pave

Pirsn Yeni zgr Politikay

[Rojnamevan: Tahir Elmas]

 

Intervya

bi ROJAN HAZIM ra 

Ziman bi perwerdey rizgar dibe

Ziman Kurd bi taybet li bakur di nav tixbn ferm yn Tirkiyey da di xeter da ye, l bi bilindbna tkona azadiy ve, ew vraja tirsbar hatye zivirn, ji ber hind j ne li ber mirin ye. Ji embera mirin xilas bye.

Pirs:
1- KNK Roja Ziman Kurd awa ji bo i lan kir?
2- Li gor we ziman i ye, rola ziman di civak de i ye?
3- L gor we ziman kurd di bin xeterey de ye? Hn dikarin rewa ziman kurd ya ro awa rave bikin?
4- Di demn daw de ligel asmlasyon oto asmlasyon j t niqakirin. Der bar mijar de dtinn we i ne?
5- Ziman kurd dikare awa b rizgar kirin? Proje xebatn KNK i ne, i difikire?
6 - Derbar Konferansa Ziman Kurd de ji kerema xwe tu dikar agahiy bidey?

TAHR ELMAS, YP

Bersiv: ROJAN HAZIM, Serok Komisyona Ziman Perwerdey ya KNKy

1.       KNKy di 13-14 Gulana 2006 da kongreya xwe ya ji n ve avakirin [reorganzasyon] pkna. Di roja duy ya kongrey da, anku di 14 Gulan da li ser ziman perwerdeya Kurd biryarn giring hatin standin. Avakirina Komisyona Ziman Perwerdey j yk ji wan biryaran b. Komisyon programeke xebata li ser ziman perwerdey amade kir. Li gorey v program kampanyaya li ziman xwudanderketin hate plan kirin. Dij asmlasyona dewleta Tirk xemsarya xelk Kurd bi xwe ya di derheq bi kar nenana ziman da, anku dij otoasmlasyon xebateke xurt hate organze kirin. Daku ura netewey ya xwudanderketina ziman bte bilind kirin ziman bte parastin, hewceh bi eperek saxlem y bizava ziman heb. KNKy biryar da ku 14 Gulan bike roja Cejna Ziman Kurd hersal ev edete bte domandin ku br hizira li ziman xwudanderketin bte saxlem kirin. Cara pn j di 14 Gulana 2007 da bi resepsyonek li merkeza KNKy, li seranser Kurdistan li dasporay j bi boahya xelk 14 Gulan, Cejna Ziman Kurd hate proz kirin. Di ser da KCKy bi hem sstem mekanzmayn xwe ve pitevanya v biryara KNKy kir li bizava ziman xwudan derket. Di roja cejn da serok Konseya Rvebir ya KCKy, Murat Karayilan bi vdeoe programek, digel berpirsiyarn komisyona ziman perwerdey ya KNKy, Insttuya Kurd ya Bruksel, Ykitya Mamostayan, Civata Islam ya Kurdistan Yk-Kom bedar programa zind ya ROJ TVy b. Karayilan wisa got di mesaja xwe da: Biryara 14 Gulan, bi roja ziman Kurd be, em j biryareke di cih da dibnin. Bila rojeke ziman Kurd j hebe. Ziman Kurd belk di drok da, ziman her zde kevn di heman dem da ziman her zde di bin zext da mayye. Ji bo w j zimanek wiloy qedm proz, rojeke xwe hebe di cih da ye. Ji ber w yk em biryara we ya ji bo 14 Gulan bi roja ziman Kurdi be, em pitbazya w dikin [KNK Bulten, hj. 3, r. 13.Trmeh 2007]. [[Tam j li v xal, dixwazim bjim ku ev mesaja Karayilan, ya prozya ewil ya Cejna Ziman Kurd b. Di ser meha Gulana sal da dewleta Tirk ji bil rin heway, er pskolojk j dike daku xelk Kurd demoralze bike, dengbehsn nerast yn kutina Karayilan belav dike. Ji ber protestoya v ria dewleta Tirk propagandaya er pskolojk, bi manaya pitevanya bizava netewey, Cejna Ziman Kurd ya sal, bila dyar tkona Murat Karayilan be.]]. Li bakur Tirkyey j TZP Kurd Insttuya Kurd ya Stanbol digel gelek komeleyn d yn Kurd cejna ziman bi boahyeke mezin proz kirin. Herweha li bar, li rojhilat bararojava j cejna ziman hate proz kirin. Ev tradisyon dewam dike. sal j Komisyona Ziman Perwerdey ya KNKy nsttuta Kurd li Elmanya bi hev ra, bi konferanseke li ser ziman, li Berln proz dikin. Konferans prozya cejna ziman ya sal bi slogann Parastina ziman Kurd garantya paeroja netewey Kurd e Bo her reng asmlasyona li ser ziman Kurd d bes e! tne kirin. Piranya dewlet neteweyan cejnn ziman xwe hene. Bi van cejnan bizava li ziman xwudanderketin tte xurt kirin. Bi taybet ji bo ziman Kurd, ku adeta li ber a asmlasyon tte hran, cejna ziman hzeke n ya li ziman xwudanderketin ye herweha motvasyoneke ku xelk hem bihay ziman xwe bizane, hem j biparze.

2.       Ziman hem alet tkil di hevdu gihitinye, hem j huvyeta xelk neteweyan e. Herdu fonksyon j by hevdu nabin hevdu timam dikin. Rola ziman bi msyon ziman ve girdayye. Ziman ji bo hem xelk neteweyan, civatan naneya hebn ye. Ziman by xelk netewe, xelk netewe by ziman xwe nabin. Pkve hene. Br hizir bi rya ziman reng ry dide civat. Lewma rola ziman bingehn e di jyana xelk, netewe civatan da.

3.       Ziman Kurd bi taybet li bakur di nav tixbn ferm yn Tirkyey da di xeter da ye, l bi bilindbna tkona azady ve, ew vraja tirsbar hatye zivirn, ji ber hind j ne li ber mirin ye. Ji embera mirin xilas bye. Belm li mil d, di prosesa pvena ziman da astengn mezin j hene. Yk ji wan asmlasyona dewlet ye, yk j otoasmlasyona xelk bi xwe ye. Li Tirkyey, her die nufsa Kurd ya bi ziman xwe, bi Kurd, diaxive km dibe. Eve bi ser xwe xeterek fade dike. Jar lawazbna ziman digel xwe feqr xzanya ziman j tne. Ziman ji aly term gotinan ve km dimne. Gava ziman di nav sstem perwerdey da nehate bi kar nan, biv nev ziman pa dikeve ro ziman Kurd li bakur Tirkyey bi v tehlkey ve rbir ye. Ji aly bi git ziman Kurd ve j, du alfabet pita bizava pvena ziman dikne tesreke gelek negatv li ykitya ziman Kurd dike.

4.       Asmlasyon, ji teref dewletn dagrker kolonyalst ve tte kirin ria kutin ya li ser ziman ye. Otoasmlasyon j ji teref xelk bindest ve mixabin tte kirin xelk bindest ziman netewey serdest bi kar tne, bihay nade ziman xwe di bizava xwudanderketina ziman xwe da xemsary dike. Ev nisaxye bi taybet li bakura Kurdistan Tirkyey heye ku av dike ser a asmlasyona dewleta Tirk ya li ser ziman Kurd. Ji ber hind j, divt hem dij asmlasyon, hem j dij otoasmlasyon, anku asmlasyona xwebixwet reftareke xurt bte nan dan tkoneke organze bte dan.

5.       Heke em bi hevokek bjin, rizgarya nha ya ziman bi rizgarya xelk Kurd Kurdistan ya mezin ve girdayye. L eve proseseke dirj e. Ji ber hind, tkon pkve divt bi ziman Kurd bte dan. Anku ziman Kurd divt bte jyandin. Eve j bi rik bi kar nana ziman dibe. Di jyana rojane da, di her xeleka jyan da divt ziman Kurd bte fonksyonel kirin. Bilindkirina v ura netewey giring e KNK bi van reng xebatan dixwaze di gava pn da v br hizir bide rnitandin. Li aly d, ziman divt di nav sstem perwerdey da bte bi kar nan. Zimanek heke nebe ziman perwerdey, biv nev pa dikeve, iku ji fonksyonelya jyan dr dikeve. Lewma divt giringyeke mezin bte dan ji bo bizava ziman ku bikeve nav sstem perwerdeya ferm li Tirkye, ran Sryey. Yk ji karn sereke bingehn y KNKy j ev e ku netewey Kurd serwext bike, tbigihne ku li ziman xwe xwudan derkeve.

6.       Konferansa Ziman Kurd, di programa Komisyona Ziman Perwerdey ya KNKy ya 2006 da ji xwe heb. Plan komisyon ew b ku di mideh du saln xebata KNKy da ev konferanse bte kirin. Ev konferansa di 14 Gulan, Cejna Ziman Kurd da li Berln tte kirin, li gorey v plan digel Insttuta Kurd li Elmanya bi hev ra hatye organze kirin. Di konferans da zdetir pirs pirsgirkn ziman yn git, rewa zaravayan poltka ziman d bte axivtin. Ji hem pareyn Kurdistan dasporay niviskar, ronakbr akademsyenn Kurd hatine vexwandin. Konferans du roj in, 14-15 Gulan, li avahy Parlementa Eyaleta Berln, li Salona Kultur tte kirin. Problemn ziman Kurd helbet tin bi yk-du konferansa areser nabin, l axir bi git konferans platformn gotbj, axivtin riberizan e. Ev konferanse j xelekeke ji wan rze xebatan. Ev platformn zanyar ji aly dayna perspektvan ve, relatven j be, xizmeta pvebirin areserkirina pirsn ziman dike. Ev konferanse ji aly bedaran ve j tr tij ye em di w bawery da ne ku d encamn bikr, berwer ker ji konferans derkevin.

8 Gulan 2008

Not:

Ev roportaj di YEN ZGR POLTKA, 14 Gulan 2008 KNK Bulten, hj. 6, Tern-Mijdar 2008 da hate weandin

ser