pave

   Kurdesk

 

ROJAN HAZIM

 

Heke mirov bje ku Kurd gorkol xwe ye, zde giran nabe!. Ji bask poltk bigirin heta ryn d yn jyan, nehezyeke kr heye di nav ruha Kurd da beramber hev. Ger di nav hem civatn pavemay da km zde xwepers heye, belm di nav civata Kurd da eve di dereceya ekstrem da ye. Ji xwe gotina Kurdewar j ji ber v yk bi giran manayeke negatv wergirtye. Hal ew e ku Kurdewar j dikare xasyeteke poztv ya mirov Kurd be. Her xelk an netewey, hindek taybet karakterstkn xwe yn xweser yn poztv hene eve syanet didin wan xelk neteweyan. ik tda nne ku xelk Kurd j karakterstkn poztv hene ku her mirov Kurd xwe p serbilind his bike. Heke ji bo bi timam xelk Kurd taybetyeke poztv bte gotin, di ser da beramber zor dijwarya jyan rikek heye ev rike hza muqawemet [berxwedan] dide mirov Kurd. Ji xwe parastina bi git jyana Kurdewary ji v kana poztv xwe tr kirye. V karakterstka poztv xizmeta parastina folklor, huner edebyata devk helbete ziman Kurd kirye. Jyana qedm ya er babekn ya Kurd ji v al ve xizmeteke mezin ya poztv kirye bye bingehek saxlem y Kurdewary.

L li aly d v jyana komik ya bik digel xwe rikeberyeke negatv xedar j naye adeta di xwna mirov Kurd da bi cih kirye. V xasyeta negatv di nav civata Kurd da reyek pknaye v rey hebna xwe di nav dem salan da, paralel pvena civat j bi rengn n domandye. Eve bye binas polarzasyon di nav civat da. Zdebna polaran statkoyn xweser afirandine. Polarzebna demn jyana tradisyonel, di demn relatven pkevt da j bi reng formn n dom kirye. Ev polarzebna dem n di bin kiras deolojk poltk da hatye tewq kirin xurt kirin. Polarzebna negatv ya ber j, ya ro j rikeberya negatv tr kirye, her jnde hlaye di giyan mirov Kurd da bye xy karakter. Di pkhatina v kemya [handkapa] kronk da helbet faktorn navn derve hem ryn jyan hene, l axir di v proses da wek xelk, wek netewe, Kurd, pkve t hizaran derd belayan dibin ji ber v qusra berdewam, nikarin areyn maynde bibnin anj peyda bikin.

Heke ev abstraksyone piek bte konkret kirin, hema di nav baskn relatven jnde heta dereceyek j pengya civat dikin da, eve d bte dtin. Hem di pengya bi git poltk, hem j di pengya bi git ronakbr da ew reya ku xwna rikeberya negatv diherikne tte dtin. Ev reye bi elementn negatv ve tij ye lewma j bi v karakterstka xwe r nade zemn kolektv. Ev reya belavker ya bi vrus, di war aktvteyn br raman da herweha di war organzebna poltk da j ezmerkezy [egosentralzm] tr tewq dike. Keng di nav civat da, ji bo karbarn sosyokulturel, sosyopoltk ziman zanyary, hewildaneke pknana zemnek fireh y kolektv bte kirin, hema ykser ev reya bym ge dibe, aktve dibe r kanalan zevt dike nahle ku platformeke muterekn asgar ku fayde qazanca piranya maql ya civat tda heye, pkbt. Li chana ronakbr binrin, li chana poltk binrin, hetta di saheyn huner da j ev reya polarzer ge aktv e. Hal ew e ku hem bi git ji bo xelk neteweyan, hem ji bo n, navn, kategor grbn civat, avakirina zemnn bi muterekn asgar ve tij, digel xwe fayde qazancn kolektv tne. Di v war da li seranser Kurdistan meydann dasporay, hem bi git civata Kurd, hem bi git pengya poltk hem j bi git hza ronakbrya Kurd, di nav paradokseke kr bbin da ye. Yn ku ji bo armancn kolektv tkon didin, divt di r, kanal zemnn kolektv da bi r bikevin. Ji milek ve ji armancn kolektv behskirin li mil d j tehrbkirina zemnn kolektv, dijberyeke kr e esasen astenga her mezin j ev e di rya tkon da.

Belm mixabin ku ev tarz negatv y Kurd, bi israr tte domandin eve j pknana platformn li ser berjewendyn asgar yn netewey, dnemt dike. na komkery, reftar tarz belavkery, gelek serxweane adeta bi zanah tte domnant kirin bi kar nan. Eve j biv nev rya tkil dyalog sabote dike. Heta ku Kurd, di her war da, di hem r xelekn jyan da, dev ji v Kurdesky bernedin, nikarin zemn hevrayy vegirin di tkil danstandinan da normalzasyon pkbnin platformn kolektv yn di xizmeta berjewendyn netewey da ava bikin. Belavker, adeta bye tarz Kurd, anj bi gotineke ronk, ev xy karakter Kurdesk, u ans pkve karkirin nahle. Tarz Kurdesk, hem ry li ber polarzasyon fireh dike, hem j der pencereyan li ber atomzasyona civat j vedike ku herkes bi ser xwe bibe merkezek bi aly xwe ve veke. Panjehra belavkery, komker ye. Xeleka bi hev ra karkirin xebatkirin, peydakirina muterekya asgar ye divt ev xeleke bte girtin nete berdan. Pxistina bizava bi git netewey, berterefkirin anj qet nebe mnmalzekirina gef tehlkeyn li ser bizava bi git netewey xelk Kurd, bi komkery dibe. Xurtkirina eper netewey, di rzn netewey da cih girtin, bi reftara poztv ya komkerya li ser berjewendyn netewey ya di hem waran da, pktt. Serkevtina doza Kurd Kurdistan bi ithay bi v ve girday ye.

ROJAN HAZIM

02 ir [Oktober] 2006

ser