pave

KNK leznyeta tifaqa navxwey ya Kurdan

 

ROJAN HAZIM

 

KNK, [Kongreya Netewey ya Kurdistan], organzasyoneke sihwaney ya netewey ye. KNKy tifaqa navxwey bo xwe kirye armanc ku bik mezin hem organzasyonn sosyokulturel, sosyopoltk sosyoekonomk herweha exsyetn neteweperwer welatparz di bin ban xwe da kom bike hz, iyan enerjya wan ya netewey di war tkona bi git netewey da moblze bike di kanal netewey da di r bibe. Eve teorken armanceke rast di cih da ye temsla hem his br baweryn netewey dike. Belm ev armance di pratk da d awa bi i reng bibe, divt ew bte zelal ron kirin.

ik tda nne ku gava mirov v daxwaza hevpik [hevpar] ya netewey dibne, hizir dike ku karek sanah ye hem derdorn netewey d hema bibezin bne bin ban organzasyoneke ku eve bo xwe kirye armanc L mixabin ku pratk ne wisa ye sedan asteng, zor zehmet giriftar derdikevin py

Paradoksa rxistinn poltk

Astenga her mezin sereke dsa ve ji organzasyonn poltk derdikeve. Bik mezin hem organzasyonn poltk yn di meydana poltka Kurdistan da hey, di programn xwe da xaleke hevpik didanine ser. i ye ew xal? Herend her rxistin bi jargona xwe  formle bike j, l naveroken yk tit e wisa tte gotin: orea Kurdistan, oreeke netewey demokratk e divt hem hz kesn netewey di nav enyeke netewey demokratk da bne kom kirin. Ev tesbte teorken pratken rastyeke objektv ya karektera orea netewey fade dike ku ji aly hem terefan ve tte gotin. Heta v der hertit rast tte zah kirin. Belm gava dor hate pratka v teorya rast, herkes derdor ji tln cuda ldidin ry xwe ji hevdu digirin xwe bi alyek d ve badidin. u kes, u al girday sozn xwe yn teork namnin li naveroka programn xwe xwudan dernakevin. Her kes her al sc guneh diavjin ser teref d. Droka poltka Kurd bi v paradoks ve mit tij ye. Di navbeyna wan da qaykyeke bbin bmana tte kirin di encam da titek poztv dernakeve meydan. Ji ber ku u organzasyon li ser xwe objektv nahizirin, li gorey rew iyana xwe bi r nakevin, hebna xwe ya pratk objektven analz nakin. Di xebata poltk da hebn zelalya teork br raman giring e pdiv ye. Belm temet v hewcehy xebata pratk j divtin. Xwudan teor programeke ba byn tra hebna rxistinbn nake divt pratken j hebn li ber avan be. Karbar pratk bi xebateke xurt, aktv, dnamk fedakarane pktt. Pratka ku li ser br raman teorya hatye danan bejn bide, hing di jyana poltk da ji hebny tte behs kirin. Chana poltk ji milek ve herend teork j be, belm di aroveya git da pratk e konkret e. Kar poltk dozdar ye doza desthilat dike ji ber hind j organzasyonn poltk bi plan projeyn konkret derdikevin pya xelk. Xelk j li gorey iyan, aktvte, dnamzm fedakarya pratk meyildarya xwe nan organzasyonn poltk dide. Pratk sehneya ceribandina programn teork yn rxistinan e. Rxistina ku di sehneya pratk da digel teorya xwe rast durust be v lihevya teork pratk nan xelk bide, dibe cazbeya poltk xelk li dor w organzayon kom dibe. Helbete gelek faktorn d yn rex tal giranahya konjonktr j heye ku tesr li ser meyildarya xelk dike ku ber bi rxistineke poltk ve biin, belm di nav van hem faktoran da ya sereke dnamzma pratk ya rxistin bi xwe ye. Rxistina ku bi armanca azadya xelk bindest rizgarkirina welat dagr derketye pya xelk, mecbr e ku di pratka xwe da aktv, dnamk, fedakar rskwergir be ku bikare bawery bide xelk xwe bi v bawery pengya xelk bike. Rxistina ku xwe bi v br bawery hnand rapay dikare hem xelk organze bike, hem j hem hz taqeta netewey di pratk da moblze bike. Pva serkevtin ev mezinah gihitina v dereceya organzatv iyana di r birina xelk ye. Di oren nayeyet da bin, anj di oren netewey demokratk da bin, pva sereke organzekirin moblzekirina xelk ye. Li gorey armanc naverok karektera her ore helbet programn cuda, stratej, taktk metodn cuda tne danan realze kirin, belm xala hevpik tgihandin, organzekirin moblizekirina piranya maql e. Organzasyonn ku v forml di partk da bi cih tnin, dikarin ji bo pknana enyeke berfireh rola peng bileyizin. Li chan i oren nayet bin, i oren netewey demokratk bin, by tifaqeke pahn bern bi ser nakevin. Di pengya bi tin organzasyonek da j be, esasen di pratk da piranya maql ya civat li dor armanceke hevpik tte kom kirin moblize kirin. Belm heke chana poltk ji gelek organzasyonan pkhat be, hing j ew enya fireh ji wan organzasyonan pktt. L axir di her i rew rtan da j be, hewcehya ore, xwastekn xelk organzasyona motve dikin ku wezfeyn xwe yn komkery bi cih bnin. Di demn ku pdivya enyeke fireh derdikeve da, du nrn reftarn ekstrem dibine binas pknehatina enya berfireh. Heke organzasyon t nisaxya mezinahy bin, em tra xwe hertit hene bjin, eve bi ser xwe dibe astenga her mezin li pya pknana enyek. Ya d j, heke organzasyon xwudan nsyatv nebin, pasv statk bin, formlasyonn teork bjin belm pratken xwe ji cih xwe ne livnin, ev nrn reftare j dibe astengeke dijwar li pya engiry. Di herdu nrn reftaran da xala hevpik xemsar ye, iku yk xwe li ser ewra dibne di dereceya bi xwe bawerbna negatv da ye, nrna d j pirbj e l b pratk e bi xwe ne bawer e. Digel van faktorn sereke, faktorn d yn giring j, nebna xwebn tehemmula poltk e. Heke organzasyonn poltk hem di nav xwe da, hem j digel hev normn modern demokratk bi kar nenin, hebnn xwe yn cuda qebl nekin, li ser bingeh demokrasy di nav rekabeteke demokratk da nebin, li w der aheng lihev na dtin. Heke em v aroveya teork abstark li nav civata Kurd konkretze bikin, tabloyeke poztv dernakeve meydan. Em gelek dr nein, hema rewa ro bidine ber av xwe. Li Kurdistana Bar pit operasyona Amerkay ya li ser Iraq ya qonaxa ewil ya dem er Kuweyt, Amerkay tifaqdarn Ewrp parey bar y Kurdistan hilgirtin bin ewlehy pitevanya xelk Kurd kirin dareyeke xweser ya Kurd hate durust kirin. Di v rewa poztv da 19 Gulana 1992 hilbijartin pkhatin parlementoyeke n hate danan. L bel ji ber ku di nav organzasyonn poltk da rekabeteke modern demokratk neb, di nav wan ertn konjonktrel da rxistinan karn bes du sala bi hev ra bixebitin. Pit du sala, li ser hevdu cunta kirin xwastin ku yk ya d teswye bike. Ji xwe pa j di Kurdistana Bar da du hukmetn bajr pkhatin; Silmanye Hewlr!.. L teorken her rxistinek bi dengek bilind digot ku divt hzn netewey li ser armanc berjewendyn netewey tifaq bikin. Belm pratka wan ne tifaq, tam bereks w nifaq b. V nifaq gelek dem mkan bi wan dane berze kirin tesreke negatv li ser bi git bizava netewey kir. Di qonaxa duy da, li Nsana 2003, Amerkay Seddam bir dzayna Iraqeke n hate dest p kirin ku rola Kurda sereke b. Digel ku Kurda hilweandina rejima Seddam bo xwe kiribn ramanca sereke ev dawxaza wan bi operasyona Amerkay ve pkhat, l dsa ve tifaqa di nav xwe da pa dan axir bi paldan fiara xelk Kurd esasen j bi zora dnamkn derve anku bi fiara Amerkay destn xwe dane hev hem di bin parlementeke ykgirt da gihitin hev, hem j duserya hukmet rakirin hukmeteke ykgirt ya netewey danan. Ev nimneya li Kurdistana Bar j bi ser xwe paradoksa organzasyonn poltk yn Kurd nandide. Heke digel program armancn xwe durust ban, divya b ku by fiara dnamkn derve, by tesra konjonktrel li ser berjewendyn netewey gihitiban hev tifaqa navxwey pknaban. L mixabin ku ev nisaxya tradisyonel ya organzasyonn poltk yn Kurda dom dike titek dibjin, belm berevajy gotina xwe dikin!. Ev qusra chana organze ya Kurd li hem pareyan km zde eyn tit e dubaretya hevdu dikin. Anku organzasyonn poltk gorey fikira xwe zikir nakin!. Eve j paradokseke kr kronk e. Li Kurdistana Rojhilat j, du s rxistinn poltk yn nasyar hene, belm di navbeyna wan da, tifaq danin alyek, dyalog j nne. Li Kurdistana Bararojava j qederek rxistinn poltk hene di navbeyna wan da j tkil tifaqeke rkpk stabl nne. Kurdistana Bakur j km pareyn d nne hetta hj xirabtir e. Li Kurdistana Bakur yn ku tne zann pnc e organzasyonn poltk hene di navbeyna wan da tkil tifaqeke ku bi rast li gorey programa bizava netewey demokratk be, nne. Carna yk du organzasyon ji ber ertn taybet yn navxwey tifaqn konjonktrel dadinin l di seth poltk da tesrek nakin. Cudahya Kurdistan Bakur ji pareyn rojhilat bararojava ew e ku hem parey mezin e nifseke bo heye, hem j rxistineke bi xurt organze heye. Ev organzebn hem di war poltk, hem j di war leker da tte dtin eve avantajeke mezin dide bizava netewey li bakur. Organzebna li bakur, adeta nzk piranya baskn xelk, n, grb kategoryn ji hev cuda yn civat, di bin per baskn xwe da organze kirye hzeke mezin ya netewey derxistye meydana pratk ya poltka Kurdistan. Organzebna li bakur, hr gir, elementn netewey km zde kom serhev kirine ev li gorey karektera orea netewey demokratk rengek poztv derxistye meydan. Belm digel ku organzebna li bakur di nav enyeke bi model yk rxistin ya netewey demokratk da bi hejmareke bo pkhatibe j, eve nate w manay ku tifaqa maql pkhatye. Ew tifaqa ku orea netewey demokratk li bakur hewceh p hey hj di aroveya ku tte xwastin da nne divt ber bi avakirina tifaqa maql li bakur gavn hewce bne avtin. Ger di v war da hewil hingav hene lgerneke hvdar j heye, belm axir divt hemleya pknana tifaqa maql bte domandin. Yk bi yk li pareyn Kurdistan komple Kurdistan da, km zde panoramaya poltk rxistin ya di war organzebn da ev e. Bi kurt belav ji hev dryek heye eve j ji kmasy wdatir, wek qusreke micid li ber avan e. Ji bil belavya parey, herweha di navbeyna pareyn Kurdistan da j ev qusr dom dike hetta krtir j. Bi u away di nav organzasyonn poltk yn pareyn Kurdistan da tkilyeke ku xelk Kurd p a bexetwar be nate dtin. Di navbeyna wan da rekabeteke modern demokratk j nne, belm rekabeta ku hevdu ji meydana poltk teswye bikin heye!. Kes mevcdyeta y d anj ya d qebl nake, anj tehemmul nan nade. Li berahka hevdu asteng derxistin, taqoz danan bi hevdu ra er dka kirin adeta wek metodek rekabet tte bi kar nan. Ev negatvya hey j, biv nev tesreke xirabker dike di danana tkil anj diyalog da tehrbateke kr pktne. Heke bi avek objektv li rewa poltk bete nrn d gelek ron zelal bte dtin ku di navbeyna yk bi yk organzasyonn Kurd da, di navbeyna pareyn Kurdistan da, di navbeyna organzasyonn pareyn cuda da tkilyeke ku bhna layiqen netewey j bt nne mixabin. Di tabloya tte dtin da u rengn dyalog nane dtin. Eve bi ser xwe negatvyek e dsa ve paradoksa organzasyonn poltk ya di war programatk pratk da nan dide.

Hebna KNKy

Di nav hinde ertn dijwar hetta negatv da, di nav v berbelav nebna tkil diyalog da, wek organzasyoneke heterojen sihwaney, hebna KNKy dsa ve ansek e. Ji programa KNKy kiv dibe ku ew wek organzasyoneke sihwaney ji hewcehya netewey peyda bye. Esasen, bi kjan reng model be ferq nake, rxistin di prosesa bizavn netewey da ji bo armanca bi dest xistina bi git maf azadyan ya bi rola organzatv admnstratv ve aletn giring pdiv ne. Hind reng ryn organzasyonan e, w j ert hewceh kiv dikin. Carna ert hewce dikin ku organzasyonn poltk bi program endamgiry ve relatven homojen in. L carna j rew ert, organzasyonn dsa ve relatven heterojen derdxine meydan. Vca rxistinn wek KNKy hem heterojen hem j sihwaney, li gorey naverok karektera oren netewey demokratk bi piran modeln deal in hewcehyeke jyan bi van tarz rxistinan dibe. Xuya ye ku KNK ji ber van hewcehyan bi nyeteke rast paqij pkhatye. Ev tarz rxistin di oren hevdem yn orea Kurdistan da hatine dtin, lewma ji bo bizava netewey ya xelk Kurdistan j ne xerb e li karektera orea Kurdistan tt. Belm, divt akera bte gotin ku KNK ji ser were bi kmasyeke navxwey dest bi kar b mixabin ku ew kmas hj j dom dike ji hal ranebye. i ye ew kmas? Di normaly da KNK wek organzasyoneke sihwaney, pareyek be an ji hem pareyan bin, divt hem anj hejmareke maql ya rxistin kesn welatperwer neteweperwer di bin per baskn xwe da kom serhev bike. Eve her di ser da j pknehat. Pengya damezrandina KNKy PKKy kir ji ber v yk j her di ser da KNK ji PKK tardsiyona w i sosyopoltk bin, i sosyokulturel bin i j sosyoekonomk bin ji rxistinn nzk xeta PKKy pkhat. Eve ne qusrek e helbet. iku heke bi cografya nifus ve parey Kurdistan y bakur li ber avan bte wergirtin, ku PKK rxistina her mezin organze ya li bakur e, rol pozisyona PKKy kiv dibe. Di danana rxistineke heterojen ya netewey da, di rxistineke sihwaney da, peng hebna rxistina her mezin bi ser xwe avantajeke gelek giring e. L ji ber ku dizayna nexey poltk li Kurdistan tabloyeke belav dr hev nan dide beramber PKKy j negatvyeke b mana fade dike, KNK tin bi hebna PKK alyansa PKKy ve teng dimne. Ji parey rojhilat, ji parey bar ji parey bararojava, organzasyonn ku ji xeta PKK tradisyona w dr cih nagirin. Eve realteyek e ku ew organzasyon xwe ji KNKy dr digirin. Belm ya rast hemyan j u argumentn trker nnin ku boi di nav KNKy da cih nagirin. Ew hem pkve j nikarin ne xwe, ne u alyan, nej piranya xelk qani bikin ku ew boi ne di nav KNKy da ne!. Heke tte hizirn ku KNK di bin domnantya PKK alyansa w da ye, hing bi normal herweha poltken divt ew j bn di nav refn netewey da cih xwe bigirin zemn rxistina netewey zengntir heterojentir bikin herweha relatven j be pirdengy hakim bikin. Divt objektven bte gotin ku PKK dixwaze pratken j hewilan dide ku zemn KNKy firehtir be hz kesn welatperwer neteweperwer bne nav KNKy. L rxistinn d by argumentn maql trker xwe nezk KNKy nakin bi v reftara xwe ya pratk ve j di nav paradoksa xwe da patnaj dikin ku ev reftara wan xizmeta berjewendyn netewey j nake. ik tda nne ku di danana tkil diyalog da, di pknana zemnn hevray engir da qusr kmasyn PKKy j hene, hebne hj j tne dtin. Helbete PKKy j xwe ji negatvya qudretteleby xilas nekirye di pratka xwe da v hzperesya xwe didomne j. Eve ryek madalyon ye rastyek e bik negatv e. Belm divt li ry d y madalyon j bte nrn. Di ry d y madalyon da j poztvya PKKy heye digel hem km kasyn xwe, zeafn domnantya xwe, dsa ve hem bang gazyn xwe dike, hem j di pratk da hem mkann xwe seferber dike ku hz enerjya netewey di nav refn KNKy da kom be. Divt eve bi objektv bte dtin relatven j be ev reftare bi poztv bte biha kirin qmet bte dayn. Alyans tifaq by tawzan pknan. u rxistin di epern xwe yn bilind da nikarin bne nik hev. Divt hem rxistin kesn welatperwer neteweperwer ji bo berjewendyn netewey armanca rizgarya netewey demokratk xwastekn xwe beramber hev km bikin pratken j beramber hev gavan pave biavjin, anj bi gotina tahl antpatk, tawza bidine hev ku di zemn netewey da bigihin hev. Jyana kolektv by tevaz tawiz pknat. Kolektvte v xwebnya beramber hev mecbr dike. Lewma organzasyonn netewey li ser asas berjewendyn netewey mecbr hev in ji xwe heke digel armancn xwe yn programatk poltk j rast durust bin, divt di xeta tifaqa netewey da bigihin hev ykitya netewey pkbnin. Reftara berevajy v rasty, esasen hem ji aly programatk teork ve, hem j ji aly pratk hebna xwe ya organzatv ve, xwe red inkar kirine. u armanc, plan projeyn kesn rexistin, ji berjewendyn netewey mezintir bihadartir nnin. Organzasyonn sosyopoltk, yn sosyokulturel, yn sosyoekonomk kesayetyn welatperwer neteweperwer, di aroveya heterojen ya netewey ya kolektv da, mecbr in ku bne nik hev hz, iyan enerjya xwe bi hev ra ji bo armanca proz ya orea netewey demokratk moblize bikin. Gotin reftarn dr v rasty, bi gotina her sade sivik ne maql in. Ji ber hind divt rew ertn orea bi git ya netewey demokratk ya xelk Kurd Kurdistan, pozisyona dewletn kolonyalst dagrker bi avek objektv bte dtin, prosesa ku tte jyan bi baldar bte analiz kirin biha kirin gorey v yk pozisyon bte wergirtin, reftara pratk bte kiv kirin. orea netewey demokratk ya xelk Kurd Kurdistan di van ertn hey da, di v prosesa tte jyan da, di v hercmerca tte dtin da, di nav ablkaya hz dewletn kolonyalist dagrker da ye ev hz dewletn kolonyalst dagrker, car yk bi yk, carna j bi hev ra bi koordne dizxwazin bhn li xelk me ik bikin bizava netewey pkve bifetisnin berxwedan serhildana netewey demokratk teswye bikin. Pit ku parey bar azad b di nav Iraqa n da rengek federatf wergirt relatven j be kolonyalzm hate teswye kirin hukmeteke ykgirt netewey hate danan v hebna federal hem di nav Iraqa n da, hem j di meydana poltk ya navnetewey da fermyet wergirt, dewletn d yn kolonyalst dagrker yn wek Iran, Srye Tirkyey, koordnasyona xwe ya ant Kurd xurttir kirin rikaryn xwe zdetir kirin. Di v konsepta n da ser xirabker ant Kurdty patron mutehdya v alyansa bym dsa ve Tirkye dike Iran Sryey j carna wek taeron aktve dike beramber bizava netewey. Ger ran Srye j yk bi yk j be bi ser xwe dij xelk Kurd rikary dikin, belm pit pkhatina dewleta federal ya Kurdistana Bar, rikarya hers dewletan rengek n wergirtye d bi koordne v rikarya xwe didomnin. Lewma ablkaya li dora bizava bi git netewey demokratk ya xelk Kurd Kurdistan di ertn hey da, di konjonktra ro da, di dereceya her bilind da ye. Ji xwe pit ku Amerika tifaqdarn xwe Iraqa n dizayn kirin bi taybet Amerikay projeya xwe ya demokratzekirina rojhilatanavn bi Iraqa n gavek pve bir, agir kete psra Tirkye, ran Sryey. Ji ber ku wek di nimneya Iraqa n da j hate dtin ku dinamka her saxlem stabl ya demokratzasyona rojhilatanavn hza xelk Kurd e. Xwudann projeya demokratzasyon j ba dizanin ku hisaba wan tin bi tifaqa digel Kurdan dikare bie ser. Ev realteya n ya naveya rojhilatanavn biv nev xew xewnn Tirkye, ran Sryey direvne. Projeya demokratzayona rojhilatanavn statkoya heta ro di cografyaya Iraq da hilweand ji w kavil statkoya Iraqa Seddam, Iraqeke n derket di v tabloya n da j pareyek Kurdistan azad b. Vca ser dav veresya li naveya rojhilatanavn. ro parey bar azad b, subeh parey rojhilat pa j yn d. Di ert konjonktra ro da ran li ber trn Amerkay ye eve keysek n nedt y poztv derdxe pya bizava netewey demokratk ya xelk Kurd li parey rojhilat. d statko ji milek ve xirab bye rawestandina v tkn ne mumkun e. ran wek rejim di nveka polgona agir Amerika tifaqdarn w da ye. Pit Iraq xeleka zef nihe Iran e eve j tte w manay ku parey rojhilat y Kurdistan nzktir azady ye. Belm helbet tkona pareyn d j bi xurt dom dike. Bi taybet Tirkye wek xwudan dzaynera enya bym ya ant Kurdty, hem di nav tixbn xwe yn ferm da, hem j li rex dorn xwe yn Kurdcihn, rikaryeke nedt dike teroreke btixb pktne li ser bizava bi git netewey ya xelk Kurd. Tirkye bi v terora navxwey namne, dij rojhilat bar j operasyonn teror pktne. Srye j km ran Tirkyey namne bi bay teroreke ecb dijwar bhna xelk Kurd adeta ik dike. Vca panoramaya Kurdistan km zde ev e gelek akera ev tablo panorama, werarn xr nan nade. rikar ablkakirina dewletn kolonyalst dagrker di dereceya bhnikkirin da ye. Di van ertan da, di v konjonktra ro da, ku di nav xwe da keysn poztv j disitirne, rya maql ew e ku hzn netewey j li ser esas berjewendyn netewey, dest xwe bidin hev, hz, iyan enerjya xwe di potaya netewey da kom serhev bikin di aroveya her fireh da her bi i reng metod be, tifaqa netewey pkbnin. Ji bo tifaqa netewey formn rxistin gelek in divt di yk reng form da ast nete kirin. Rxistin alet in, ne armanc in, lewma j nav form baq nnin, li gorey hewcehya netewey dikarin bne guhorn. Nav formn rxistina ne ayetn dn ne, ne dogma, nej tab ne ku nene guhorn. L bel, di ettn ro da ji bo hem hz kesn netewey, ji bo komkirina hz, iyan enerjya netewey ya kolektv, zemnek hatye pknan wek rxistineke heterojen sihwaney KNK hatye danan eve j destkevtek e. Ev zemn dikare bte xurt kirin bi kar nan. KNK ne ji aly programatk ve, nej ji aly pratk terkba endamety ve ne kamil e, belm hebnek e. Bi km kas, bi qusr zeafn xwe ve rxistinek e ku bi nyet armanca komkirina hzn netewey hatye damezrandin ro fonksyonel e. Di r da ye, di cih da ye herweha gelek maql e ku bte teqwye kirin, bte xurt kirin, bte zengntir kirin. Rast e ku hesty pit y skelet KNKy ji PKK, tradisyona w dostn PKKy pkhatye eve j hebn pkhatineke netewey ye helbet j poztv e. Dsa ve rast e ku ne bes e, tra nake divt terkba KNKy ji aly pirreng pirdengya poltk br raman ve bte zde xurt kirin. Halhazir digel ku hza domnant PKK alyansa w ye herweha kesayetyn serbixwe yn welatperwer neteweperwer j tda ne, belm ev terkbe tra nake, ne bes e eve ji teref PKKy ve j tte qebl kirin. Organzasyonn d yn Kurd Kurdistan, kesn welatperwer neteweperwer divt berjewendyn netewey di ser her tit da bigirin desta ji tengbnya heta ro berdin, gaz banga ku di bin ban KNKy da kombn by bersiv nehlin. KNK bi hebna xwe ve eperek saxlem y bizava netewey demokratk ya xelk Kurd Kurdistan ye. Dij enya bym minafiq ya dewletn kolonyalst dagrker yn wek Tirkye, ran Sryey, enya proz ya hem hz kesn netewey yn Kurdistan disa ve KNK ye divt ev eper netewey bte xurt saxlem kirin. Misyon KNKy pknana tifaqa her fireh ya netewey ye. KNK bi bang gazya pknan tifaqa netewey ji dil e di nav u hisabn bik yn poltk rxistin da nne. KNK li mutereka asgar ya netewey digere. Di ertn hey da, di konjonktra ro da ev mutereka asgar, dij kolonyalzm dagry enya wan dewletn dijmin, pknana tifaqa her fireh ya netewey ye. KNK di gava lezn da j qet nebe li tkil diyaloga netewey digere dixwaze di gava pn da dsa ve qet nebe koordnasyoneke netewey pkbt ku eve j d bibe gaveke saxlem ji bo avakirina hevgirtineke pahn berntir ya netewey. KNK ne qadir mutleq e, ne dogma, nej tab ye herweha ne mekanzmayeke mekank statk e ku guhorn anj nvebn l nete kirin. KNK di nav prosesa firehbna tifaqa netewey da dikare her reng formek n werbigire. Ya rast giring ew e ku terkb bte firehtir zengntir kirin. Gavn d dikarin di nav sstem demokratk y navxwey da areser bibin KNK ji bo v yk vekir ye. Tte hv kirin ku ev daxwaz xwez hvya KNKy a nete mana tercume kirin. KNKy per baskn xwe, der pencereyn xwe ji bo hem elementn netewey heta dawy vekirine. Kombna git ya 6. ya KNKy, [13 14 Gulan 2006, Bruksel], eve bo xwe kirye parola ji ber v yk j hem ji aly programatk ve, hem j ji aly mekanzma sstem ve reformasyoneke pdiv pve pknaye. Bi hvya ku br bawer nrn reftara ku bo xwe tifaqa netewey kirye armanc, serbikeve.

ROJAN HAZIM

Gulan 2006

 **

Axivtina di kombna git ya KNKy da

 

Gel bedaran,

Kombna git ya KNKy di 13-14 Gulan 2006 da li Bruksel pktt.

Ev kombna git ya KNKy di demek gelek nazik awarte da pktt. Binasn v yk gelek in, l em d tin li ser du xaln sereke rawestin. i ne ew xal?

1. Di mideh saln dr dirj da, heke em dij xelk Kurd, hevkarya Sryey ya leker ya di saln 60 da bi dewleta Iraq ra nehejmrin, iku ew di ert, konsept konteksteke cuda da pkhatib, ev operasyona bihara 2006 ya Iran Tirkyey ya dij xelk me, nimneyeke xweser e ewil e di droka nzk ya bizava netewey ya ant kolonyalst da. Li ran berxwedan serhildaneke organze tte dan ji teref xelk me ve di nav cografyaya ran da ykem opozisyon e beramber dewleta ran ku hem ji aly rxistin poltk ve, hem j ji aly leker ve bi micidah organze ye. Li Tirkyey j ji xwe eve ser dehan salan e ku tkoneke gelek organze ji aly poltk leker ve tte domandin ku bhna dewleta Tirk gelek micid tte ik kirin. Di navbeyna opozisyona Kurd ya dij ran opozisyona Kurd ya dij dewleta Tirk, di nav ertn xwe da bi km kas j be, km zde tkilyek heye eve avantajek dide bizava netewey ya dij herdu dewletn dagrker kabilyeta manewray ya operatv ya hzn Kurd fireh mezin dike. Li aly d ev tkilya heta dereceyek xwezay normal ya herdu pern Kurdistan, digel xwe carna bi veart carna j bi akeray rikarya bi koordna hevray ya dewletn dagrker j tne. Nimneyn bi v reng gelek in helbete, l ro ev tkil, hevray koordnasyona dewletn dagrker rengek n wergirtye. Herend Srye drekt di nav er cephey da nebe j, belm aktven di nav v alyansa dij Kurd da ye di navbeyna Tirkye, ran Sryey da koordnasyoneke ant Kurd ji saln ber hj xurttir dom dike. Pit ku parey Kurdistan y Iraq rizgar azad b kolonyalizma dewleta Iraq ji teref bizava netewey ve hate teswye kirin, ew koordnasyona di dereceya hevdtinan da ya di navbeyna hers dewletn may da, di ertn evro da aktuel aktve b. Di v ekuasyon da ran Tirkyey xwe gavek dane p nihe bi hev ra bi koordnasyoneke derece bilind cephey er vekirine dij bizava netewey ya li rojhilat bakur. Yk armanceke zelal ya v operasyona hevray heye ew j tkbirina opozisyona Kurd ya di nav Tirkye ran herweha gefa li ser dewleta federal ya Kurdistana Bar e. Hewcey dubarekirin nne, belm bi kurt heke em j behs bikin, ro operasyona Amerkay ya digel dewletn heveper yn xwe ya bi armanca demokratzekirina rojhilatanavn gavek pve ye nihe Srye ran j dayne pya xwe. L ji ber ku tehlkeya ran zdetir e, ran li ser rojeva Amerikay ye. Srye v gav kunika dawy ya zirnay ye. ran bi hewildann xwe yn kirina eka nukleer nihe di nveka polgona Amerkay da ye ji xwe haziryn operasyoneke muhtemel leker j tne kirin ji teref Amerkay ve. Hilweandina rejima ran d der pencereyeke d ya bi ronah li ber xelk Kurd veke di dzayna raneke n da d rol berpirsiyarya Kurda hebe. Ji ber hind ro hisabeke micid li ser hza Kurd tte kirin li nav ran. ran j v ba texmn dike, lewma dixwaze bi van hemleyn leker kart Kurd betal bike di v ekuasyona erek muhtemel y digel Amerkay da. iku ran dizane ku opozisyona xurt organze Kurd in nimneya Iraq j li ber avan e km zde i bi ser rejima Seddam hat d bi ser wan j bt. Tirkye j gelek ba dizane ku bi hilweandina ran d pareyek d y Kurdistan rizgar azad bibe Kurd di du baskan da dibine xwudan du dare anj dewletn federal anj konfederal belk j ertn ykkirina herdu pareyan j bte meydan rojev. Guhorneke bi v reng xewa Tirkyey direvne lewma j ba dizane ku ev serbinbna statkoya navey d ser wan micid bine. Vca ser s dewletn statkopers kolonyalst, ran, Tirkye Srye di belayeke mezin da ye bi Kurda ra. V gav xeleka zef ran e Kurda ansek mezin ge heye ku di muhtemel operasyoneke dij rejima ran da guhorna rejima Ayetullahan, hem d di dizayna raneke n da xwudan desthilat hz bin, hem j li ser axa xwe her bi in reng kjan model be d xwe wek dewleteke n organze bikin. Ev der pencereyn rizgar azady ku li ber Kurda vedibin, dibine binas rikarya hevray bi koordne ya ran Tirkyey. L bel, bi taybet ev prosesa demokratzekirina rojhilatanavn awa ji xeleka heri zef anku ji raq ve dest p kir rejima Seddam hate hilweandin, nihe dor hatye xeleka d ya zef ku ew j ran e. ran hem bi rejima xwe, hem j bi israra kirina eka nukleer ve d bi timam ketye nav dev meqesa Amerka dewletn rojavay. Amerke v gav di aroveya UN dplomasy da fiar dibe ser ran ku ji kirina eka nukleer bide lvekirin. Belm opsyona operasyona leker j gelek aktv li ber dest digire. Halhazir rewa ran ev e hewildann ran yn bi gef gur rikar, xwe ji krz xilaskirine, l bfayde ye. Tirkye j bi agir dileyize car bi tin, car j digel ran ji rikary pve li u ryn areserya digel Kurda nagere. Akera ye ku ev rika bym ya Tirkyey bo wan j xr nane. Du maran di nav embera neheqya li ser Kurda da xwe dayne hev ri Kurda dikin. Eve di hemleya ewil da d ser ran bibe

2. Li navey rew panorama ev e, agir er tte gur kirin, embera li dora Kurda tte teng kirin, belm di nav v embera sojer da Kurd j digel hem berxwedan tkona xurt j, di tkilyn nav xwe da leng lawaz in. Avabna Kurdistana Bar herend qonaxn ba serkevt dabin pa xwe j, belm ew j bi ber pln provakasyon rin Tirkye ran dikeve. Tirkye ran helbete Srye j, ji xwe ji avabna bar pitkul in hind hn bjin neraz ne di her keys da ldigerin ku navey aloz bikin, prosesa avakirin, avadankirin stablizekirina Kurdistana Bar sabote bikin. L ba dizanin ku d veger nne di konjonktra evo da Kurdistana Bar nikare bte hilweandin, ku evro d ew zeafa navxwey ya dusery j hatye berteref kirin hukmeta ykgirt j hatye danan eve j tte manaya ku zemn Kurdistana Bar gaveke d saxlemtir bye. Ji ber hind ldigerin ku tesra poztv ya Kurdistana Bar ji pareyn di nav xwe da dr bikin. Belm ev tirsa wan derman ecela wan nne parey Kurdistan y di bin dest ran da j li ber der rizgarbn azadbnye.

Di nav van phatinan da, bi git bizava netewey ya Kurdistan, di nav xwe da b koordne ye. Di aroveya mezin ya Kurdistan da, koordnasyona netewey di navbeyna hzn netewey da km e hetta di dereceya nney da ye. Bi taybet di navbeyna hzn xwudan desthilat yn Kurdistana Bar pareyn d da hind hn bjin tkil danstandin km e, lawaz e. Ev rewa negatv ya hz dnamkn netewey li Kurdistan hem drekt, hem j ndrekt keysek mezin dide manewrayn dewletn dagrker. Reweke gelek paradoksal di meydan ye; dewletn kolonyalst di navbeyna xwe da hem di war poltk dplomatk da, hem j di war leker da bi koordnasyoneke bilind xurt dij xelk Kurd pozisyon werdigirin, belm hzn netewey yn xelk Kurd hz iyana xwe bi koordnasyoneke rkpk beramber dijminn xwe pknanin. Berjewendya xelk Kurd di hevray koordnasyoneke netewey da ye eve hem ro bi lezn hewce ye, hem j her dem. L bel, bi taybet di roja ro da, ji ber ku dijminan hzn xwe di dereceya her bilind da alarme kirine, bi hem hza xwe ya leker er dikin beramber xelk me v yk j bi hevray bi koordne dikin, divt Kurd j hza xwe ya netewey di xeta netewey da li ser berjewendyn hevpik yn netewey di aroveyeke netewey da bigihnin hev di bin banek netewey da kom ser hev bikin. Eve pdivyeke zerr ye, lezn e divt nete padan. Kes li ykkirina part rxistina nagere. Bila her reng organzasyonn Kurd hebin di navbeyna wan da bila rekabeteke modern demokratk j hebe eve proseseke demokratk e j. Belm ev rastye ne mani kombna di bin banek sihwaney da ye. Kes hzn Kurd dikarin di muterekn asgar da bigihin hev di navbeyna xwe da koordnasyoneke organze pkbnin hza xwe ji bo berjewendyn netewey bi hev ra moblize bikin. Dij dijmin irk, hzn Kurd j divt bi irkah hereket bikin. Li ber v rasty, kombna di bin ban KNKy da giring e gaveke hewce ye. Ji teksta axivtina serok KNKy El Yigit kiv dibe ku terkba KNKy ya nihe, tin ji PKK tradisyona w dostn PKKy pktt. Anku hesty pit y skelet KNKy PKK ye esasen eve ne a anj kmasyek e, tam berevaj v yk PKK bi hza xwe ya mezin ve KNKy xurt dike eve bi ser xwe poztv e. Mexseda min ji v destnankirin ew e ku, ev terkb tra nake divt bik mezin elementn d yn netewey j di bin ban KNKy da bne kom kirin KNK terkben bte zengntir kirin

Li v der kar ku divt bte kirin ew e ku KNK d awa bi i reng bte organze kirin ku hza hevpik ya netewey sewq dare bike. Rola KNKy d i be, anj divt i be, divt bte zelal kirin.

Bi bawerya min, di ertn ro da KNK msyon roleke koordnasyona netewey bne cih d rasttir di cih datir be. Divt em hem j rasyonel bifikirin hereket bikin. Di her parey da rxistin hene ew karbar xwe y poltk rxistin dikin tkona xwe ew bi xwe di nav ertn xweser yn xwe da kumanda dikin di r dibin. Hilgirtina rola wan ya xweser ne realst e. KNK dikare di navbeyna hem hzn netewey da rol fonksyona koordnasyon, tkil dyaloga netewey bne cih. Li mil d KNK dikare di meydana netewey navnetewey da, di cih kanaln ku hz bi ser xwe ji heq dernakevin km dimnin da, wan valahyan tij bike bibe pal pit ji bo hzn netewey. Di ertn ro da, di konjonktra ro ya navn dervey ya Kurdistan da, di ert konjonktra navey navnetewey da, roleke ji v mezintir girantir hilgirtin d ne gelek realst be. KNK wek organzasyoneke sihwaney ji bo koordnasyon, tkil dyaloga hem hzn netewey gelo dikare awa bi i reng xwe organze bike, ew dikare bte riberiz kirin encameke poztv dikare bte derxistin. Dsa ve bi bawerya min KNK hind ku desentralst organze be, hind ku kolektv karbar xwe bike d hind serkevt be. KNK bi program, destr aroveyeke rasyonel maql bedarkirina kes hzn netewey, anku di bin ban xwe da komkirina hem, anj qet nebe piranya bi kalte ya element dnamkn netewey d bikare rol berpirsiyaryeke xurt bi prestj bi cih bne. Temsleke demokratk, temsleke bi berpirsiyarya hevpik ya netewey herweha bi metod temslkarya peryodk, KNK d b, anj qet nebe mnmm, jan tir kar xwe bidomne di nav xwe da erx mekanzmayeke demokratk fonksyonel herweha berdr berwer ava bike.

Em hv daxwaz dikin ku KNK li ser v esas reorganze be bikare bibe zemn hzn netewey banek hevpik y netewey msyon rola xwe ya netewey bne cih.

Bi van br hiziran silav rz bo we hemyan spas.

ROJAN HAZIM

13 14 Gulan 2006, Bruksel

**

Daxyanya encama kombna git ya KNKy

13 14 Gulan 2006, Bruksel

Kombna git ya 6. ya KNKy li rojn 13-14 Gulana 2006, di demek gelek nazik awarte da pkhat. Kombna git ev prosesa ku tte jyan li ser du xaln sereke analz kir gihite encam biryarn gelek giring.

I. Rewa chan rojhilatanavn

Kombna git ya KNKy li ser rewa chan rawesta gihite w bawery ku di roja ro da konfilkta sereke di navbeyna hzn demokrasy ant demokratk da ye. Ji chana rojavay heta rojhilat, ji chana bakur heta bar di navbeyna hzn demokrasxwaz ant demokratk da tekoneke xurt dijwar tte dtin. Di v arovey da poltka Amerkaya Ykgirt bi git chana rojavay ya spesfken li rojhilatanavn, ku Kurdistan di nveka v cografyay da cih digire, hate rawestan gihite w bawery ku projeya Amerkay ya ji bo demokratzekirina rojhilatanavn tekabul armancn mnmal yn tekona azadya gel Kurd dike herwisa bawer dike ku ev projeye by tifaqeke xurt ya digel bizava netewey ya gel Kurd nikare bigihe armanca xwe bal ka ser w yk ku ev demokratzekirin bizava netewey ya gel Kurd divt bi paralel bte domandin. Destkevta Kurdistana Bar, wek dewleteke federal, di v kontekst da hate biha kirin. Kongrey destnan kir ku heke hzn demokraswxaz yn navey chan, xebat hewildann xwe di nav koordnasyoneke digel tekona pareyn Kurdistan da organze bikin paralel bizava demokrasxwaz ya xelk Kurd bi p bxin, hing d bigihin armanca xwe.

II. Rewa Kurdistan

Li Kurdistan ro li parey bar sstem kolonyalzm hatye teswye kirin di nav Iraqa federal ya n da dewleteke federal hatye damezrandin. Li Kurdistana Rojhilat tekona xelk me ya dij rejima ran gihitye qonaxeke n pkevt. Herweha li Kurdistana Bakur ji tkoneke gelek xurt ji hem alyan ve tte dan beramber rejima Tirkyey. Bi taybet di Newroza sal da gel me bi milyonan xwe nanda dawxazn xwe yn netewey radeya xwe bi deng milyonan bilind kir. Li Suryey j herwisa xelke Kurd di nav tkoneke bi biryar da ye. Pit ku raqa n hate ava kirin di nav v dzayna n da Kurdistana Bar azad b, Tirkye, ran Sryey tifaqa xwe ya ant Kurd ji demn ber zdetir aktve kirin di maksmm derecey da pozisyoneke rikar wergirtin. Li gorey v rewa n konsepta xwe ya statkoperes hilkane dereceya operasyonn leker yn hevray. Xelk Kurd bi taybet li bakur rojhilat beramber v erikarya ran Tirkyey berxwedaneke bilind nanda eve didome. Rejima Tirkyey bi barbaryeke nedt ri serhildana Amed bajrn d kir di nav da zarok ji dehan zdetir kes kutin. Bi ekn kmyay gerllayn Kurd eht kirin. Li ran j xelk me berxwedana xwe bilind kir lewma rejima ran j bi hem hza xwe ya leker ri binkeyn opozisyona Kurd kir. ran Tirkye bi van rikaryn di nav xwe da neman v car bi koordnasyoneke leker rin xwe xurttir kirin. ran Tirkyey bi v ria koordne xwastin hem bizava netewey teswye bikin, hem j destkevta Kurdistana Bar hilgirin bin tehdtn xwe bizava bi git ya netewey ablka tengav bikin. Kombna git ya KNKy ev rewa n rikarya bi koordne ya dewletn dagrker bi xurt ermizar kir beramber v konsepta n ya rikarya bi koordne ya dewletn dagirker, zerreta tifaqa navxwey destnan kir ji bo v yk j biryara tesskirina tifaqa netewey wergirt.

Kombna git ya KNKy herweha biryar wergirt, ku di demek nzk da bingeh Konferansa netewey j amade bike.

Kombna git ya KNKy dubilmoralya Ykitya Ewrpay [YE] j ya beramber rikarya Tirkyey ya li ser gel Kurd, -ku Tirkye namzeta YEy ye-, bi br xist hvya xwe dubare kir ku YEy li bihayn xwe yn demokratk xwudan derkeve.

Ji aly d ve kombna git ya KNKy gelek bi spesfk li ser poltka mhakar ya dewleta Trkyey ya li ser rber KKK Abdulah calan rawesta biryar da ku bala br rehya git ya navxwey ya chan bike ser v konsepta dewleta Tirkyey.

Kombna git ya KNKy bi bedarya hem endamn xwe ve pkhat rvebiryeke n hilbijart. Li destr programa xwe reformn giring pkna li gorey v nbn organn xwe yn d j hilbijartin programa xwe ya dem n bi gelek biryarn trker objektv ve xurttir kir.

Kombna git ya KNKy herwisa bihayek mezin da xwudanderketina semboln netewey bi bawerya hvyn xelk Kurdistan slogana ykitya netewey bilind kir.

Kombna git, bi v br bawery bi serkevt bi daw hat.

 KNK

 ser