pave

Sibatname

ROJAN HAZIM

 

Deh rojn ewil yn Sibat di nav iley zivistan da ne. Rojn may yn Sibat j di nav ilbee da tne hejmartin. ile, il rojn nveka zivistan ne sarma, sir seqema her tr e. Lewma ev peryod gelek sar, di nav xelk da wek iley zivistan tte bi nav kirin. ile, ji heyva ile anku heyva yk deh rojn ewil yn heyva Sibat pktt. ilbee j tte manaya iley bik ji timam meha Sibat pktt. Sarma befr ger di du heftyn ewil yn heyva Adar da j dom dike ji xwe ji ber hind ye ku xelk ser Adar j diibne sekerata zivistan. Di nav v dem ile ilbee da li Kurdistan, bi taybet li bakur, nvek rojhilat, li cihn bilind befreke giran dibare. Cih heye ku s heta ar mtroyan befir dikeve. Di nav xelk Kurd da, befr bereket sembolze dike. Ev bawerya li ser barna befr ji tecrubeyn jyan palhaye hatye meydan. Barna befr, herend jyan hind hn bjin as near dike, dijwar alozyn btixb derdxe, l dsa ve xelk ji v zor zehmetya befr ne bi gazinde ye. Ji ber ku av deravn Kurdistan, boahya em robaran, bikivna timam nkaty, gil gya, gul kullka, dar dirya bi v hebna befr ve girdayye. Befr kana depoyn ava Kurdistan ye. Befra giran di nav du-s heyvn zivistan da xwezaya Kurdistan bi taybet li det zozann bilind awa wek xlyeke sp ya bk dixemilne. S, ar mtro befir gava ji dawya zivistan pve di nav heyvn ewil yn bihar da dihele, av derav tr tij dibin, em robar bo dibin, mrg men av dibin, xweza bi giyan dikeve. Trav, xwezay jnde dike, bi xr br dike, bereketa xwezay bilind dike. Xelk ku bi andin, bi xwudankirina pez dewaran ve mijl, ji v jndebna xwezay gelek a ye dizane ku ev pirbnya bereketa xwezay ji travy ev travye j ji barna befra giran pktt. Lewma j befr li nik xelk Kurd sembola xr br bereket ye. Befr di nav demek dirj da dihele ax adeta mest dike gelek mneral elementn d yn hewcehya jyana ax derzy ruh can erd dike. Befr adeta oksjena bedena erd Kurdistan ye ku bhn bijnahyeke ter taze paqijyeke tr xweyeke kr fireh dide xwezaya Kurdistan. Ji ber hind ye ku, gava gazinde nerazbn li ser barna befr tte kirin, mirovn j [emir] mezin xwudan tecrube, hiyarya xwe nandidin xr bereketa li xwezay tnin bra gazindekeran. Cografyaya Kurdistan bi piran ve befr digire ev zengnya Kurdistan ya ji aly em robaran ve j ji barna v befra giran peyda dibe. Serkanyn hem em robarn Kurdistan det zozan iyayn bilind in ku li wan deran bi mtroyan befr dikeve. Ji em Firat heta Dicle, ji Ava Z heta Xabur Hzil, bik mezin hem em robarn Kurdistan ji wan serkanyn bilindahyn Kurdistan dizn wek tremarek bi laep dadikevin nav bedena Kurdistan, welat n avadan dikin ber xwe didin deryayn kr bbin. Lewma befr li nik xelk Kurd proz e, meqbl e. Sibat di nav rojn ilbee da dijwarya xwe ya befrn didomne. Befra Sibat bi gelek ve toz e sir seqema w zdetir e. Li bajr her bakur y Kurdistan, li Qers, germa heway di dem ile ilbee da, di bin sifir da heta 40 derecey j dikeve. Li sentrala Kurdistan, bo nimne li Hekarya di bin sifir da di navbeyna 15 heta 20 dereceya da dibe. Li bartir, li devern Barzan Soran germa heway dikeve dora 10 derece bin sifir. Li ser heway Sibat herweha di nav xelk da tirs xofek j heye. Digel ba bagera befra toz ya Sibat, atn har tirsbar j ji gupikn ya betenn bilind yn per baskn zozann Kurdistan tne xwar gelek cara zerar zyann giran yn mal can didin. Sibata ev sale j, li piranya Kurdistan gelek bi befr bor. Befra giran b binas zerar zyanan. L di dawy da dsa ve xr xwe bereketa xwe ji axa Kurdistan km nake heta hefte tebeqe erd Kurdistan av dike.

Sibat ry xwe y sar bi befr hema bjin li hem dern dinyay yn bakur nanda. Bi taybet li Ewrpaya navn ber bi Ewrpaya bakur Sibata evsale dijwar bor. Li nav welatn Iskandnavya, welat ku her km befr dibne Danmark e ku li Danmark j zivistana sal gelek bi sir seqem pir befr derbaz b. Li Danmark qeder sih santma befr ket heta dawya Sibat j befr ji erd raneb. Sarma di nav meha Sibat da heta 10 derece bin sifir daket. L bel, ji ber ku li welatn Ewrpay, bo nimne li Danmark dar bar hind mie ye, erd j rast det e, lewma befr hem li det, hem j li ser eq iqln daran xemleke hind speh dide xwezay ku mirov j tr nabe. Kesn ku ji bilindahyn Kurdistan, ji nav w befra sissp speh ya du s mtro hat, herend bi befra bst sih santm ya Danmark qal nebin j, belm dsa ve nostaljyek e ku mirov xwe p tena, rehet dilxwe bike. Her demsal bi karekterstkn xwe ve xwe speh ye. Zivistan j bi befr delal bedew e. Zivistana b befr bo kesn ji nav welatn befr hat gelek b reng tamsar e. Herend befr jyan hind hn bjin dijwar as bike j, zivistana b befr li ber dil kesn ji welatn befr, ne zivistan e, titek d ye!..

Jyan didome

Di Sibata evsale da bakur, rojhilat sentrala Kurdistan heta pit cih warn bar di bin perdeyeke ss sp ya befr da man. R rbarn gelek cihn Kurdistan asbn ji befr at. Belm digel v dijwarya befr j jyan bi hem alyan ve dom kir. Gelek byer qewimn, phatinn ba neba rdan, pkevtinn balk hatin dtin. Heke ji nav van hinde byer qewimnan hindek bne bjng kirin, vewejartinek di nav wan da bte kirin, tabloyeke tkilav derdikeve meydan.

Bakur

Li Kurdistana Bakur, poltka dewlet hukmet bi git, li ser xeta TCy ya kevin dewam kir. Qet xema dewlet nne ne guh dide tkilyn digel Ykitya Ewrpaye [YE], ne br rehya humanter ya chan, ne fiara bi git ya sivl demokratk ya navn, nej berxwedana biek bek ya bizava netewey ya xelk Kurd. Dar zor di dest da ye ji ya xwe nate xwar Hukmeta Erdoxan, pit biryara destpkirina gotbjn endametya YEy ya li 3 Oktobera 2005, mendfera xwe bi timam kaye rex r guhorn reformn hewce yn v prosesa YEy adeta rakirine ser gardirob Belm ji bo ablkakirina tkil danstandinn diplomatk poltk yn xelk Kurd, hem li nav, hem li derve i hewce be, hem hz taqeta xwe dij bizava xelk Kurd di maksmm derecey da bi kar tne. Hukmeta Erdoxan poltkeke dur dubilmoral ya nedt di r dibe gava ry xwe dizivirne YEy behs demokratzasyon dike, wek ser xwe badide rojhilat dest bi dest ert agir li ser xelk Kurd dibarne. Digel crann wek Srye Iran j hem dek dolab desiseyn re tar bi kar tne ku bizava netewey ya xelk Kurd bhn wernegire. Dij Kurdistana Bar j car dest bermayn qirj yn Beasa Seddam Sunnstan digire, car j dest ist nasyonalstn wek Sadr Cehfer digire. Derd wan stablzekirina rewa Iraq nne. Ew ldigerin ka d awa meydana poltk li Kurdn bar teng bikin Kurd Ereban awa berbidine hevdu. Di timam meha Sibat da kar bizava dewleta TCy bi nav w j hukmeta Erdoxan, ku goya xwe reformst nan dide, xwe li bhnikkirina bizava netewey ya ya xelk Kurd betal kir. Erdoxan ji xwe tam wek ajtator propagandstek Nazyan, wek Gobels, dev xwe vedike bi gotina demokrasy, digire bi azady, l van gotin axivtinn biriqok bi timam ji bo dinyaya xwe ya re tar ya slamst dike perde maske.

Kut Kutdarya Iran

Di nav meha Sibat da byereke xembar j li Kurdistana Rojhilat pkhat. Kurdn bajrk Maky, ku girday Xoy ye nzk tixb Bazd ye, ji bo protestokirina dlkirina serok PKKy Ebdula Ocalan xwenandaneke mezin pknan. Rejima Tehran bi hovtya xwe ya tradisyonel hem hzn xwe yn ekdar, pols, ert pasdar ajotin ser xwenandran ew demonstrasyona atyane, demokratk sivl kirine gola xwn. 11 kes kutin nzk 40 kesan j birnar kirin. Kar ku rejima Tehran kir bi timam qetlam b. Geri rejima Tehran u cara ry xwe mirov nan xelk Kurd nedaye, belm axir di demn serokatya lberal Hatem da, nermahyeke ketrab j dihate dtin. Belm keng ev Mehmd Ehmednejad hate ser kevil serokkomary, rejima Tehran dsa ve ry xwe bada demn Xumeyny gorbigor. Ehmednejad esas timam Iran li xelkn Iran kirye cehnem bhn li hem xelkan ik kirye. Pasdar bes dsa ve bi r ketine mamn aik re j bi p ketine. Di nav timam Iran da, temsl pengya her reng livna demokratk Kurd dikin. Ji ber hind j rejima Tehran beramber Kurda di dereceya her bilind da bhniky nan dide. Kurd bi grbeke bik j dakevin kolana banga azad demokrasy bikin, pasdar kutin dikin. Rejima Tehran ba dizane ku opozisyona her xurt organize li nav tixbn Iran, ya Kurdan e, lewma j ka li ser sty Kurda qet sist nake di her ser xwe rakirinek da sleh bi kar tne xwn dirje. Rejima maman ya re tar di 22 Sibata 1999 da j li bajr Siney ri xwenandrn Kurd kirib 18 kes kutibn. Hem di 22 Sibata 1999, ku pit dlkirina Ocalan heftyek b, hem j di 15 Sibata 2006 da, anku di heftemn salvegera dlkirina Ebdula Ocalan da, dsa ve rejim ri xelk Kurd kir qetlameke n ya layiq droka xwe ya re pkna. Rejima slamist ya Tehran ji maky bigirin heta Kirmanan, di timam Kurdistana Rojhilat da, teroreke btixb didomne, nahle ku Kurd xwe fade bikin. Poltka legal ya bi nav Kurdety ji xwe qedexe ye, l rejim nehle ku Kurd di war demokratk sivl da j xwe fade bikin, derd kuln xwe, areyn xwe bjin. Ji bazara ekonomk heta xwandingeh zanngeha, ji gund heta bajr bajrkan, jyan li xelk Kurd hatye teng kirin. Di nav da ev terora dewlet tra nake, dest xwe digihne derve j tifaqn bym digel Tirkyey j pktne ku bizava netewey ya xelk Kurd dorp bike hilgire bin ablkaya fetisandin. Iran Tirkyey di war poltka bi git ant Kurd da, tifaqeke fireh pknane ji aly leker, pols asayi ve hevkaryeke kr fireh didine hevdu. Ji em Aras ku li bakura Maky ye, heta skueya emzna inoy, meydana bizav, tkon lojstk ya hzn ekdar yn pmerge gerllayn Kurdn bakur rojhilat e. Iran Tirkye bi van tkil tifaqn bym dixwazin adeta sandiw operasyona bikin hem bizava pmergeyn rojhilata Kurdistan, hem j gerllayn bakura Kurdistan mha bikin. Qetlama Maky ya di 15 Sibat da ji teref pasdarn Iran ve pkhat, xeleka v zincra terora dewlet ya Iran ye. Rejima Iran ya re tar ya slamst bi van kiryarn xwe yn hovane ve nikare py li bizava netewey ya xelk Kurd bigire. Droka xelk Kurd li Iran bi berxwedan serhildanan ve tij ye ry xelk Kurd sp ye di prosesa v tkon da. Droka Iran j bi kut kutdarya xelk Kurd xelkn d ve re tar ye rejima slamst ya ro j her w poltka qedm ya dij mirov didomne, l beyhde ye Iran bi v poltk ry xwe retir dike. Dmahka poltkn rejima Iran j d wek dawya rejima Seddam li Iraq be, ku ew j binketin seror ye. Dmahka berxwedan serhildana xelk Kurd j li Iran, d wek aqbeta Kurdn bar be li Iraq, ku ew j serkevtin serfiraz ye.

Kurdistana Bar

Di nav byern girin yn li nav heyva Sibat da pkhat li Kurdistana Bar, lihevhatina serokwezr danana hukmeta ykgirt ya Kurdistan b. Parlementoya Kurdistan di kombna xwe ya 22 Sibat da biryareke ykdeng wergirt li gorey lihevhatina PDK YNKy, ku du partyn mezin yn Kurdistana Bar in xwudan desthilat in, Nrvan Barzan, ku temslkar PDKy serok hukmeta Hewlr ya PDKy ye, wek serokwezr, Omer Fettah j, ku serokwezr desthilata YNKy li Silmany b, wek cihgir serokwezr hukmeta Kurdistan ya ykkirt hatin hilbijartin. Pit ykkirina parlementoy biryara ykkirina herdu hukmetn Silmanye Hewlr yn poztv, ev biryare j dewama w xeleka poltka di xra xelk Kurd da ye gaveke giring berkevt ye. Xuya ye ku danana hukmet bi navkirina wezaret wezran j dimne bo meha Adar Di her hal da phatineke hewce b di meydana poltk ya Kurdistana Bar da. Kurd bi van gav hemleyn ykgirt hem bersiva hewcehyn netewey yn xelk Kurd didin, hem j li beramber i i, i Sunn be hem Ereban pozisyona xwe xurttir saxlemtir dikin. Tte hv kirin ku Kurd di v dem bornde da,bik mezin hem hzn netewey di bin banek koalisyona netewey da bigihnin hev dest hem elementn netewey bikin bin ber, daku wezfe hewcedaryn netewey bi xurt bne bi cih nan.

Agir kevnepersy

Di heyva Sibat da, ji bil byer qewimnn Kurdistan, di meydana fireh ya chan da byereke gelek giring j di navbeyna kevnepersya slam Danmark da rda. Li Danmark, 30 lona 2005 rojnameya bi traja xwe ve ya her mezin bi xeta xwe ve konservatv, Jyllands Posten 12 karkatrn pxember slam Mehemed belav kirin. Di wan karkatran da Mehemed bi gelek nrn rengn cuda hatib teswr kirin. Di ser da organzasyonn slamst yn li Danmark, ku bi zdeh ve di bin dest Ereb Pakistanyan da ne, nerazbna xwe nandan demonstrasyoneke mezin di 14 Oktobera 2005 roja eyny da pknan li serbajr Danmark Kopenhag. Ji rojname hukmeta Danmark xwastin ku lborn ji musulmanan bixwazin. Di ser da rojnameya Jyllands Posten hukmet j gelek akera gotin ku, Danmark welatek azad e demokrasyeke kamil heye weanger apemen serbest azad e azadya br raman b tixb e herkez dikare bi azadane br bawerya xwe bje, binivse bi rya wne, grafk karkkatran j fade bike. L ji ber ku slamst ji welatn totalter ant demokratk herweha ji kulturn b tolerans hatibn, xema wan neb azadya br raman an azadya wesanger apemeny. Wan titek dixwast; rojname bte girtin, nivskar, karkatrst berpirsiyarn w bne ciza kirin. Wan ev tit dtibn li welatn xwe ev encame dixwastin ji hukmeta Danmark. L bel, hukmeta Danmark bi taybet j serokwezr Anders Fogh Rasmussen gelek lberal demokratane li ser pirs sekin ev daxwaza kevneprsn slamst red kir gote wan ku ew j dikarin azadane atyane reaksyona xwe, nerazbna xwe nanbidin. L slamsta wisa nekir zor dane ryn ant demokratk her bo her agir gur kirin propagandayeke ecb kevnepers dij mirov kirin beramber demokrasya Danmark. Li welatn Ereb slam geryan, hukmet derdorn kevnepers yn wan welatan provake kirin beramber demokrasya Danmark. Di encam da ji Erebistana Sid ku kela kevnepersya slamzm ye, bay boykota li ser maln Danmark hate dest p kirin. Spyatya Danmark navdar e hind hn bjin bijn e. Lewma eksporta spyatya Danmark ji bo welatn derve bi taybet welatn rojhilatanavn di ser da ye. Nvik, penr, r newln d yn spyatya Danmark di markedn mezin dikann Erebistana Sid da nehatin firotin. Bay boykot z mezin b li welatn d yn slam belav b. Bazirgan poltker berpirsiyarn dewletn slam gotin li ser gotin zde kirin ev protestoya boykot gurtir kirin adeta benzn rhtin ser agir. mam berpirsiyarn slamst yn Danmark j eve kirine hcet wan j deng xwe y bym tev deng dewletn slam kirin ji ser Sibat pve adeta Danmark kirine di nveka embera agir da ku bisojin. Kevnepersn slamst cehnema xwe di 4 Sibat da li serbajr Sryey li am danan konsolosya Danmark bi hevkarya pols Sryey rojenvro sotin. Konsolosya Danmark tra wan nekir n konsolosya Norwec j sotin. Roja patir, 5 Sibat, li Lubnan, li Beyrd har hctir bn kevnepersn slamst, konsolosya Danmark ya Beyrd j sotin. Bay terora slamist li hem welatn Ereb, di bin per baskn hukmetn dewletn musulman da mezintir b gihite Tirkye, ran, Iraq, Pakistan, Afganistan, Endonezya li rojavay j heta Fas agir belav b. slamsta ser karkatrsta, ser serokwezr Danmark, ser rojnamevann Jyllands Posten dixwastin ku bi nav slamzm serjbikin. Di van protestoyn ne atyane da 4 kes li Afganistan, 9 kes j li Lbayey hatin kutin. L kutina her balk li Tirkiyey pkhat. Kevnepersn slamst li bajr Laza, li ber Deryaya Re, li Trabzon Qeey Katolk y Ital, Andrea Sentore, bi dest ciwanek 16 sal di nveka dr da dane kutin. slamsta bi v kutina qeey katolk chana file goya ciza kir tola pxember xwe Mehemed standin!. Ji ser dewleta musulman heta bin dewleta musulman, beramber karkatrn Mehemed reaksyonn normal, modern, demokratk atyane nehatin nandan. Li na w, xwn, er, agir, kutin sotin kirin. Chana musulman slamstan bi git tevah ry xwe y re tar y dr demokrasy, b toleransya xwe ya beramber br ramann cuda, bi iddet, bi teror bi hovt nandan. Dewletn musulman slamstan bi van kiryarn xwe, her di ser da nav bawerya xwe ya dn j kirt kirin. Di her keys da musulman dibjin ku dn slam dn aty ye, l bi v pratka xwe tam bereks nandan dn xwe j herimandin. slamstan careke d xwe kiv kir ku ew demokras, ew br ramana azad, bi klometreyan ji hev dr in!.. slamst heq di xwe da dibnin ku hem dnan, hem baweryan, hem br ramanan scdar bikin, re bikin, ri bikin, hetta kutin bikin, l misqalek tehemmula krtkn zanyar nakin. Di deftera wan da krtk, zann zanyar, tolerans, dyalog, riberiza bi tolerans demokratk, at, demokras, bi br baweryn cuda hevdu qebl kirin, rzgirtin gelek krtern d yn demokrasya kamil jyana atyane nne!.. Hal ew e ku di nav br bawerya azad da, hem norm krtern demokrasya kamil hene herkes dikare azadane atyane fikira xwe bje, riberiz bike. Di nav br bawerya azad da u tit tab nnin her tit, her br bawer her dn, her zanyar dikare bte riberiz kirin, krtk kirin anj metih kirin. Ne dn, ne pxember, nej Xwud herweha j ne u deoloj, ne u teor teorisyen, u kes u tit dr riberiz krtk nne. Her kes her tit by ferq cudah dikare bte riberiz kirin, dikare bte krtk kirin. Musulman, slamst bi git dn slam j divt v realtey qebl bike. Riberiz, krtk di dereceya her bilind da, atyane bi rzgirtin divt bete kirin musulman j divt tehemmula v rastya jyana modern bikin xwe h [fr] bikin. Karkatrn di rojnameya Danmark, Jyllands Posten da hatine wendin j divt di nav prensb krtern azadya br raman da bne hejmartin. Di wan karkatran da u heqaret brz li pxember musulmanan nehatye kirin. Problem ew e ku musulman ne hazir krtka li ser xwe pxember xwe ne. Bo wan Mehemed hem dn wan tab ye divt u kes li ser wan neaxive heke axivtin j divt tin pesn wan bide!.. Hem element fgrn dn dikarin bo wan tab bin, l eve ji bo herkes wisa nabe. Evro chana modern di war azadya br raman da, hatye dereceyeke gelek gihit pkevt. Ji ber hind j divt ev destkevta mezin giring bte parastin pxistin. Musulman slamst, tit ku ne bi dil wan be, dikarin bi ryn atyane, mirov demokratk reftara xwe nanbidin. Helbet heq wan heye ku nerazbna xwe bi metodn demokratk atyane kiv bikin, xwe fade bikin. L heq wan nne ku rikar, sotin kutin bikin, li ser kes derdorn ku fikira wan ji wan cuda teror bikin. Di terkb hebna bizava br ramana azad da maf herkes, tte parastin. Di nav sstem br ramana azad da, ji bo hem br ramanan, dnan prozyan rzgirtin heye, belm u kes u tit imtiyaz nne tte krtk kirin. L mixabin ku kevnepersya slam, ev karkatr bo xwe kirin hcet dij demokrasy, dij norm krtern chana modern adeta chat dane dest pkirin. Belm, weandina wan karkatran, riberiza li ser hatye kirin, hem reaksyonn atyane hem j yn hov, sotin, kutin pkve v prosesa li ser karkatran hatye domandin, belk ne ro, l d di paeroj da encameke bikr bide ku musulman j xwe biguhorin, xwe entegrey chana modern demokratk bikin ku aretn v yk bik j bin hatin dtin.

21 Sibat makziman

Gelek enterasan e, 21 Sibat heku tarfa rewa Kurda dike. Li milek xelk Kurd bindest e, welat wan Kurdistan dagrkirye bye kolon. Li mil d ziman Kurd bi taybet li parey bakur rojavayabar herweha li rojhilata Kurdistan di war perwerdey da bi kar nan j qedexe ye. Di meydana navnetewey da 21 Sibat v rewa Kurd Kurdistan, ya makziman Kurdan, ziman Kurd, adeta deklare dike. Ber bi salan Rxistina Ykitya Neteweyan [UN] 21 Sibat kirye roja tkona dij kolonyalizm. Di sala 1999 da j UNESCOy biryar da ku 21 Sibat wek Roja Makzimann Dinyay bte proz kirin. Vca Kurd di 21 Sibat da hem kolonyalzm ermizar dikin, protesto dikin hvya xwe ya hilweandina kolonyalizm gur ge dikin. Li mil d j, her v roj wek Roja makzimann Dinyay proz dikin, hem j zordarya li ser ziman Kurd gelek bi hiddet protesto dikin.

Sed kes biaxivin, sed hizar, an sed milyon, anj bi milyaran mirov biaxivin, her makziman ji bo w xelk netewey hebnek zrn e, bihadar e. iku makziman denttt cudahya ji xelk neteweyn d sembolze dike ji bo her xelk netewey. Kurd bi hem dyalekt, devok, navdevok aksann xwe ve hebna xelk Kurd sembolze dike ji bo netewey Kurd proz e. Di roja ku makzimanan sembolize dike da, anku di her 21 Sibat da, ik tda nne ku hem xelk netewe li ser giring, bihadar prozya makzimann xwe diaxivin, li ser radiwestin, ji bo pvebirin zengnkirina makzimann xwe i hewcehyn zanyar hebin dikin. Vca 21 Sibat ji bo xelk Kurd ducar giring e. Xelk Kurd hem v roj wek dij kolonyalzm bi br tne, hem j wek roja makzimann dinyay proz dike. Li ser karekterstka 21 Sibat ji aly roja makzimanan ve rawestan hj j giringtir dibe, iku Kurd wek makziman netewey Kurd, di bin zordaryeke nedt da ye. Ziman Kurd ji teref kolonyalistan ve, bi taybet ji aly kolonyalzma Tirkyey ve, gelek zalimane tte asmle kirin. Asmlasyon, helandin mirandina makziman xelkek ye. Heke zimanek hate asmle kirin, ew xelk j ji ser ry erd tte birandin nne kirin. Kar ku dewleta Tirkyey dike j ev asmlasyona bbextane ye. Wek makzimanek, axivtina Kurd bi ser xwe evro bye karek gelek poltk li Tirkyey ku ji v kiryara dewleta Tirkyey zalimanetir kiryar nnin li ser ry erd. Xelkek awa ji ziman xwe tte qut kirin, awa ziman w adeta tte jkirin, awa ev byna hinde mirov li xelkek tte qedexe kirin, ecbya dinyay ye!. L ev hem bdadye li Tirkyey tne kirin dewlet nahle ku Kurd bi sih milyon nifsa xwe ve bi ziman xwe, bi makziman xwe, anku bi Kurd biaxivin, binivsin, bixwnin bijn. Dewleta Tirkyey, bi tkona salan ya milet Kurd, bi pitevanya xelk dewletn dost yar, bi fiara mirov demokratk ya Ykitya Ewrpay destrek daye ku di radyo televizyonn dewlet prvat da hefty tin ar seeta wean bi Kurd bte kirin herweha di kursn prvat yn tin ji bo mezinan da j Kurd bte hkirin [frkirin]. Ev pkevtina bihostn, mixabin ku bi bedeln gelek giran hatye bi destxistin, belm dsa ve giring e, bihadar e divt bte parastin, di pratk da bte bi kar nan ev bihoste ji bo gavn mezintir bibe rampey hilkevtin pkevtinn ntir. Evro li Tirkyey Kurdistana Bakur, Kurd wek makziman xelk Kurd, hj j di nav tehlkeyeke micid ya asmlasyon da ye dewleta Tirkyey hem di war perwerdey da, hem j bi taybet bi rya medyaya elektronk, bi sedan kanaln televizyonan programn wan yn mejo, xelk Kurd hilgirtine bin bombarduman ku ziman Tirk ykser hakim bikin. Jinn Kurd zarokn bik, bi taybet di nav ar dwaran da, di bin w ajtasyon propagandaya flm programn b kalte yn Tirk da, mecbr hbna [frbna] Tirk dibin. Di nav v prosesa dijwar da, a asmlasyon gelek zalimane makziman Kurda, ziman Kurd dihre. Li mil d, Kurd bi xwe j mala xwe xirab dikin, bi otoasmlasyon av dikin ser a asmlasyona dewleta Tirkyey. Kurd, bi taybet j elta Kurda, gelek mereqdarn Tirk axivtin ne eve Kurd axivtin li ber av xelk sade bqmet dike hem axivtina Kurd herdie km dibe, hem j ziman ji aly term gotinan ve feqr lawaz dibe. Ger divt rastya xelk xwe y sade j bi akeray bjin ku ew j bi w Tirkya xwe ya b serber j be, li bajran di nav maln xwe da digel zarokn xwe Tirk diaxivin. Vca ev kompleksa Kurdan bi xwe ya li beramber ziman serdest, ziman Tirk, derbek xedar li ziman Kurd dide eve j biv nev dibe xwe bi xwe asmle kirin, anku otoasmilasyon. Kurd divt her di ser da xwe ji v otoasmlasyon xilas bikin, dawy li v otoasmlasyon bnin. Kurd, di ser da kategorya elt, divt bi axivtin ziman xwe bi qmet bxin, bi kar nana makziman xwe, li p av xelk xwe qedr qmet syaneta ziman xwe bigirin, daku ew xelk sade j, rz rzgirtin nan makziman xwe bide di pratk da bi kar bne. Ev rojn navnetewey, sal rojek in ji bo manakirin, brnan bihadan giring in, l axir di nav salek da rojek in. Digel hind j bi minasebeta van rojn kivkir, dsa ve divt li ser byeran bte rawestan ev giring bte nandan daku bihay byer bte zann. Li ber v rasty, 21 Sibat ji bo manakirin brnana makziman karnana makziman, rojeke bihadar e Kurd j divt v roj bi hem hz taqeta xwe ve bikine roja akerakirina asmlasyona dewleta Tirkyey kolonyalstn d. Kurd divt di v roj da maskey asmlasyonst y van dewletn kolonyalst bnin xwar. Kurd, bi hem reng aktvteyan, bi newln cuda yn xebat tkon, hem makziman xwe di pratk da bi kar bnin, hem j ry sar kirt y dewletn serdest kolonyalst akera bikin ku awa bi salan xwastine bi zimann xwe yn Tirk, Faris Ereb, makziman xelk Kurd, ziman Kurd di nav xwe da bihelnin nne bikin. Tte hv kirin ku Kurd bi tevah di 21 Sibat da, bala xwe j, bala xelkn dewletn kolonyalst j herweja bala hem dinyay j bikin ser tehlkeya asmlasyonst ya li ser makziman xwe, ziman Kurd. Belm derman her mezin saxker, ji elt bigirin heta xelk sade, hem Kurd heke bi israr, bi zanah, bi bihazann, bi qedirgir, bi syanetdayn, di her xeleka jyan da, li mal, li arsy, li ayxane qehwexaney, li bar, li saz, li bazar, li her der, makziman xwe y irn, ziman xwe, Kurd biaxivin, ne asmlasyona dijwar ya Tirk, ne ya Faris, nej ya Ereb, nikare misqalek zerar bigihne makziman xelk Kurd, anku ziman Kurd. are Kurd bi xwe ye. Gel Kurdan, bilerizin li xwe vegerin hiyar bin, li makziman xwe xwudan derkevin, bi Kurd biaxivin!.. Eve i paradoks e, ya rast eve i ronya jyan ye! Kurd xwe bi xwe, xwe dixine reweke hind xirab, ku xwe bi xwe gaz Kurd axivtin dikin!. Gelo Kurd ji v reftara xwe ya ne etk erm dikin an ne?.. Kurd divt digel xwe, digel dealn xwe, digel soz qirarn xwe, digel armanc doza xwe ya ji bo Kurdistan, durust bin!. Kurdistaneke by ziman Kurd tte xiyal kirin gelo?! Di encam da, ji ber xatira v roj anku 21 Sibat,Roja Makzimann Dinyay, em gelek kubarane nazik gazyeke d j bikin ji bo xelk xwe y necb: Tika ye bi makziman xwe, bi Kurd biaxivin!..

Ber bi dawya Sibat ve

Sibat ya xwe dsa ve kir. Befr bager tra nekir, di war poltk da j ba bager tfan mohra xwe li pita Sibata evsale da. Dewletn ku Kurdistan kirine kolonya xwe terora xwe qet km nekirin ji ser ser xelk Kurd. Bi taybet xwepnandann 15 Sibat yn ji bo ermizarkirina dlkirina serok PKKy Ebdula Ocalan, hema bjin li her der Kurdistan t rikarya polsan hatin. Li Kurdistana Bakur, li Kurdistana Rojhilat parey bik li Kurdistana Rojavayabar kiryar, alak demonstrasyonn berfireh hatin kirin. Li Kurdistana Bar j di nav sstem relatven demokratk y Kurdistana Federal da j bi kombnn sivl demokratk girtina Ocalan hate protesto kirin. Yk ji byern her xembar dilsoj j 23 Sibat li Kerborana Mrdn qewim erta dewleta Tirk bi ekn kmyay ri binkeyeke gerllayn HPGy kir di encama er da 7 gerlla bi ekn kmyay hatin eht kirin. Wek ert 23 Sibat li Kurdistan ekn kmyay bi kar tnan, her w roj j li gir ankayaya Ankaray MGK [wra Ewlekarya Netewey] di bin serokatya serokkomar Ehmed Nejdet Sezer da komdib bi giranah j li ser er dij xelk Kurd disekin biryarn dewama qirkirin werdigirtin. Erta TCy di er beramber gerllayn HPGy da hem cins ek slehan bi kar tne. Bi taybet ekn sojer yn kmyay bi kar tne ku hem gerllayan fizken bikuje, hem j cihn bi dar bar ku xwe l disitirnin bi ykcar bisojin. Bi van ekn kmyay hem xwezaya Kurdistan, hem j erkern doza Kurdistan dikuje. Erta TCy di er beramber gerllayn Kurdistan da normn navnetewey yn di war er germ da gelek bperwa binp dike. Ji bo van armancn xwe yn dij mirov qetilam, tetbqatn leker bi taybet li Kurdistan pktne. Yk ji wan j di 25 Sibat da li Qers hate kirin. Tetbqata Qers goya hazirya lekern Tirk ya di ertn zivistan befr da ye. Hersal tte kirin. Belm bi taybet ya evsale bi hewayek balk xwenandan hate organize kirin serokwezr Erdoxan j hate vexwandin. Erdoxan j ev keyse bo xwe bi kar na bi cil bergn leker bedar tetbqata Qers b. Di tetbqata Qers, ya Sariqam da provayn er dij xelk Kurd y di ertn zivistan befr da hatin kirin. Erdoxan j bi wan cil bergn komandoyan beravkn re tar seyra erta xwe kir ku d awa xelk Kurd qir bike. L Erdoxan di bin wan cil bergn leker w beravka re da ji br kir ku her ew ert ew general gora w hza w j dikolin Pit v tetbqat j bi taybet orgeneral hzn reah yn erta Tirk, general bi tehdt erxwazya dij Kurda mehr Yaar Bykant refek generaln d, 26 Sibat hatin Diyarbekir. Bykant mezinn ert dan dv xwe hat ku dsa ve gef guran li xelk Kurd li Diyarbekir bike. Wan bo xwe kirye edet, ku gava bixwazin gefa li xelk Kurd bixwin, lleh tne bajrn Kurdistan. V car j Yaar Bykant generaln digel li Diyarbekir bo apemenya Tirk axivtin ji mesajn kut kutdary zdetir titek nedan. Mesaja Yaar Bykant dsa ve erxwaz b, qetil qirkirin b. Wisa digot general Bykant: Hind ku li welat me teror [mexseda w tkona xelk Kurd ya rewa ye] hebe, er me j d dom bike. Daku Tirkye Rojhilatabar ji teror bte paqij kirin tkona me d berdewam be. Bi teror nagihin u deran. Ji teror bahra pitir mirovn v der zerar dibnin... [Radikal, 27 Sibat 2006]. Wek di van hevokn xwnxwaz da j tte dtin, serok hzn reahy general Bykant, ku di tebax da d bibe serfermandar ert, bi israr doza er dij Kurda dike akera b perwa Kurda tehdt dike, gefa l dixwe ku heke ek nehlin ew d zerar bibnin. Eve tte manaya domandina er ert beramber gerlla hem xelk Kurd. Eve manfestoya qirkirina xelk Kurd b hem j di serbajr poltk y Kurdistan, Dyarbekir da hate beyan kirin. Hind ku generaln wek Yaar Bykant di ser erta Tirk da bin, xwudan desthilat bin, er dij Kurda, qirkirina xelk Kurd j xuya ye ku d dom bike. L bel, ev generaln patikstr titek ji br dikin ku xelk Kurd erkern doza Kurdistan pte bi van gefan nadin. Doza xelk Kurd Kurdistan, berxwedana gerllayn Kurd, heta ku Kurdistan ji dagrya erta Tirk nete paqij kirin, nasekine d dewam bike. Generaln wek Bykant xwe j xelk Tirk j dixapnin bi van gefn xwe zerara her mezin digihnin xelk xwe paeroja dewleta xwe. Ew ji br dikin ku teror ew bi kar tnin. Xelk Kurd, gerllayn Kurd er dozeke heq dikin di v er da bi riza xwe di nav er germ da ne, bi dil xwe, bi xwastina xwe can xwe feday welat xwe dikin. L bel, generaln Tirk bi lekerya xwe ya bi dar zor lekern kirgirt nikarin doza xelk Kurd rawestnin, nikarin er gerllayn Kurd biknin. Yaar Bykant ew generaln hatine Diyarbekir ew mesaja erxwazy day, d bi w mesaja xwe ya bym ve bimnin xelk Kurd d di derheq wan da bt tifa wan bi wan bide alstin. Yaar Bykant evro teror er neheq y dewleta Tirk, y erta Tirk sembolze dike. Belm gerllayn ku li Kerboran bi ekn kmyay yn erta Bykant hatine eht kirin j, doza heq ya xelk Kurd, er tkona heq ya Kurdistan sembolize dikin. Drok gelek akera nandaye ku, yn ku temsla neheqy, bdady dikin berze dikin, dikn bindikevin. Belm, yn temsla heqy, dady dikin, qazanc dikin, serdikevin digihin armancn xwe yn bihadar proz. Di v ekuasyon da, Bykant bi nav dewleta kolonyalst ya Tirkyey temsla neheq bdady dike d berze bike, bik binkeve. Gerllayn li Kerboran ehtby j bi nav xelk Kurd temsla heqy, dady dikin doza wan d serkeve qazanc bike. Misqalek ik di v yk da nne. Dewleta Tirk, erta Tirk, konsepta generaln erxwaz xwnxwaz yn wek Yaar Bykant j d berze bike. Gerllayn Kurd d serbikevin, xelk Kurd d serbikeve bigihe xwez daxwaza xwe ya heq, dadyar proz ku ew j rizgarya Kurdistan azadya xelk Kurd e.

ROJAN HAZIM

Sibat 2006

ser