piranya maql di bin ban xwe y demokratk da kom bike ku pirs pirsgirkn netewey bi v hevdeng ahenga demokratk bne areser kirin dij rejimn kolonyalst dagrker j deng ykgirt y netewey derkeve p. Anku KNK organzasyoneke sihwane ye. Esasen KNK di destpka damezrandin da j bi firehyeke ku dil dixwast pknehat. Belm axir li gorey wan ertan dsa ve ji hem pareyan dasporay hejmareke bilind ya rxistin kesayetyan di bin ban KNKy da kom bn. KNK di v war da b tecrubeyeke ba, l bel tradisyona negatv heta dereceyek j kronk ya sosyal poltk ya di nav Kurdan da dsa ve ser ji ura ykity stand gelek kes rxistinan xwe ji nav KNKy pave kan. Binasn [sebebn] v yk piral ne, l ya sereke subjektv e kultura bi hev ra karkirina terefn ji hev cuda, di nav Kurdan da di dereceya nney da nebe j nezk w ye. Br hizira xwe li ser hevdu ferzkirin hj j bi giran didome di nav rvebiryn sosyal poltk yn bi git Kurd da. Hizira di asgar muterek da bi hev ra karkirin bi gotina her optmst km e. Nebn anj kmya br hizira rekabeta demokratk xebatn koalsyonal, biv nev di nav Kurdan da ji hevdu dr man dij hevdu rawestan bi xwe ra tne ku eve j encameke negatv e helbet srayet nav KNKy j dike. Digel van hem negatvyan j, divt neheq j neyte kirin ku ro di nav KNKy da rxistina her mezin ya parey bakur cih digire stna ragir ya KNKy ye. Rast e, partyn xwudan desthilat yn bar ne di nav KNKy da ne, belm ji xwe wan di ser da di nav KNKy da cih negirt. L ji bar, ji rojhilat, ji bararojava dasporay rxistin kesayet hene ku ew j xwudan temsilyet in li Kurdistan. Belm rastyek heye ku dereceya heterojenya terkba KNKy ya ro ne bilind e ne li gorey ku tte xwastine. Eve j ji rewa sist lawaz ya poltk ya Kurdistan derdikeve.

YEKO ARDIL: Her iqas bi tee rbazn cur bi cur j be, piraniya kurdan ji
tunebna "Yektiya Netewey" bi gazin in tim ev bang t kirin. Li gor we
mercn yektiya kurdan hene?

ROJAN HAZIM:

Bel, Kurd bst ar seet behs ykitya netewey dikin, l gava dor hate pratk xwe j badidin. Problem ji xwe ev e. Gotin kirina Kurdan ya di derbarey ykitya netewey da hev nagirin Kurd di pirsa ykitya netewey da di nav paradokseke kr da ne. Helbet heke bi avek objektv l binrin, kmasya hem alyan ne wek hev e hindek organzasyon digel hem km kasyn xwe j be, reftareke poztv nan didin mkann xwe didine xizmeta xebatn ji bo ykity, l dsa ve her alyek li gorey rew, hz iyana xwe xwudan bahr e di v war da. Digel v rewa negatv j ertn objektv hind hn bjin gihitne ji bo tifaqa her fireh ya Kurdan. Heta ku nr kolonyalzm dagrya welat bidome, d orea netewey ya demokratk j berdewam be yk ji karekterstkn oren netewey demokratk j cephegir ye. Divt hem baskn civat li ser esas berjewendyn hevpar yn netewey bne nik hev ku welat xwe ji dagry nr kolonyalzm rizgar bikin. Vca organzasyonn wek KNKy j modeln cephegiry ne. Xala mutereka asgar ya di navbeyna hem elementn netewey da rizgarya welat azadya netewe ye. Di lojka oren netewey yn demokratk da ykitya li ser v bingeh biv nev ye. Ji ber hind ertn ykitya netewey hene, belm mixabin ku ev kmas qusrn me li jor j got dibin astenga her mezin di pya ykitya netewey da zemn bi hev ra kar xebat kirin j tte berze kirin.


YEKO ARDIL: Bi awayek vekir; feraseta KNK ya derbar yektiya netewey de i ye?

ROJAN HAZIM:

ertn hebna KNKy ji xwe ykitya netewey ye. Misyon KNKy pknana ykitya netewey ye. Rola ku KNK p raby komkerya dnamkn netewey ye. Cih ku belavya hzn netewey l heye, wezfeya KNKy dest p dike. By v erk, ji hebna KNKy nikare bte behs kirin. Belm divt herweha j rasyonel bin, anku ykitya netewey tin bi xwastin hebna KNKy pknayt. Ji organzasyonn sosyopoltk bigirin heta yn sosyokulturel sosyoekonomk yn Kurdistan herwisa j kesayetyn ronakbr, di v war da ji bil xwastina teork, divt xwudan reftareke poztv ya pratk j bin. KNK dikare bibe zemn tifaqeke her fireh ya hz kesn netewey dikare pengya karek wisa y di xra xelk Kurd xelkn d yn Kurdistan da bike. Di hal hazir da tifaqeke ku dil dixwaze, tifaqeke piranya maql ya dnamkn netewey pknehatye. Belm hewildan hene KNK di v war da aktv e. KNK dizane, heta ku hzn xwudan desthilat yn saheya poltk ya Kurdistan meyildarn ykity nebin di v war da nsyativ j wernegirin, di aroveya fireh da pknana ykitya netewey zehmet e. L bel, bi git karn pknana ykityan ne sanah ye KNK di v ur da ye ji ber v yk j rasyonel hereket dike li gorey ertn hey di gava ewil da li avakirina tkil dyalog digere kar xebatn bi v reng dewam dikin.

YEKO ARDIL: Li aliyek kurd h j bi kleyn weke perestin hebandina reng
simbolan ve ji hev diqetin li aliyek j behsa yektiy t kirin, ev ne
nakok ye?

ROJAN HAZIM:

Bel rast e. Wek me di ser da j got, yk ji paradoksn her mezin yn Kurdan ew e ku, hem di dereceya fetzm da behs ykitya netewey dikin, l di pratk da j berevaj gotinn xwe hereket dikin. Bi gotina geler, di derbarey ykitya netewey da, fikir zikir Kurdan hev nagire. Hal ew e ku divt di mutereka asgar da hevgirtinek hebe. Semboln ku temsla hem netewey dikin, divt xaln hevpik yn Kurdan bin bi giyanek ykgirt divt xwudan li wan sembolan bte kirin. L mixabin ku di v war da j bi gotina her sade xemsaryeke b mana sekterzmek tte dtin di pratk da, ku ev reftare j dibe asteng li pya avakirina ykitya netewey.


YEKO ARDIL: Gelo fesihkirin an go navguherandina KNK di rojev de ye?

ROJAN HAZIM:

Wek hn j dizanin, kombna KNKy ya mezin di rojn 23-24 Hezran (2007) da li Bruksel pkhat. KCKy, ku hem rxistinn girday sstem KCKy endamn KNKy ne, pniyareke konkret teklf KNKy kir. Di w pniyar da, gelek akera tte xwastin ku KNK Kongreya Gel bibine yk biryar reftara KNKy tte tika kirin. Kombna mezin ya KNKy j selahyeta biryara li ser v pirs daye konseya rvebir ya KNKy. Konsey li ser v pniyara KCKy radiweste d bersiveke poztv bide KCKy. Me di ser da j got di dubarekirin da u mehzr nne ku ertn hebna KNKy hewcehya ykitya netewey ye. Di pknana ykitya netewey da KNK u tab dogmayan nas nake i fedakar hewce be d bike divt j bike. Organzasyon ne armanc in, alet in di tkona rizgar azadya Kurdistan da. Li gorey v forml, heke pdiv be ku nav program bte guhorn rengek n bidine KNKy, divt bte kirin. KNKy pit kombna git ya Gulana 2006 j akera got ku ew amade ye ku ji bo pknana ykitya netewey hem fedakaryan bike nav j tda i guhornn hewce hebin bike. Ya giring ew e ku, ykitya tte xwastin di xizmet xra xelk Kurd doza Kurdistan da be. Helbet KNK destkevtek e tte nas kirin. Ji ber v yk huvyeta KNKy bte parastin heke li hev hatinek pkbt ku di nav KNKy da ykityeke berfirehtir bte ava kirin d ba be. L dsa ve, KNK ji bo pknana her reng ykityn poztv nabe asteng divt nebe j. Di vehnandina ykityan da teref li ser xaleke maql digihin hev. Ji bo armanca ykityeke xurttir, gotinek li ser nav KNKy dikare bte zde kirin j. Bawerya me ew e ku d li ser xeteke maql pkhatinek derkeve meydan. Mirov nikare ro ji fesihkirin behs bike, belm ji organzebneke bi reng formek n dikare bte behs kirin. Pniyara KCKy di rojev da ye hevdtin, gotbj riberizn digel KCKy dewam dikin tte hv kirin ku encameke poztv ya di xra netewey Kurd doza Kurdistan da bte vucd gaveke xurttir bte avtin di war pknana ykitya netewey da.

YEKO ARDIL: We wek lijneyek li ser nav KNK serdana Bar kir, hn ji aliy
hikmet ve di i ast de hatine qeblkirin? avdriyn we yn li ser
Bar i ne?

ROJAN HAZIM:

Dawya meha ile (2007), wek heyeta KNKy, em n Kurdistana Federal. Armanca me danana tkil diyaloga digel rxistinn poltk, sosyal, kultur kesayetyn Kurdistan b. Ji ber pozisyona serbixwe ya KNKy, em bi zanah bi vexwandina rxistinan anj hukmet nen KNK bi timam bi nsyatva xwe bar. Ji partyn desthilat heta yn opozisyon, ji kesayetyn serbixwe yn poltk ronakbran heta rxistinn kultur wezaret wezran, me seradanyeke berfireh kir. Mexseda me ew b ku di nav hevdtinn sade mutevaz da, armanca KNKy bi terefan ra bigihnin KNKy bidine nasandin li ser v bingeh rya tkil diyalog xwe bikin zemn tifaqa netewey amade bikin. Di v seradanya bar da, keysek pkhat em digel rvebirya KCKy (hing KKK b) j rnitin gotbjeke berwer pkna digel wan. Di mideh s heftyan da hevdtinn poztv hatin kirin di avakirin vehnandina ykitya netewey da gavn konkret hatin avtin ku yk ji wan j tkilya KNKy ya drekt bi dezgehn ferm sivl yn Kurdistana Federal b. Di pirsa komkirina Konferansa Netewey da j hiyar baldaryek hate gihandin.

Ji bo pirsa we ya li ser rewa bar j mirov dikare bi rehet bje ku bi git Kurdistana Federal, di nav bizaveke mezin ya avakirin da ye arnikar bar adeta antye ye. Ji avakirina binaxeya bajran heta kirin firehkirina ryan dsa kirina avahyan hereketeke xurt tte dtin li bar. Helbet km kas hetta a j hene, l axir hem li ser hev, ev pazdeh sal in ku tecrubeya Kurdistana Federal pkhatye hj gelek sava ye. Tit xuyay ew e ku xelk Kurdistan bi avabna Kurdistana Federal gelek a ye hvya xwe ya xizmetguzary j diparze. B kar heye, l xelk hj j ji ber azadbna Kurdistan brhatina taze ya wan rojn re tar yn dem rejima Seddam gorbigor, krdy dide hukmet partyn desthilatdar hvya xwe ya ji bo paerojeke xwe dila bi xurt jnde digire.

YEKO ARDIL: Komsyona Ziman a KNK hin hewldanan derdixe p, gelo KNK di war bikaranna ziman dayk de iqas dikare hkar li saz rxistinn kurd
bike?

ROJAN HAZIM:

Komisyona ziman perwerdey ya KNKy, ji destpk were, li ser pirsa ziman perwerdeya bi ziman Kurd, bi rxistinn netewey kesayetyn ronakbr yn Kurd ra di nav tkily da ye. Kampanyaya axivtina ziman Kurd ya salek bi serkevt hate encamdan bi v kampanyay ve, ura Kurd axivtin hate xurt kirin. Baldar hiyaryeke bilind hate afirandin di ser mirov Kurd da. KNK wek organzasyoneke sihwane, karn pratk nake, belm biryar perspektvn li ser hewcehyn netewey dide d v msyona xwe j bidomne. Di pratka salek da bi taybet j di nimneya kampanyaya axivtina ziman Kurd prozya 14 Gulan, Cejna Ziman Kurd da, rxistinn sosyopoltk sosyokulturel yn Kurd xelk me j, bi biryar perspektvn KNKy ve girday man hevkar destekeke mezin dane KNKy. Prestja KNKy di nav xelk Kurd rxistinn Kurd da heye beramber biryarn netewey yn KNKy rezgirtinek heye pniyar biryarn KNKy di pratk da j tne bi kar nan ku eve bi ser xwe reweke poztv encamgir e ji aly KNKy ve. Lewma KNK d hewildann xwe yn di derbarey ziman Kurd da bidomne. Ji xwe di kombna mezin ya 23-24 Hezran (2007) da, komisyona ziman perwerdey pniyar kir ku Akademya Ziman Kurd bte damezrandin ev teklfa komisyona ziman perwerdey bi ykdeng hate qebl kirin em d v organzebn j pkbnin.

YEKO ARDIL: We di rapora xebat ya Civata 7 emn de behsa diladiya ku ji bo Cejna
Ziman derketiye hol kir, gelo em sala b Cejna Ziman bi i away li
kjan deveran proz bikin?

ROJAN HAZIM:

Di droka Kurdistan da cara ewil tradisyona 14 Gulan, Cejna Ziman Kurd ji teref KNKy ve hate dest p kirin cejna py j di 14 Gulana sal (2007) da hate proz kirin. Xelk rxistinn Kurd li cejn xwudan derketin cejn bi boah coeke bilind li seranser Kurdistan meydann dasporay hate proz kirin. Ev cejn d b tradisyon cejneke netewey d her sal 14 Gulan bte proz kirin ji xwe ev biryardar hem di mesaja KNKy, hem j di mesaja KCKy (hing KKK b) da j bi zelal heb. 14 Gulan, Cejna Ziman Kurd dij asmlasyona rejimn kolonyalst dagrker yn Kurdistan, eperek xurt y bizava xwudan derketina ziman Kurd ye d hersal bi v br bawer ur bte proz kirin. KNKy 14 Gulan, Cejna Ziman Kurd di tkona dij kolonyalzm asmlasyon da dyar netewey Kurd kirye xelk Kurd j bihayek mezin daye v biryara KNKy d v cejn li her 14 Gulan bi giyanek netewey proz bike. Li Kurdistan li her der ku Kurd l, d 14 Gulan, Cejna Ziman Kurd wek cejneke netewey bte proz kirin sala bt j d bi v br bawer ur bete proz kirin divt bte proz kirin j.

YEKO ARDIL: KNK di parlamentoyn wek Ewropa hin devern din de
alak li dar dixe axaftinan pk dike, gelo di qada navnetewey de qeblkirina KNK di
i ast de ye?

ROJAN HAZIM:

KNK wek rxistineke sihwane ya netewey li dervey welat ferm hatye damezrandin ji aly dem dezgehn Ykitya Ewrpay ve j ferm tte qebl kirin rxistineke bi qedir prestj e. Dezgehn YEy u cara serldan, name xwezkeyn KNKy bbersiv nahlin. KNK di hem merkez, avah lokaln YEy da kombn konferansan pktne, hevdtinan digel berpirsiyarn YEy dadine didomne. Yk ji msyon KNKy j pknana kar dplomasy ye tkilyn KNKy yn bi welat, dezgeh organzasyonn byan ra di aroveya git da tne domandin. Belm dsa ve, heke bi objektv bjin, ji ber hukm pn y hindek derdorn Ykitya Ewpay hetta Amerkay j, tkil di dereceya ku dil dixwaze da nayne dtin, l eve ykser bi KNKy ve girday nne, bi git bi rewa bizava netewey ya xelk Kurd, pozisyona dewletn kolonyalst dagrker herweha poltka navnetewey ve girdayye helbet hisab berjewendyn navneteweyi j roleke negatv dileyizin di v war da. L axir kanaln vekir hene li gorey hewcehyn netewey tne bi kar nan. Tte hv kirin ku di rojn pya me da tkilyn navnetewey hilkevin dereceya her bilind KNK j ji bo v yk kar dike.

ROJAN HAZIM

21 Trmeh 2007

ser